SGTT.VN - Khi mọi người cảm thấy việc sai phạm là "bình
thường", không màng quan tâm tới, không dám phản bác… và
chấp nhận thỏa hiệp. Điều này tạo nên một xã hội "vô
cảm" lúc nào không hay! Tội ác mỉm cười ranh mãnh trước
sự bất lực của toàn xã hội.
Trong phần 1, SGTT đã trích đăng bài viết của bạn đọc Cảnh
Thái về những thói hư tật xấu "cơ bản" của người
Việt và đề nghị "chúng ta cần một trao đổi thẳng thắn,
không e ngại" dù sự thật mất lòng về những thói hư và
tật xấu của người Việt Nam! Dưới đây SGTT đăng tiếp
phần 2 của bài viết này.
<h2>4. Dễ rơi vào trạng thái tôn sùng các giá trị vật
chất</h2>
Hiện tượng tôn sùng tài sản vật chất hơn là các giá trị
nhân văn hay các truyền thống tốt đẹp của nhân loại xuất
hiện ngày càng nhiều trong mọi tầng lớp xã hội, kể cả
tầng lớp trí thức, có học.
Các tội phạm tham nhũng, tội ác phi nhân trong các câu chuyện
có thực ngày càng nhiều, mà người gây án là các quan tham hay
những người có ăn học và được đào tạo bài bản. Những
người sinh ra không hẳn đã sống thiếu thốn vật chất lại
được hưởng nhiều ưu đãi, đặc quyền, đặc lợi, nhưng nay
không phải vì thiếu miếng cơm, manh áo vẫn cố tình phạm
tội (Xem vụ án Nguyễn Đức Nghĩa ai cũng phải rùng mình, kinh
sợ).
Do bản năng tham lam, tham vọng và dục vọng cá nhân lớn hay do
môi trường sống thay đổi đã cổ vũ cho việc sùng bái vật
chất này?
Sống gấp, sống ích kỷ vội vã, chỉ biết lo cho bản thân,
chạy đua theo các giá trị vật chất, sống hưởng thụ bất
chấp hậu quả tai tiếng về sau. Chưa kể các khiếm khuyết
trong hệ thống bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người
và phát triển hệ thống an sinh xã hội cho mọi thành phần
người dân, kể cả các tầng lớp nghèo khổ và chịu thiếu
thốn thiệt thòi nhất.
<h2>5. Tính kỷ luật trong lao động và đời sống pháp luật
chưa cao</h2>
Hiện tượng vượt đèn đỏ trong giao thông, không bỏ rác vào
nơi qui định, luôn muốn "luồn lách" và qua mặt pháp luật
nếu có điều kiện hay ở những nơi chốn thiếu sự giám sát
của các cơ quan pháp luật hoặc cấu kết với các cá nhân
trong các cơ quan quản lý nhà nước để trục lợi và tạo ra
quyền lợi nhóm hay nhóm lợi ích.
Một số "rường cột" của xã hội là "gia đình" và
"nhà trường" hay "quan trường" cũng chịu tác động ghê
gớm. Các vụ bạo hành trong gia đình và nhà trường hay tham ô
tham nhũng trong quan trường xảy ra càng lúc càng nhiều; các
tội ác ngày càng rùng rợn, các kẻ thủ ác thì không còn là
đói ăn hay thất học hay bần cùng sinh đạo tặc nữa mà đã
lan tràn đủ mọi thành phần.
Có người nói về sự khác biệt giữa người Việt "thông
minh" và người Việt "khôn ranh" và kết luận là có thể
chúng ta "khôn ranh" thôi chứ đừng vội nghĩ rằng "ta đây
là dân tộc thông minh".
<h2>6. Văn hóa chịu trách nhiệm, xin từ chức chưa hiện diện
trong đất nước ta</h2>
Khi được trao quyền, ủy quyền, với niềm tin lớn, kỳ vọng
lớn, trách nhiệm lớn, người ta phải hiểu nghĩa vụ khi không
hoàn thành nhiệm vụ được giao. Khi một người không hoàn
thành trách nhiệm, việc từ nhiệm là bình thường, đó là sự
bảo đảm cho uy tín, danh dự với lời hứa ban đầu, trọng
trách ban đầu đặt ra.
Để ngụy trang, ngụy biện, biện minh cho thất bại, người ta
thường hay nói về sự "đồng thuận" hay "trách nhiệm
tập thể" và sau cùng là "huề cả làng"! Vì không thể
truy cứu trách nhiệm "tập thể" hay sự khôn ngoan hoặc ngu
dại đã giúp con người che dấu khuyết điểm trong một ốc
đảo có tính "tự lừa dối" lẫn nhau.
<h2>7. Dễ thỏa hiệp và tìm kiếm thỏa hiệp để đạt mục
đích mưu cầu tư lợi cá nhân</h2>
Do xã hội đã hình thành một số tầng lớp giàu có, mua quan
bán chức, đi lên không phải bằng nỗ lực phấn đấu lao
động và học tập siêng năng cần cù mà bằng sự nâng đỡ
của "cha anh", bạn bè phe nhóm thân hữu nâng đỡ nhau, tạo
ra một sự bất bình đẳng, tạo suy nghĩ sùng bái các giá trị
vật chất, "mười năm phấn đấu, không bằng cơ cấu một
lần". Suy nghĩ không cần học tập phấn đấu chi cho vất
vả, chỉ cần có quan hệ thân hữu là được, chỉ cần có
tiền là mua cái gì cũng xong.
Từ trong sâu thẳm tâm hồn của mỗi con người, khi ta tự nghĩ
về ta, ta tự đánh giá về bản thân mình, không bao biện, tự
soi rọi lại, tự nhìn nhận lại, ta sẽ nghĩ gì về bản thân?
Ta tự nghĩ gì về dân tộc mình? Điều này sẽ giúp chắp cánh
cho các thế hệ tương lai bay cao và bay xa hơn.Đây là lương
tâm và trách nhiệm của của mỗi người với dân tộc và
đất nước.
Xây dựng mối quan hệ thân hữu, quyền lực nhóm: bắt tay nhau
triệt tiêu các tiếng nói thiểu số khác trong cộng đồng, xây
dựng các nhóm quyền lực lớn dần, vượt trội dần và tới
lúc nào đó sẽ có tiếng nói lất át cả các lý lẽ và pháp
luật. Khi "anh cũng vi phạm, tôi cũng vi phạm" thì không có
lý do gì chúng ta buộc tội nhau, tố cáo lẫn nhau, làm hại
lẫn nhau! Mà nên bắt tay nhau.
Khi sai phạm xảy ra ở các cấp, mọi nơi, con người trở nên
chán nản, cảm thấy việc sai phạm là "bình thường",
đương nhiên, không màng quan tâm tới, không bình luận, không
dám phản bác, nghĩ rằng các phản bác là vô tác dụng, dễ
bị chụp mũ, dễ bị trù dập, quá lo sợ, và chấp nhận
"thỏa hiệp", v.v... Điều này tạo nên một xã hội "vô
cảm" lúc nào không hay.
Trong công việc, mỗi khi gặp khó khăn hay vi phạm pháp luật,
người ta thường nghĩ nên "gõ cửa" ở đâu, gặp "anh Hai,
anh Ba" nào để được giúp đỡ?! Muốn làm việc gì, khởi
sự một việc kinh doanh, người ta thường nghĩ là "để làm
được việc này, tôi quen biết với những ai, tôi có mối quan
hệ quan trọng nào trong lĩnh vực này?" hơn là chuẩn bị tốt
về sản phẩm hay dịch vụ khách hàng v.v...
Nạn "mua quan, bán chức" trở nên vấn nạn vì ai đó trong
chúng ta đều đã có dịp nghe qua về việc này, đâu đó tại
chính địa phương mà ta đang sống. Điều đó phản ánh một
vấn nạn thực sự, một phát triển nguy hiểm của xu hướng
thỏa hiệp, tìm kiếm thỏa hiệp và mưu cầu danh lợi.
Khi đó tội ác có thể ngày càng công khai và mỉm cười ranh
mãnh trước sự bất lực của toàn xã hội như một sự trả
giá cho những sai lầm của chính mỗi con người hèn yếu trong
chúng ta. Và cho những ai nhất thời đắc ý rồi cũng sẽ lại
rơi vào chu kỳ khác, khi thời thế của kẻ đắc ý đã qua, con
cháu của anh ta rồi vẫn sẽ phải tiếp tục sống trong môi
trường "thỏa hiệp" mà anh ta đã vô tình hay hữu ý dựng
nên, thế hệ sau này vẫn sẽ phải tiếp tục sống trong môi
trường "thỏa hiệp" cấu kết với nhiều phe nhóm nếu
không sẽ bị thải loại.
Môi trường có tính thỏa hiệp này, tới phiên nó, sẽ như
một bánh xe lịch sử lớn và lớn hơn, nghiền nát mọi nỗ
lực hướng tới các giá trị "chân thiện mỹ" mà con
người luôn mơ ước.
<h2>8. Dễ suy nghĩ chủ quan, chú trọng yếu tố chủ quan hơn
khách quan</h2>
Chúng ta ngạc nhiên và khâm phục trước tài năng xuất chúng
và thành quả của Giáo sư Ngô Bảo Châu với giải thưởng
toán học Fields nhưng chưa xây dựng được môi trường làm
việc tốt để tương lai có thêm nhiều người Việt đạt
thành quả tương tự.
Trong khi các quốc gia như Mỹ, Nhật, Pháp, Đức, .v.v. có rất
nhiều nhà khoa học đạt tới các đỉnh cao trí tuệ của nhân
loại và điều đó được xem là hệ quả bình thường và tất
yếu do "phương pháp" và cách tổ chức thực hiện mang lại.
Tương tự, có người sẽ rất ngạc nhiên nếu Việt Nam có
một Bill Gates, nhưng sẽ không ngạc nhiên nếu nước Mỹ ngày
càng có thêm nhiều tỉ phú về các sản phẩm khoa học công
nghệ. Lý do có thể là tại Mỹ có đầy đủ các "điều
kiện cần và đủ" để tiếp tục sản sinh các Bill Gates
mới.
Khi các giá trị vật chất mà người ta dễ dàng đạt được
không thông qua sức lao động sáng tạo vất vả cần cù, mà
chỉ là sự trao đổi, mua bán, ngã giá, con người dễ rơi vào
trạng thái suy nghĩ mơ hồ, lý giải và dựa dẫm vào yếu tố
"tâm linh" là chủ yếu.
Lúc này, không phải là yếu tố đức tin tôn giáo, triết lý
biện chứng duy vật hay duy tâm, hay "khoa học huyền bí"
ngoài tầm với của khoa học kỹ thuật đương đại mà là sự
cứu chuộc cho bản thân, sự tính toán an bài cho các "tội
lỗi quá khứ", sự sợ hãi trước "luật nhân quả", thông
qua việc cúng bái lễ vật đắt tiền kiểu nhà giàu, xây dựng
lăng mộ hoành tráng, mượn các hành động từ thiện như để
khỏa lấp phần nào các yếu tố nhân quả trong đời sống xã
hội.
Điều này có thể được thấy với hàng đoàn xe ô tô đắt
tiền trong đó có nhiều xe mang bảng số nhà nước, nối đuôi
xếp hàng mang lễ vật "hoành tráng" tới cúng chùa, xem bói
vào các dịp lễ Tết.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7302), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét