quả, miễn sao có nhà đất, xe đời mới, đồ dùng hàng hiệu,
vui chơi tiệc tùng... thay cho các giá trị đạo đức "chân –
thiện – mỹ". Bạn đọc Cảnh Thái nhận xét về những thói
hư tật xấu của người Việt Nam trong bài viết gửi đến báo
SGTT.</em>
<em>Tác giả cho rằng người Việt có nhiều đức tính tốt
đẹp, nhưng cũng vạch ra bảy thói hư tật xấu "cơ bản"
của người Việt. Thế nhưng, thường mọi người có tâm lý
"tốt khoe, xấu che", không muốn "vạch áo cho người xem
lưng"; hay tâm lý bao che, "đóng cửa bảo nhau", không muốn
mọi người thấy thói hư tật xấu của người thân hay bản
thân mình!</em>
<em>Trước thực tế này, tác giả Cảnh Thái đề nghị "chúng
ta cần một trao đổi thẳng thắn, không e ngại" dù sự thật
mất lòng về những thói hư và tật xấu của người Việt Nam!
Vì con người vốn dĩ đã hoàn thiện đâu? Có ai hoàn thiện,
hoàn mỹ đâu?</em>
<em>Chúng tôi xin phép chia bài của bạn Cảnh Thái làm hai phần.
Dưới đây SGTT đăng trước phần 1:</em>
<h2>1. Khả năng làm việc theo nhóm kém, tinh thần đồng đội
chưa cao, tính cách sống vì cộng đồng chưa trưởng thành:</h2>
Người Việt thường hoàn thành tốt các công việc của cá
nhân, nhưng khả năng gánh vác công việc cộng đồng, công
việc chung kém, trách nhiệm cá nhân đối với cộng đồng kém.
Các học sinh Việt Nam thường chịu khó làm bài tập của mình
rất siêng năng và làm tốt các bài tập được giao cho cá
nhân. Thế nhưng bài tập chung của nhóm thường bị đùn đẩy
trách nhiệm cho người khác làm, khả năng ngồi lại với nhau
để thảo luận nhóm, đóng góp ý kiến cho một thành quả chung
tích cực hơn thường bị xem nhẹ.
Tại các doanh nghiệp, các công nhân và nhân viên người Việt
cũng "nổi tiếng" khó phối hợp đồng đội (teamwork) tốt,
khó có hiệu quả hợp tác cao trong các công việc được cấp
trên giao.
Tại mỗi khu phố, khu dân cư, nếp sống vệ sinh chung thường
rất kém. Người ta chú ý quét dọn sạch sẽ nơi khuôn viên
của gia đình mình, trong khi các diện tích chung, công cộng
thường chịu việc xả rác, vứt bỏ các thứ linh tinh làm ô
nhiễm môi trường chung.
Trên đường phố Việt Nam, chúng ta không khó bắt gặp các
hình ảnh xả rác, chen lấn tranh giành nhau khi tham gia giao thông
hoặc tại các cơ quan công quyền mà người dân phải xếp hàng
lộn xộn, chờ chực trong một mớ hỗn độn, rất thiếu khoa
học. Thậm chí ngay tại công sở tại TP.HCM, nếu bạn có việc
phải xin giấy phép, đổi giấy phép hay giấy tờ liên quan,
việc chen lấn chờ đợi vô trật tự (phần do cách làm việc
không khoa học và diện tích khuôn viên chật chội trong khi
khối lượng công việc nhiều với hàng trăm, hàng ngàn con
người có nhu cầu đến liên hệ công tác tại đây hàng ngày).
Điều này thể hiện một tư duy bon chen, chụp giật, không có
kế hoạch, tổ chức và tầm nhìn dài hạn.
Tại các nhà ga, bến xe, hàng không, hàng quán, nhà hát, công
viên công cộng, .v.v. chúng ta càng thấy rõ ý thức vì cộng
đồng của người Việt thực sự chưa trưởng thành. Trách
nhiệm trước mắt có thể thuộc về các cá nhân lãnh đạo
tại các đơn vị này, sau đó là ý thức chấp hành của mỗi
người dân trong cộng đồng và khả năng tổ chức phối hợp
làm việc theo nhóm vì tinh thần cộng đồng, vì công việc chung
còn nhiều điều chưa tốt.
<h2>2. Tư duy tiểu nông gắn chặt với quá khứ một dân tộc
làm nông nghiệp lâu đời:</h2>
Các thửa ruộng nhỏ lẻ, được các đời cha ông tiếp nối
và chia tách ra làm nhiều miếng nhỏ dần cho các đời sau. Làm
ăn manh mún, nhỏ lẻ, lạc hậu và bảo thủ theo kiểu tư duy
xưa vẫn còn "con trâu đi trước cái cày theo sau", thiếu
liên doanh liên kết, thiếu sự hợp tác đôi bên cùng có lợi.
Bên cạnh đó, lòng đố kỵ, ích kỷ, ganh ghét, không muốn
người khác hơn mình, dấu nghề, không mạnh dạn chia sẻ kinh
nghiệm với mọi người, thậm chí anh em, người thân trong nhà
cũng không san sẻ, giúp đỡ, "<em>cho tiền cho bạc, không ai
chỉ đàng làm ăn</em>"!
Xong việc của mình là xem như xong, không quan tâm người khác
hay bà con láng giềng làm ăn ra sao. Tư duy "hợp tác xã" một
thời, nửa đêm không ai muốn thức dậy xả nước cho thửa
ruộng chung, ảnh hưởng đến lối suy nghĩ và hành động
"<em>cha chung không ai khóc</em>", tị nạnh nhau các công việc
của chung cộng đồng. Thậm chí, xuất hiện lối suy nghĩ
"sống hôm nay, biết hôm nay", bất chấp ngày mai ra sao!
Điều này dễ dẫn tới việc biển thủ, ăn cắp của công cả
"<em>tài sản vật chất và thời gian</em>" trong các doanh
nghiệp nhà nước bất chấp hậu quả là doanh nghiệp nhà
nước có thể trở thành "<em>con bò sữa của chung</em>" mà
mạnh ai nấy vắt sữa, khai thác đến mức kiệt quệ.
Tư duy "ăn xổi ở thì" dễ nổi lên lấn át, tư duy ngắn
hạn, nghĩ đến quyền lợi cục bộ, mưu cầu tư lợi ngắn
hạn hơn là phát triển dài hạn, phát triển bền vững cho cả
cá nhân và cộng đồng.
<h2>3. Dễ dàng thỏa mãn với những thành công nhỏ:</h2>
<div class="boxright300"><img
src="http://sgtt.vn/ImageHandler.ashx?ImageID=124744" /><div
class="textholder">Học hỏi từ cha mẹ là một điều cực kỳ
quan trong đối với con trẻ...</div></div>
Tư duy truyền đời kiểu "học thành tài" ăn sâu vào suy
nghĩ thay thế cho tư duy tiến bộ hơn "học tập và làm việc
phấn đấu, cống hiến suốt đời". Các cá nhân học giỏi,
xuất sắc không thiếu nhưng các thành quả khoa học, các phát
minh thành tựu lớn trong hầu hết các lĩnh vực hầu như chưa
sánh bằng các quốc gia khác, phần vì thiếu môi trường cho
người tài, phần vì các cá nhân xuất sắc trong cộng đồng
đã thỏa mãn với thành công nhỏ ban đầu so với mọi người
trong "làng xóm nhỏ" xung quanh nên không chịu phấn đấu
học tập liên tục và không có cơ hội phát triển lên tầm cao
mới hay đạt tới trình độ và đẳng cấp thế giới.
Điều này xảy ra trong hầu hết các lĩnh vực như khoa học kỹ
thuật, công nghệ, ứng dụng và sáng tạo, phát minh và sáng
chế, văn hóa và thể thao... khi Việt Nam chưa có tên trên bản
đồ các thành tựu lớn của thế giới vì số lượng các
thành tích ở tầm cỡ thế giới còn quá ít so với các quốc
gia khác.
Một số người du học nước ngoài cho hay, khi học phổ thông
hay đại học, các sinh viên bạn thường không giỏi các môn
học cơ bản; nhưng khi vào nghiên cứu ứng dụng, họ rất
xuất sắc và sinh viên ta thường không theo kịp. Có lẽ tư duy
học "thành tài" đã sớm làm chậm hay thiêu chột sức sống
và khả năng học hỏi, phát triển liên tục của sinh viên ta
(?).
Trong thương trường, các doanh nhân Việt Nam cũng có nhiều hạn
chế trong việc phát triển doanh nghiệp; thường chạy theo các
hợp đồng mua bán có tính thời vụ, dựa vào ưu thế "quen
biết", mối quan hệ thân hữu để giành lấy công việc
trước mắt, ít có doanh nghiệp xây dựng kế hoạch dài hạn,
có tầm nhìn xa, chú ý phát triển sản phẩm có chất lượng
cao, có thương hiệu vươn lên tầm cỡ thế giới.
Các doanh nghiệp Việt Nam thường qui mô nhỏ và rất nhỏ, làm
việc thiếu chuyên nghiệp, thiếu hợp tác phối hợp. Khi lớn
lên một chút thì đã phân chia ra thành các doanh nghiệp nhỏ
hơn do bất đồng quan điểm hợp tác hoặc muốn làm riêng thu
lợi một mình, hoặc đã sớm thỏa mãn với thành công nhỏ
đạt được. Các doanh nghiệp lớn chủ yếu chỉ là doanh
nghiệp nhà nước khai thác dầu khí, khai khoáng mỏ, độc
quyền về kinh doanh ngành nghề như điện lực, viễn thông,
ngân hàng...
<em>Cảnh Thái</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7293), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét