"định đề" này từng trở thành tiêu chí hành động của
không ít người làm báo, làm văn; nhưng thời gian gần đây báo
chí lại bắt đầu dè dặt hơn, nhất là sau vụ 2 nhà báo của
báo Thanh Niên và Tuổi trẻ bị bắt do vụ đưa tin về vụ án
PMU 18. Sau vụ này, 2 tờ báo này có vẻ nhụt, xìu hẳn. Nếu
quan sát báo "lề phải", 4 tờ báo Tuổi trẻ, Thanh Niên, Lao
Động, Tiền phong… thì diện mạo của các tờ báo có bề dày
và chỗ đứng trong lòng bạn đọc đã thay đổi một cách ghê
gớm trong vài năm gần đây…
Tuổi trẻ, Thanh Niên hình như chọn cách tránh xa những vấn
đề thế sự nóng hổi, thỉnh thoảng đá gà đá vịt đôi
chút cho đỡ ngứa nghề còn phần lớn là thúc thủ, "rửa tay
gác kiếm"; Tiền phong thì vẫn tỉnh thoảng tạt ngang, tạt
dọc vài đường nhưng cũng chỉ dám chơi bóng ở khu "trung
tuyến", ít khi dám đẩy tiền đạo lao sâu vào khu vực 16,5
để trổ "chân nghề"… Báo Lao Động thì "sớm vác ô đi,
tối vác ô về" trong cái cách đưa bài vở liên quan tới thế
sự… Thế nhưng một vài nhà báo Tiền phong gần đây đã
thấy có dấu hiệu là đã bị "dằn mặt"…
Báo lề phải bây giờ chỉ còn VietNamNet là vẫn "máu"
chiến đấu, gần như ngày nào cũng có bài viết đụng đến
chuyện nọ chuyện kia, rất nhiều bài người đọc cũng cảm
thấy lo cho Tổng Biên tập. Vietnamnet có lẽ là tờ báo điện
tử có tỷ lệ bài đưa lên và hạ xuống nhanh và nhiều. Song
trong cái thời buổi thông tin điện tử thì chỉ cần đưa
được lên mạng dăm phút là "xong việc". Rất nhiều độc
giả cho rằng: trong tình hình thúc thủ của báo "lề phải"
hiện nay, kể làm báo được như VietNamNet, như Nguyễn Anh Tuấn
là giỏi, là can đảm, là có tâm với nghề với thế sự. Nếu
người đọc được quyền bình chọn, vinh danh những anh hùng
trong lĩnh vực thông tin truyền thông, (lúc này nhân dân rất
cần các anh hùng xả thân trong lĩnh vực này) nhiều cư dân
mạng chắc sẽ bầu chọn cho Tổng Biên tập Nguyễn Anh Tuấn:
anh hùng của cái thời thông tin đang có nhiều vấn đề.
Một tổng biên tập đã thở dài buồn chán khi bị chủ blog
thỉnh thoảng lại gọi điện hỏi ông về tình hình báo chí
dạo này có bài nào bị nhắc trong giao ban không, cò bị xử
phạt, tuýt còi nhiều không? Ông cho biết, bào chí lề phải
dạo này có gì mà phải nhắc tuýt còi, an phận thúc thủ hết
cả rồi. Mặt khác các cơ quan chức năng quản lý báo chí cũng
bắt đầu tinh tế hơn, khôn ngoan hơn, nhã nhặn hơn, lịch
duyệt hơn; báo nào có bài vở nào đó cần nhắc, cần lưu ý
thì không đem công khai ra giao ban mà nhắc qua cơ quan chủ quản.
Giám sát, nhắc nhở báo chí cách này vừa mang lại hiệu quả,
lại kín tiếng, kín võ, một kiểu "ném đá giấu tay"…
Đố Tổng Biên tập nào dám ho he với chủ quản của mình…
Đối với giới nhà văn thì sao, hiện nay trên thế giới mạng
có vài trang mạng rất được bạn đọc chú ý, hàng ngày có
số lượng bạn đọc truy cập khá đông, nghiêng ngửa với các
tờ báo lề phải, đó là trang mạng của 2 nhà văn Nguyễn Quang
Lập, của Trần Nhương và thỉnh thoảng có cả Nguyễn Trọng
Tạo; đó là những trang do các nhà văn làm và cập nhật thông
tin về những chuyện thế sự mà báo lề phải ngại ngần, né
tránh…
Trở lại hiện tượng, (chuyện đáng lẽ phải là bản chất)
đó là giới nhà văn trong những tuần, tháng gần đây bắt
đầu chú ý viết về các vấn đề thế sự, những vấn đề
mà thường họ hay bàn tán nhiều, mạnh ở những quán trà,
quán nhậu. Đáng chú ý đó là tờ báo Văn Nghệ, một cơ quan
nổi tiếng về sự cẩn trọng, "đi sau, về sau" trong các
chuyện thời thế mà chỉ chăm chăm vào các vấn đề văn
chương chữ nghĩa thuần túy, viển vông. Phải chăng vì thế mà
Văn Nghệ bị bạn đọc xa lánh dần và rơi vào thảm cảnh
chợ chiều.
Báo Văn Nghệ số 45 ra ngày 6/10/2010 đăng bài: Bô-xít - Những
điều được và mất đã đưa được lên báo giấy những ý
kiến sau đây kể cũng đáng quý: "<em>Tạm dừng dự án bô
xít như kiến nghị của đại đa số nhân dân, có thể sẽ là
giải pháp không mấy dễ chịu. Sẽ có nhiều thiệt hại, mất
mát. Tuy nhiên nếu biết coi những mất mát đó là những bài
học kinh nghiệm trước ngưỡng cửa của hội nhập thì chúng
ta sẽ không chỉ sẽ giữ được tài nguyên cho đất nước, mà
thêm vào đó lại được rất nhiều. Được sự từng trải,
được cách tư duy, được sự minh bạch, được cách ứng
xử… Và cái được lớn hơn tất cả chính là được lòng tin
của nhân dân, điều mà bất kỳ người lãnh đạo nào cũng
cần phải có…</em>"
Tiếp tục bám theo giòng thế sự, Văn Nghệ số 46 có 4 bài,
đó là bài: Ai có lương tâm hãy lên tiếng… của nhà thơ
Dương Thuấn in trên trang nhất trong mục Tiếng nói nhà văn.
Dương Thuấn đã lên tiếng: "<em>Ai sẽ chịu trách nhiệm về
Tập đoàn Vinashin sụp đổ. Người nào có lương tâm đều
không thể không lên tiếng…</em>"
Không chỉ đề cập tới vụ Vinashin, nhà thơ Dương Thuấn,
một người dân tộc Tày, sinh ra và lớn lên với rừng bức
xúc trước việc Chính phủ cho nước ngoài thuê rừng với giá
rẻ mạt, ông viết: "<em>Vậy tại sao Chính phủ không tăng
cường đầu tư cho việc trồng rừng để hàng năm giảm bớt
lũ lụt mà lại đầu tư cho đóng tàu thải ra nhiều rác thải
độc hại…Nếu Chính phủ đầu tư cho các chủ rừng được
vay vốn trồng rừng thì đâu có chuyện cho nước ngoài thuê
rẻ như vậy. Bản thân tôi cũng có 11 ha đất rừng nhưng cũng
giống như bao người có đất rừng khác đều rất thiếu vốn
để đầu tư trồng rừng…</em>". Nhà thơ Dương Thuấn kiến
nghị: "<em>Tôi xin đề nghị các đại biểu hãy phát huy vai
trò của Quốc hội để làm rõ vai trò của Chính phủ đối
với vụ Vinashin</em>".
Bài Lỗi tại ai của Bồng Lai… đề cập tới những nghịch
lý, phi lý trong các chủ trương chính sách đầu tư phát triển
công nghiệp của nước ta. Với những dự án sực nức "phẩm
màu" bánh vẽ như Vinashin, như ngành công nghiệp ôtô… Nếu
Vinashin đã sụp đổ thì ngành công nghiệp ôtô đang có nguy cơ
cao vì đang phát triển giống như chiếc xe phải chạy trên
những cua đường gấp khúc, đèo dốc, hiểm nghèo nhưng người
cầm lái (Các doanh nghiệp phần lớn là của nhà nước) vừa
chưa thuộc đường lại chưa thạo tay lái nhưng lại liều lĩnh
và bất chấp…
Trong bài Góp ý Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc
lần thứ XI của Nguyễn Đăng Phúc có tiêu đề: Thực thi dân
chủ đã đề cập đến vai trò dân chủ, phải đảm bảo cho
người dân được có tiếng nói của mình bởi "<em>nâng
thuyền và lật thuyền cũng là dân</em>".
Tiếp tục với chủ đề dân chủ, nhà thơ Thạch Quỳ trong bài
Nên học tập Bác như thế nào, ông có nhắc đến bài báo của
nhà văn Vũ Tú Nam viết trên Văn Nghệ đề nghị in hàng vạn,
hàng triệu bản cuốn sách Sửa đổi lề lối làm việc của
Chủ tịch Hồ Chí Minh để giao tận tay cho các cán bộ từ
trung ương đến địa phương…
Khi đề cập tới chuyện này, Thạch Quỳ đã nhắc tới một
câu chuyện thú vị có thật mà ông biết: Báo Tiền phong, Lao
động và một số tờ báo khác viết bài vạch tội một kẻ
lừa đảo chuyên móc nối với quan chức làm các dự án ma. Khi
tên lừa đảo này về tỉnh nọ, nghe tin lập tức có nhà văn
rất sốt sắng, sợ quan chức địa phương chưa đọc báo liền
ôm cả mấy chồng báo đến trình với đồng chí quan chức có
trách nhiệm nhất trong việc duyệt dự án… Nhà văn được
đón tiếp chu đáo, được bắt tay, được khe ngợi, được
đồng chí quan trọng đó cho xe đưa về tận nhà. Một tuần
sau, "dự án ma" Đasuko được ký kết… Xong việc ký kết,
anh thư ký của đồng chí quan trọng đó bắn tiếng qua một
nhà văn khác với nhà văn kia rằng: " Nhà văn các cậu thật
là hồn nhiên"…
Nhân chuyện nhà văn Vũ Tú Nam đề xuất in sách, nhà thơ Thạch
Quỳ nhắc đến ý kiến của Đại biểu Quốc hội Lê Duy
Nguyên: "<em>Cha ông ta nói "chó treo, mèo đậy", ta cần thử
xem của cải của ta treo đã cao chưa, đã kỹ chưa? Nếu treo
chưa cao, đậy chưa kỹ thì phải sửa ở cách treo và cách
đậy. Nếu treo cao rồi, đậy kỹ rồi mà vẫn bị chó mèo
quấy nhiễu thì phải có cái dùi</em>"… Tóm lại, trong bài
viết của mình, Thạch Quý đã đúc kết ra 2 bài thuốc canh,
trị " chó, mèo":
Cách 1 của nhà văn Vũ Tũ Nam: Cho in nhiều sách của Bác Hồ;
Cách 2 của Đại biểu Quốc hội Lê Duy Nguyên: Sắm cái dùi
to…
Kết thúc bài viết ngắn của mình, Ông đồ Nghệ Thạch Quỳ
chuyển tới nhà văn Vũ Tú Nam ý kiến sau đây: "<em>Tôi luôn
coi nhà văn Vũ Tú Nam như bậc đàn anh cả trong làng văn. Nhà
văn đọc nhiều trước tác của Bác, mong nhà văn chọn cho một
câu nói tiêu biểu để đề xuất với Đảng làm khẩu hiệu
trung tâm của giai đoạn cách mạng hiện nay. Tôi mạo muội
hỏi riêng ý kiến nhà văn Vũ Tú Nam, nếu chọn câu: "Nước
độc lập mà dân không có tự do, hạnh phúc thì độc lập
cũng chẳng nghĩa lý gì… có được không???</em>"
Hoan nghênh Văn nghệ đã bắt đầu nhúc nhắc làm cái việc
của những kẻ thất phu.
Cũng đề cập tới vấn đề dân chủ, một vấn đề bức xúc
hiện nay, nhà thơ, đồng thời là PGS-TS Vũ Duy Thông trong bài
không rõ thể loại gì đăng trên báo điện tử Chính phủ.
Đây là một bài phỏng vấn hay là những ý kiến nhặt nhạnh,
bài viết của phóng viên Việt Hải và ghép tên PGSTS VDT vào
để cho có thương hiệu, nhãn mác, đó là bài: "<em>Chất vấn
và trả lời chất vấn phải có tình, có lý…</em>"
Khi đề cập tới vấn đề dân chủ, ý kiến mang tên PGS-TS Vũ
Duy Thông (PGS-TSVDT) rào đón: "<em>Thực hiện quyền dân chủ
là một quá trình vận động gian khó và lâu dài, cả hệ
thống chính trị và từng người dân phải góp công sức, trí
tuệ từ nhận thức về quyền dân chủ, nâng cao trình độ
để có thể thực hiện đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ
của mình trong việc thực hiện quyền dân chủ.</em>
<em>Thực hiện quyền dân chủ (bao gồm cả mở rộng dân chủ
và nâng cao quyền dân chủ) là một tồn tại xã hội, phải
biết đòi hỏi nhưng cũng phải biết chờ đợi; vừa thể chế
hóa nhưng cũng rất cần vận động, thuyết phục. Cần khắc
phục khuynh hướng không sử dụng đầy đủ quyền dân chủ và
cả khuynh hướng lợi dụng hoặc tùy tiện sử dụng quyền dân
chủ…</em>"
Theo PGS-TSVDT thì phạm trù "<em>mở rộng thực thi quyền dân
chủ</em>" và phạm trù "<em>tránh khuynh hướng lợi dụng và
tùy tiện sử dụng quyền dân chủ…</em>" phải song hành với
nhau.
Từ điểm xuất phát này, PGS-TSVDT đã lên tiếng về một thực
trạng tại diễn đàn Quốc hội: "<em>Tuy nhiên, những ý kiến
hỏi và trả lời đó không cùng chất lượng như nhau, còn có
một số ý kiến mới dừng lại ở cảm tính, chưa được xác
minh. Vậy có cách nào để những thông tin đó khi vượt ra
khỏi Hội trường QH, không ảnh hưởng đến cử tri, cả ở
mặt tích cực và tiêu cực…</em>" PGS-TSVDT tiếp tục đẩy xa
vấn đề mà mình đặt ra: "<em>Có đại biểu cả khóa không
một lần phát biểu nhưng có đại biểu kỳ họp nào cũng phát
biểu, thậm chí thảo luận về vấn đề gì cũng phát biểu,
đi rất sâu vào chuyên môn dù chuyên môn đó rất xa với chuyên
môn gốc của họ. Không rõ những đại biểu này có phải "cái
gì cũng biết" không, nhưng qua phát biểu của họ, nhiều khi
cử tri rất băn khoăn. Trong khi phát biểu, một vài người còn
đưa ra những sự kiện, số liệu chưa được kiểm chứng, có
tính cảm tính, suy diễn chủ quan, hiểu biết về luật không
thật đầy đủ…</em>"
Sau khi phân tích dẫn giải những ý tứ trên PGS-TSVDT, khóa trái
vấn đề: "<em>Việc đưa ra những nhận xét, chất vấn trong
các kỳ họp QH là quyền của các đại biểu QH, nhưng khi
những ý kiến ấy đến công chúng thì hiệu ứng của nó không
còn theo ý chủ quan của người nói nữa. Nói cho đủ, còn để
dành thời gian cho người khác. Nói cho khách quan, không né tránh
nhưng với một thái độ xây dựng. Dân mình có câu: "Lời nói
không mất tiền mua, liệu lời mà nói cho vừa lòng nhau".
"Vừa lòng nhau", tức là giữa những người đối thoại
với nhau phải rõ cái tình (có tính trách nhiệm, xây dựng),
cái lý (khoa học, hiểu biết, rõ ràng); "Vừa lòng nhau", còn
có nghĩa là phải có tác dụng tích cực đối với những
người thứ ba, là đông đảo công chúng nghe mà thấy thẳng
thắn, thuyết phục, nghe xong không còn u mê, chán nản, hoài
nghi, càng vững tin vào những điều tốt đẹp của cuộc
sống…</em>"
Xin làm rõ thêm ý kiến của PGS-TS VDT: Phương Đông có 2 mô
hình quản trị nhà nước, đó lad Pháp trị và Đức trị…
Trong ý kiến của PGS-TS VDT đã đưa thêm một mô hình quản
trị nhà nước đó là mô hình "Tình trị"… <em><strong>Phải
đặt cái Tình đi trước, cái Lý là cái cuối cùng
chăng?</strong></em>
Đề nghị các trường, các viện chuyên nghiên cứu về chính
trị về kinh tế học và cả PGS-TS VDT nên làm rõ thêm khái
niệm, mô hình quản trị mới này. Còn người viết bài này
hiểu cái mô hình tình trước, lý sau là phương thức xử lý
trong các giòng tộc, cùng huyết thống, tại những thôn bản
làng xã mà kinh tế chưa phát triển, xung đột và cách bức về
quyền lợi chưa sâu sắc. Còn ý kiến của PGS-TS Vũ Duy Thông
nếu đem áp dụng cái mô hình này cho cái xã hội mà có kẻ
ngồi mát ăn bát vàng, kẻ ăn không hết, người lần không ra
là một sự cố súy cho phản tiến hóa, là hợp thức các hành
vi trộm cướp, tham nhũng…
Có thể nói đây là cái mũ khá bài bàn được PGS-TSVDT đưa ra
để chụp cho những ý kiến của các đại biểu có các ý
kiến: "<em>đưa ra những sự kiện, số liệu chưa được
kiểm chứng, có tính cảm tính, suy diễn chủ quan, hiểu biết
về luật không thật đầy đủ…</em>". Người đọc bắt đầu
nhận ra cái khẩu khì hình sự hóa vấn đề trong ý kiến phát
biểu của ông nhà thơ mang danh Phó Giáo sư-Tiến sĩ…
Tại sao khi có ý kiến nào đó phát biểu trên diễn đàn Quốc
hội, những vị phải trả chất vấn họ có ngô ngọng gì, họ
phần lớn đều là ủy viên trung ương Đảng, là các Bộ
trưởng sao không chứng minh công khai trước toàn dân rằng cái
ý kiến chất vấn kia là sai là "<em>đưa ra những sự kiện,
số liệu chưa được kiểm chứng, có tính cảm tính, suy diễn
chủ quan, hiểu biết về luật không thật đầy đủ</em>" như
PSSTS VDT nói…
Cứ cho là họ ngại va chạm, sợ mất mặt người chất vấn,
sao không cho các chuyên gia như PGSTS VDT viết bài, chứng minh,
đập lại bằng các luận chứng rằng đó là các ý kiến, số
liệu cụ thể chứ quy chụp như ý kiến trong bài trên thì
chụp cho ai mà chẳng được?!
Xin lưu ý, PGS-TSVDT là một nhà thơ, một nhà báo, các học hàm
học vị của ông gắn với cái nghề này chứ ông không phải
là một nhà làm luật chuyên thiết kế các mô hình quản trị
xã hội… Người đọc đồ răng những ý kiến trên do ai đó
viết hộ ông rồi ông chỉ ký tên điểm chỉ vào để hợp
thức nó hoặc có thể ông phát biều những vấn đề mà thực
chất ông không biết, không hiểu, một dạng "ăn theo nói
leo"…
Chỉ xin lưu ý một điều, nếu ông là người làm báo cẩn
trọng, có trách nhiệm thì ông đã ngăn không để cái tin tàu
Trung Quốc vào tập trận trên vùng biển Việt Nam lọt vào Báo
Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, khi ông nắm trọng trách
Phó Tổng Biên tập. Cùng thì ông Đào Duy Quát và tay đánh máy
chịu trận.
Một nhà văn cũng chịu khó bám theo các chuyện thế sự đó là
Giáo sư-Tiến sĩ, nhà văn Mai Quốc Liên mà vừa qua blog
Phamvietdaonv có dẫn ra vài bài đăng trên Tạp chí Hồn Việt do
ông làm Tổng Biên tập…
GS-TS Mai Quốc Liên người vẫn luôn vỗ ngực tự xưng mình là
"vệ binh cuối cùng" của chế độ đã cho đăng trên Tạp
chí Hồn Việt 2 bài mà theo như thanh mình thì đây là việc
giống như cái việc mở cửa cho kẻ cướp vào nhà để bắt
và trị sau. Dư luận chờ xem trong số tới Hồn Việt sẽ tung
cái miếng võ đà đao, tóm bắt cái đám "âm binh" do Hồn
Việt tung ra như thế nào? Hay chẳng qua đây là cách nói trí
trá ngụy trang cho hành vi "trở cờ" bị bắt quả tang của
gã vệ binh cuối mùa!
P.V.Đ
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7073), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét