chẳng có gì là địa lợi cả. Vịnh hình móc câu, chỉ chắn
được gió Đông Nam, còn với gió Đông Bắc thì lãnh đủ.
Muốn làm cảng nước sâu, phải đầu tư kè chắn sóng cực
kỳ tốn kém. Đó là chưa nói đến chuyện, đáy vịnh thường
xuyên bị sa bồi bởi sông Trà Bồng đổ ra vịnh.
Thêm vào đó, Bình Sơn là huyện nghèo ven biển, hạ tầng đơn
sơ, dường như chưa có cơ sở dịch vụ nào đáng kể. Tháng
2/2004, hợp đồng phát triển thiết kế tổng thể giữa
PetroVietnam và Technip được PetroVietnam chấp thuận.
Tháng 11/2005 lễ khởi công các gói thầu quan trọng nhất của
dự án mới được tiến hành, sau hơn một năm chờ đợi Chính
phủ phê duyệt. Đến thời điểm này, kinh phí đầu tư của
dự án không còn là 1,297 tỉ USD nữa, mà đã vọt lên tới
2,501 tỉ USD.
Nguyên nhân: USD mất giá so với đồng euro; giá cả thiết bị
nhà máy lọc dầu trên thị trường thế giới tăng mạnh, là
những nguyên nhân chính. Cùng với đó, do tầm nhìn hạn hẹp
về nhu cầu thị trường và sự áp đặt chủ quan để làm cho
dự án được khả thi, cũng góp phần không ít vào sự thay
đổi này.
Trước đây, theo thiết kế, đến 80% xăng của Nhà máy Lọc
dầu Dung Quất là xăng Mogas 82. Đây là cấp sản phẩm mà ngày
nay đã không còn xuất hiện trên thị trường Việt Nam. Do
vậy, trong quá trình đàm phán với Technip, Việt Nam đã phải
bổ sung vào thiết kế hai phân xưởng kỹ thuật nhằm loại
bỏ hoàn toàn xăng Mogas 82 trong danh mục sản phẩm để thay
bằng loại xăng Mogas 92 và 95.
Quyết định này cũng đồng nghĩa với việc tăng chí phi
khoảng 200 triệu USD. Ngoài ra, chủ đầu tư còn phải tăng dự
toán cho hàng loạt hạng mục đầu tư khác, như đê chắn sóng,
cảng xuất, nhập nguyên liệu và thành phẩm, thuê tư vấn giám
sát...
Bạn Chủ tịch, một chuyên gia của PetroVietnam cho biết, ngay
từ đầu bản thiết kế nguyên thủy của một tập đoàn Mỹ
xây dựng đã có hai phân xưởng kỹ thuật, nhưng để cho dự
án được khả thi về kinh tế, người ta đã cắt xén phần
thiết kế và khi dự án được chuyển giao cho liên doanh
Vietross, hai phân xưởng này đã không còn. Đó là nguyên nhân
dự toán kinh phí đầu tư chỉ còn gần 1,3 tỉ USD, giảm 200
triệu USD so với dự trù trước đó.
Không chỉ đội chi phí, kế hoạch về tiến độ thực hiện
dự án cũng liên tục bị phá vỡ. Điều này không chỉ gây
lãng phí vốn đầu tư, do công trình chậm đưa vào khai thác,
mà còn làm cho Việt Nam mất đi cơ hội khiến dự án trở nên
hiệu quả (nhờ biến động về giá cả vật tư, thiết bị
của thị trường nên giá trị nhà máy trở nên rẻ).
Từ năm 2002-2005, đồng Euro tăng mạnh so với đô la Mỹ, kéo
theo giá thiết bị nhà máy lọc dầu (quy về USD) leo thang với
mức tăng của nhiều loại thiết bị lên đến 160-300%.
Nếu dự án không bị chậm trễ và mọi thủ tục thẩm định,
phê duyệt được thực hiện nhanh chóng hơn, xứ ta đã có một
nhà máy lọc dầu công suất 6,5 triệu tấn/năm với chỉ 1,5
tỉ USD. Với chi phí này, chắc chắn lọc dầu Dung Quất đã có
hiệu quả.
Tuy nhiên, 2,501 tỉ USD vẫn chưa phải là mức chi phí cuối
cùng. Đến tháng 8/2010, Chính phủ phải quyết định tăng thêm
gần 553 triệu USD nữa vào tổng dự toán của dự án lọc dầu
Dung Quất. Theo giải thích của lãnh đạo tập đoàn Dầu khí
Việt Nam, việc bổ sung này nhằm "phù hợp với tình hình
biến động giá cả và tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ
để hoàn thành 100% công suất của dự án".
Như vậy, tổng mức đầu tư của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất
đến nay là 3,054 tỉ USD, trong đó phần xây lắp và thiết bị
gần 2,7 tỉ USD, chi phí tài chính 90 triệu USD, vốn lưu động
200 triệu USD và còn lại là chi phí dự phòng và hỗ trợ cho
các hộ dân phải di dời khỏi phạm vi dự án.
Ngày 22/02/2009, sau gần 15 năm kể từ khi Quốc hội thông qua
chủ trương đầu tư, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất mới cho ra
đời lô sản phẩm đầu tiên. Những tưởng mọi khó khăn của
dự án đã qua đi, nhưng sự cố mới lại nảy sinh và đến
nay, hơn một năm kể từ ngày cho ra đời sản phẩm, nhà thầu
Technip vẫn chưa thể bàn giao nhà máy cho chủ đầu tư.
Sự cố bắt đầu từ 14/08/2009, khi một van ở phân xưởng
cracking xúc tác bị hư, nên nhà máy phải ngừng hoạt động
một tháng rưỡi để sửa chữa. Sau khi vận hành trở lại,
nhà máy lại tiếp tục phải dừng để giải quyết hơn 170
lỗi kỹ thuật phát sinh trong quá trình vận hành thử.
Ngày 25/02/2010, thời hạn cuối cùng để bàn giao nhà máy, theo
yêu cầu của Chính phủ, tiếp tục trôi qua và đến cuối
tháng 3/2010 vẫn còn khoảng 100 lỗi kỹ thuật. Theo báo cáo
của Hội đồng Nghiệm thu nhà nước, các lỗi kỹ thuật xảy
ra ở phân xưởng lưu huỳnh, phân xưởng trung hòa kiềm,
xưởng cracking xúc tác, thiết bị ngưng chân không, máy nén khí
tại phân xưởng sản xuất ni tơ, ống gia nhiệt tại bể chứa
dầu thô...
Việc khắc phục các lỗi này có thể phải kéo dài tới tháng
10/2011. Tuy việc khắc phục thuộc trách nhiệm của nhà thầu,
nhưng nó cũng gây thiệt hại cho chủ đầu tư vì không thể
vận hành nhà máy hết công suất. Một đống tiền bỏ ra không
sinh lợi như dự toán.
Dù sao, lỗi kỹ thuật cũng chỉ là khó khăn tạm thời. Vấn
đề lớn hơn hiện nay chính là ở hiệu quả của dự án. Xứ
người, xây nhà máy cỡ đó chỉ hết xấp xỉ 2 triệu đô,
còn xứ ta, con số đầu tư gần gấp đôi.
Hòng cứu vãn danh dự, Xứ Thiên đường hiện đang ban phát
nhiều ưu đãi cho các sản phẩm của nhà máy Dung Quất. Trong
đó có việc miễn giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu và thành
phẩm. Nhờ đó, giá thành sản phẩm của nhà máy tạm thời
cạnh tranh được với xăng, dầu nhập khẩu.
Dẫu sao thì Quốc doanh vẫn phải chủ đạo, kể cả chủ đạo
trong việc được hưởng ân huệ về chính sách thuế và đầu
ra sản phẩm.
P.T.H.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/9128), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét