nhiều người tôi thường bắt gặp không ít bài viết trong
đó có nhiều thông tin thoáng đọc đã thấy người viết cả
tin khi thu thập tài liệu hoặc khai thác thông tin từ các nguồn
khác nhau làm tư liệu cho bài viết của mình.
Dạo mới bước chân vào nghề báo, tôi thường được các
bậc đàn anh kể lại câu chuyện về bài báo con trăn khổng
lồ, dài hàng chục mét, vòng bụng to bằng vòng bánh xe đạp,
nuốt được cả một con trâu ngon lành! Đó là một bài viết
được đăng trên một tờ báo lớn hẳn hoi, cách đây hàng
chục năm, chứ không phải là chuyện bịa cho vui bên bàn nhậu.
Bài báo "chắc như đinh đóng cột này", có tên người bắn
chết con trăn, có địa điểm xảy ra sự việc, lại còn trưng
ra cả da con trăn mà người viết có trong tay, đã gây tò mò cho
nhiều người kể cả trong giới nghiên cứu khoa học. Nghe nói
sau bài báo này có một vài nhà khoa học, trong đó có cả Viện
sĩ Hàn lâm của môt nước bạn Xã hội Chủ nghĩa lúc đó gửi
thư sang Việt Nam, đề nghị cho họ sang tận nơi có con trăn
khổng lồ này để nghiên cứu; nếu quả thật có con trăn như
thế thì đây là một phát hiện khoa học "vĩ đại" phá vỡ
mọi công trình nghiên cứu về sinh vật học hàng thế kỷ nay.
Bởi vì những loài động vật "khổng lồ" như thế chỉ
tồn tại cách đây hàng triệu năm, thời kỳ của các chú
khủng long "làm mưa làm gió" trên trái đất này. Té ra
chẳng có con trăn không lồ nào cả mà chỉ là con trăn bình
thường mà người dân địa phương bắt được. Nhưng người
viết cả tin qua lời kể của một người có tật "một tấc
đến giời" đã biến thành chuyện về con trăn 'vòng bụng
to bằng vòng bánh xe đạp, nuốt nổi cả con trâu" như thế!
Sau chuyện con trăn đó, cách đây hơn 20 năm lại có chuyện con
chuột khổng lồ ở nước Nga, bị nhiễm phóng xạ từ vụ nổ
hạt nhân Tréc-nô-bưn nên nặng hàng chục kg xuất hiện trên
một tờ báo. Con chuột đó đã "hoành hành" nhiều nơi làm
người dân khiếp sợ! Chắc người viết bài báo này cũng
thuộc vào loại cả tin, có khi lấy tài liệu đúng vào ngày
"cá tháng tư" mà không biết nên đã viết chuyện "con
chuột khổng lồ" như là chuyện có thật, khiến cho nhiều
người phải tò mò.
Còn bây giờ, không có những chuyện cả tin như thế nhưng
không hiếm chuyện cả tin khác mà một số người viết được
nghe ai đó kể lại rồi "thật bụng" tin là thật viết ra.
Có người chưa từng trải qua chiến tranh mới nghe kể một
quả pháo bắn trúng mâm cơm các chiến sĩ của ta đang ăn làm
cho gần tiểu đội chết mà đã viết quả pháo ấy khiến các
chiến sĩ bị bắn tung toé thành từng mảnh, khi thu gom lại
thịt của mọi người còn chưa đầy một bát ăn cơm! Lại
nữa, một người khác viết rằng máu của chiến sĩ ta hy sinh
trong một trận đánh chảy xuống thành từng vũng, ngập cả
mắt cá chân! Tôi nghĩ những người viết như thế là những
người cả tin, không biết rằng chỉ riêng phần xương của
các chiến sĩ bị pháo bắn trúng đã không chỉ gom "đầy
một bát ăn cơm", chưa nói đến phần đầu và phần thân
thể của các chiến sĩ dù có bị pháo bắn tung toé đến đâu
cũng không thể mất hết được. Và, chỉ cần có kiến thức
tối thiểu về cơ thể học cũng biết rằng máu người rất
dễ đông, ra khỏi cơ thể một lát đã đông rồi thì làm sao
có thể chảy thành vũng đến mức ngập cả mắt cá chân
được!
Gần đây đọc trên một số blog viết về dự án khai thác
bauxit Tây Nguyên, về Lễ hội 1000 Thăng Long, về số tiền
thất thoát ở Vinashin và về một số đề tài, vụ việc khác
tôi thấy không ít người cả tin về một vài con số mà một
người nào đó đưa ra, không cần biết con số đó có thật hay
không nhưng đã tin ngay nó đúng là như thế! Có một nhà văn
ở Hà Nội mà tôi không tiện nói tên nói với tôi là ở Tây
Nguyên đã có mấy trăm ngàn người Trung Quốc đến ở, trong
đó có hàng trăm ngàn người là lính cải trang làm công nhân
hoặc dân thường. Tôi hỏi anh lấy nguồn tin ở đâu thì
được nhà văn này nói là của ông A., nguyên Tổng cục
trưởng Tổng cục N. nói. Tôi phải nói thật với anh bạn nhà
văn này rằng: Anh tin thì cứ tin, còn tôi, tôi không tin. Không
thể có chuyện mấy trăm ngàn người Trung Quốc đã đến ở
Tây Nguyên được. Chỉ cần vài chục ngàn người đã là
chuyện lớn, không thể giấu giếm được, huống hồ đây lại
là vài trăm ngàn người, số người có khi bằng cả quân số
bộ đội thường trực của nước ta ấy chứ, đâu dễ tin
được! Lại còn chuyện Lễ hội 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội
đã tiêu tốn 94.000 tỷ đồng tiền thuế của dân hay Vinashin
thất thoát 110.000 tỷ đồng mà một ai đó đưa ra đã có
nhiều người cả tin là có thật. Việc này cụ thể ra sao thì
xin để hạ hồi phân giải. Còn tôi,tôi chỉ nghĩ: Dù có vẽ
hươu vẽ vượn đến đâu thì cũng không thể tiêu nổi số
tiền 94.000 tỷ trong 10 ngày Lễ hội 1.000 năm Thăng Long – Hà
Nội vừa qua và con số 86.0000 tỷ ban đầu, sau này được đưa
lên thành 110.000 tỷ về "thất thoát" ở Vinashin không thể
là số tiền đã "bay hơi" khỏi Tổng Công ty này, bởi vì
chắc chắn nó còn hiện diện ở những con tầu Vinashin đang
đóng dở dang và ở nhiều tài sản khác đang được "cơ
cấu" lại. Nói như vậy không có nghĩa tôi bênh vực cho
những tiêu cực, tham nhũng xảy ra tại Tổng Công ty này và cả
ở các công ty, tập đoàn khác của nhà nước. Dù ai đó tham ô
chỉ tiền triệu chứ không phải tiền tỷ, hoặc ai đó làm
thất thoát chỉ vài trăm tỷ chứ đừng nói vài ngàn tỷ thì
cũng cần phải bị nghiêm trị trước pháp luật. Song có điều
tham ô đến đâu, thất thoát đến đâu đều cần có số liệu
chính xác, không thể cả tin những số liệu "khổng lồ" mà
một ai đó đưa ra về sự thất thoát này trong khi số liệu
đó chưa được kiểm chứng!
Vì thế "<em>Cả tin: Tin ngay một cách dễ dãi, thiếu suy
xét</em>" (Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học –
Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2003, tr. 98) là điều có lẽ ai cũng
cần nên tránh!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/7066), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét