src="http://danluan.org/files/u1/photosdotcom-confuse-300.jpg" width="300"
height="304" alt="photosdotcom-confuse-300.jpg" /></div>Trong mấy tuần
vừa qua, giới quan sát thích thú theo dõi các cuộc tranh luận
trong Quốc Hội Việt Nam, đặc biệt về Tập đoàn Công nghiệp
tàu thủy Việt Nam Vinashin. Lần đầu tiên một số đại biểu
Quốc Hội đặt ra cho các bộ trưởng và cho chính Thủ tướng
những câu hỏi hết sức thẳng thắn và gay gắt về các vấn
đề quan trọng đối với kinh tế quốc gia, được đông đảo
đồng bào trong nước quan tâm. Lần đầu tiên người ta đề
nghị bỏ phiếu tín nhiệm Thủ tướng. Lần đầu tiên mới
thấy có cái gì đó thực sự đang chuyển động, ít nhất là
trong tâm thức và trong thái độ của một số trí thức và
đại biểu Quốc Hội tại Việt Nam.
Xin nhắc lại: Vinashin là tập đoàn Công nghiệp tàu thủy do
nhà nước quản lý được thành lập năm 1996 với số vốn
đầu tư ban đầu là 450 triệu Mỹ kim. Yếu kém về cả trình
độ kỹ thuật lẫn kinh nghiệm quản lý, nhưng chỉ mấy năm
sau, Vinashin đặt ra những tham vọng "hoành tráng": trở thành
một trong những công ty đóng tàu thủy mạnh trong khu vực và
thế giới. Họ nhảy ra đấu thầu và ký những hợp đồng
đóng tàu có trọng tải cực lớn với giá rẻ mạt, thấp hơn
giá trung bình trên thế giới đến hơn 6 triệu Mỹ kim một
chiếc! Nhận đóng 15 chiếc, mất đi khoảng 90 triệu.
Nhưng chính phủ hoàn toàn ủng hộ các dự án liều lĩnh và
điên rồ ấy. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký duyệt. Chủ
tịch nhà nước Trần Đức Lương khen ngợi: "<em>Các đồng
chí đã táo bạo cần táo bạo hơn nữa, đã tăng tốc cần
tăng tốc nhanh hơn nữa để đưa ngành công nghiệp đóng tàu
của nước ta ngang tầm với các nước tiên tiến</em>".
Nhiều nhà lãnh đạo không giấu được tham vọng: chỉ sau vài
năm, Việt Nam sẽ trở thành cường quốc thứ 5 trong ngành công
nghiệp đóng tàu thủy trên thế giới.
Muốn tham vọng ấy thành hiện thực thì phải có tiền.
Dễ thôi! Người ta đi vay các ngân hàng. Vay ngân hàng không
đủ ư? Thì nhà nước phát hành 750 triệu Mỹ kim trái phiếu
trên thị trường tài chính quốc tế với lãi suất 7,12% mỗi
năm để có tiền cho Vinashin làm vốn. Vẫn chưa đủ ư? Thì vay
nợ các ngân hàng quốc tế và tiếp tục bán trái phiếu. Cứ
thế, nợ tăng chồng chất. Trong khi đó các dự án lại kế
tiếp nhau thất bại và thua lỗ. Thất bại thì bỏ, lập ra dự
án khác có khi còn tốn kém hơn nữa. Lỗ thì lại <a
href="http://boxitvn.wordpress.com/2010/07/21/vinashin-chuy%E1%BB%87n-by-gi%E1%BB%9D-m%E1%BB%9Bi-k%E1%BB%83-bi-1/">đi
vay nợ tiếp</a>. Cứ thế, kéo dài cả mấy năm trời.
Gần đây, mọi người mới bật ngửa khi biết được sự
thật: Vinashin mắc nợ đến gần 90.000 tỉ đồng (tương
đương với khoảng 4,5 tỉ Mỹ kim) và không có khả năng chi
trả!
Vinashin không trả được nợ thì ai sẽ trả? Thì chính phủ
trả! Chính phủ lấy tiền đâu ra trả? Thì lại lấy tiền
thuế của dân mà trả chứ còn ở đâu nữa? Nếu đem chia
90.000 tỉ đồng ấy cho 90 triệu dân (cho chẵn) thì mỗi người
Việt Nam, từ bé đến già, từ trong nước ra đến hải ngoại,
mỗi người gánh một món nợ là một triệu đồng.
Nhưng vấn đề là: Ai chịu trách nhiệm về những món nợ
khổng lồ do lối làm việc liều lĩnh đến điên rồ như thế?
Dĩ nhiên, trước hết, phải kể đến Hội đồng quản trị
của Vinashin.
Ai cũng biết điều đó.
Nhưng còn ai nữa? Nên nhớ Vinashin là một tập đoàn quốc doanh
do chính phủ trung ương trực tiếp quản lý. Hơn nữa, các dự
án của họ một thời từng được làm rùm beng lên là những
thí điểm kinh tế quan trọng của quốc gia, được giới lãnh
đạo, từ Chủ tịch nước đến Thủ tướng không những phê
duyệt mà còn ca ngợi và ủng hộ nhiệt liệt.
Những người đó có trách nhiệm gì không?
Ở nước ngoài, câu trả lời đương nhiên là "Có". Thậm
chí, nó không còn là một câu hỏi nữa. Nó là chuyện hiển
nhiên. Việc bộ trưởng ngành liên hệ phải từ chức là
chuyện hiển nhiên.
Nhưng ở Việt Nam thì khác.
Trong các kỳ họp Quốc Hội vào cuối tháng 11 vừa qua, tất
cả các bộ trưởng đều tuyên bố mình vô trách nhiệm.
Bộ trưởng Bộ tài chính Vũ Văn Ninh, đơn vị trực tiếp ký
giấy cho Vinashin vay tiền (ít nhất là một phần), tuyên bố:
<em>Không có trách nhiệm!</em>
Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Hồ Nghĩa Dũng, đơn vị
trực tiếp quản lý Vinashin, cũng tuyên bố: <em>Không chịu
trách nhiệm!</em>
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc, đơn vị
chịu trách nhiệm chính trong việc phê duyệt các dự án của
Vinashin, tuyên bố: "<em>Chúng tôi không có trách nhiệm gì mà
phải chịu trách nhiệm.</em>"
Chỉ có Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là nhìn nhận: "<em>là
người đứng đầu, tôi nhận trách nhiệm đó. Xin báo cáo
việc kiểm điểm sẽ không làm qua loa mà làm nghiêm túc, đúng
quy trình, quy định của Đảng, Nhà nước, tôi khẳng định
điều đó...Kết luận kiểm điểm sẽ được công khai.</em>"
Ở đây có mấy vấn đề chính:
Thứ nhất, tại sao trước một việc nghiêm trọng như vậy mà
lại không có bộ trưởng nào chịu trách nhiệm hết vậy?
Người nào cũng viện cớ là luật thế này, luật thế nọ
để chạy tội. Vậy, hệ thống luật pháp ở Việt Nam như
thế nào mà, ngay cả ở những vấn đề cơ bản và quan trọng
như vậy, vẫn chưa có hoặc chưa đủ rõ ràng để những
người có quyền nhất lại không bị ràng buộc bởi trách
nhiệm nào cả?
Thứ hai, nếu nguyên nhân chính là ở hệ thống luật pháp thì,
một, tại sao chính quyền Việt Nam lại không thiết lập
được một hệ thống luật pháp hoàn chỉnh dù họ cầm quyền
đã hơn nửa thế kỷ?; hai, bây giờ họ phải làm gì để bổ
sung hệ thống luật pháp ấy nhằm tránh những hành động
chạy trốn trách nhiệm ở những người có quyền lực cao
nhất nước như thế?
Thứ ba, Việt Nam hay nói đến chuyện công bằng; nhưng có công
bằng không khi một nhân viên kế toán quèn ở cấp phường,
cấp xã làm thất thoát công quỹ vài triệu đồng thì bị tù,
trong khi các cán bộ trung ương làm thất thoát công quỹ cả
ngàn ngàn tỉ như trong vụ Vinashin vừa rồi thì vẫn bình an vô
sự?
Thứ tư, Thủ tướng nói nhận trách nhiệm. Nhưng nhận trách
nhiệm như thế nào? Nhận rồi thì sao? Chẳng lẽ một lời
nhận tội suông như vậy là đủ? Ông hứa ông sẽ "kiểm
điểm". Nhưng "kiểm điểm" như thế nào? Với ai? Ai sẽ
đánh giá những sự kiểm điểm ấy? Bây giờ Quốc Hội đang
họp và đang sôi nổi bàn về vụ Vinashin, một số vị đại
biểu còn đặt ra câu hỏi với ông; nhưng sau này thì sao? Các
kỳ họp tới của Quốc Hội, bận bịu với các vấn đề
khác, có ai quay ngược lại thời gian để truy vấn ông về
bản kiểm điểm ấy? Ở ngoại quốc, việc theo dõi ấy nằm
trong tay phe đối lập và giới truyền thông; còn ở Việt Nam
thì sao?
Vân vân.
Ở Việt Nam, bàn đến chuyện chính trị, người ta chỉ hay nói
đến "quyền" chứ ít ai nói đến trách nhiệm, trong khi, theo
tôi, trách nhiệm mới chính là nền tảng của đạo đức chính
trị. Bất cứ nền chính trị nào cũng đều trở thành vô
đạo đức nếu nó không gắn liền với trách nhiệm. Đó là
lý do tại sao cả hơn hai ngàn rưỡi năm trước, Khổng Tử đã
đặt ra thuyết "chính danh".
Thực chất của chính danh, "quân quân, thần thần, phụ phụ,
tử tử" (Vua ra vua, tôi ra tôi, cha ra cha, con ra con) là tinh
thần trách nhiệm. Không có tinh thần trách nhiệm và không hoàn
tất được trách nhiệm của mình thì không có người nào
xứng đáng với danh vị và chức vị cả. Vua sẽ không còn là
vua. Bởi vậy, những tên Kiệt, tên Trụ bị giết chết không
phải là vua mà là những tên ăn cướp.
Nếu đem ứng dụng thuyết "Chính danh" của Khổng Tử vào
tình hình chính trị Việt Nam hiện nay, chắc người ta sẽ phát
hiện lắm chuyện thú vị.
Phải không?
<em>* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các
bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của
Ðài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của
Chính phủ Hoa Kỳ.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7191), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét