thứ XI, Đảng đã cho đăng tải những văn kiện chính trị
trình đại hội nhằm kêu gọi những ý kiến đóng góp. Thời
gian vừa qua, đã có rất nhiều những bài viết phân tích sâu
sắc, đầy tâm huyết tạo ra một diễn đàn tranh luận chính
trị rộng khắp trong cả nước trước những vấn đề liên
quan tới vận mệnh của Đảng. Tuy nhiên, điểm quan trọng
nhất trong các tranh luận này là chúng ta không xem xét tới đâu
là thước đo để phân định đúng sai, ai là trọng tài nên
thành ra tranh luận thì cứ kéo dài tốn bao giấy mực, công
sức, tâm huyết và trí tuệ mà thay đổi cũng chẳng có là bao.
Bài viết này xin được phép mạn bàn về thước đo và trọng
tài trong tranh luận chính trị.
<h2>Tinh thần tranh luận</h2>
Việc Đảng cho đăng tải rộng khắp các văn kiện chính trị
trình đại hội Đảng XI để xin ý kiến đóng góp của toàn
thể Đảng viên và quần chúng nhân dân bước đầu thể hiện
tinh thần cầu thị, dân chủ. Tuy nhiên, Ban Tuyên giáo Trung
ương đã ban hành Hướng dẫn số 112-HD/BTGTW về việc công bố
và lấy ý kiến góp ý của các tổ chức, cán bộ, đảng viên
và nhân dân vào các dự thảo văn kiện Ban Chấp hành Trung
ương (khoá X) trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XI của Đảng trong đó có nhiều điểm hạn chế chủ trương
dân chủ và cởi mở trong tranh luận chính trị. Việc quy định
"<em>Không đăng và phát trên các phương tiện thông tin đại
chúng những ý kiến phản bác chủ trương, đường lối, quan
điểm của Đảng, về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội,
về học thuyết Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, về vai
trò lãnh đạo của Đảng; những vấn đề cần giữ bí mật
về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; những ý kiến đả kích
cá nhân hoặc tổ chức đảng, cơ quan nhà nước</em>" đã
<span class="underlined-text">vi phạm nghiêm trọng tinh thần tranh
luận thẳng thắn, cởi mở</span>. Thực chất mục đích của
việc tranh luận là để làm rõ đúng sai, phải trái. Vì thế,
không đăng tải những ý kiến phản bác chủ trương đường
lối, quan điểm của Đảng thì khác gì tuyên bố tranh luận cho
có vẻ dân chủ. Trước khi tranh luận mà đã khăng khăng khẳng
định một chân lý, thì tranh luận có ý nghĩa gì. Đây là một
trong những căn bệnh trầm trọng của Đảng dẫn đến nhiều
sai lầm nghiêm trọng trong lịch sử. Đó là bệnh "chủ quan,
duy ý chí". Điều quan trọng nhất bây giờ là Đảng phải
tôn trọng tinh thần của tranh luận. Tôn trọng những ý kiến
trái chiều, lắng nghe trên tinh thần cầu thị, cùng nhau tranh
luận để tìm ra chân lý, chứ không một mực khẳng định
chân lý ngay trước khi tranh luận.
<h2>Thước đo của tranh luận</h2>
Sau khi tinh thần của tranh luận được tôn trọng, thì việc
tranh luận cần phải có một thước đo để khẳng định luận
điểm nào là hợp lý, luận điểm nào không. Chứ nếu không
có thước đo, tranh luận cứ thế kéo dài mà không đi đến
đâu. Vừa tốn kém xương máu, tiền bạc, tài nguyên, trí tuệ
mà không đưa đất nước phát triển thậm chí còn tụt lùi so
với các quốc gia khác. Thước đo của tranh luận trong trường
hợp này là thực tiễn cuộc sống. Thực tiễn cuộc sống sẽ
là thước đo khách quan nhất cho mỗi tranh luận. Những vấn
đề tranh luận trong đại hội XI lặp lại rất nhiều tranh
luận trong đại hội VI cho thấy sự đổi mới còn nhiều chỗ
bị hạn chế, bó hẹp. Xin tóm tắt các vấn đề tranh luận và
thước đo ở dưới đây:
<em><strong>Thứ nhất là về Chủ nghĩa Mác – Lê
Nin:</strong></em> Hiện nay, đã có rất nhiều tiếng nói góp ý,
tranh luận liên quan tới việc Đảng kiên định đi theo chủ
nghĩa Mác – Lê Nin. Đảng thì một mực khẳng định đây là
chân lý. Những ý kiến tranh luận thì cho rằng cần phải thay
đổi. Vậy đâu là thước đo để đánh giá trong tranh luận
này? Chính là thực tiễn áp dụng chủ nghĩa Mác – Lê Nin ở
nước ta và trên thế giới. Xin hãy trả lời các câu hỏi
dưới đây để làm thước đo đánh giá tính đúng đắn của
tranh luận này. Khi kiên định đi theo chủ nghĩa Mác – Lê Nin,
Đảng ta đặt mục tiêu dẫn dắt dân tộc tới mục tiêu
"<em>dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh</em>", xin hỏi là chúng ta một nước xã hội chủ nghĩa
đã đạt được những mục tiêu này chưa? So với các nước
dân chủ khác thì chúng ta tụt hậu bao xa? Trên thế giới, còn
bao nhiêu quốc gia đi theo chủ nghĩa Mác – Lê Nin? Thành tựu
của các quốc gia này thế nào? Liên minh tư tưởng với những
quốc gia này thì đất nước ta được và mất gì? Chủ nghĩa
Mác – Lê Nin vẽ ra một xã hội hoàn hảo mà không một
người nào chối bỏ, nhưng sau bao nhiêu năm chiến đấu, hy
sinh, vật lộn đã có nước nào xây dựng thành công chủ nghĩa
xã hội chưa? Đảng khẳng định đang trong quá trình quá độ,
nhưng chính bản thân Đảng cũng không biết được là khi nào
thì sẽ xong, vậy thử hỏi làm sao người dân tin Đảng? Đảng
hãy thử tìm hiểu xem trong đội ngũ Đảng viên có bao nhiêu
phần trăm thực sự tin vào chủ nghĩa Mác – Lê Nin? Hãy đến
các giảng đường đại học để lắng nghe xem sinh viên –
thế hệ trí thức trẻ nói gì về chủ nghĩa này, niềm tin
của họ đối với nó ra sao? Có bao nhiêu phần trăm Đảng viên
tin tưởng vào chủ nghĩa Mác – Lê Nin? Mục tiêu cuối cùng mà
Đảng đặt ra là "<em>dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ, văn minh</em>" được toàn dân ủng hộ, nhưng
liệu con đường đi tới đích có còn phù hợp? Để đi được
đến đích, có rất nhiều con đường khác nhau tùy thuộc vào
hoàn cảnh lịch sử và tiềm lực quốc gia, vì lẽ đó cứ
khăng khăng đi theo một con đường mà chặng đường trước
đó đã vất phải bao nhiêu trở ngại, sai lầm, mất mát là
một lựa chọn đúng đắn của lịch sử? Hay là hậu quả của
sự giáo điều? Liệu có cần phải "kiên định" một cách
ngoan cố lâu dài như thế, trong khi kết quả thực tế chả có
là bao? Liệu rằng có cần thiết khi phải chỉ mặt, đặt tên
con đường, mà quên mất cách đi tới đích? Hãy nhìn sang Trung
Quốc, họ có khẳng định như đinh đóng cột về con đường
phát triển của họ hay chỉ mập mờ theo kiểu "mang bản sắc
Trung Quốc"? Chủ nghĩa Mác – Lê Nin nhằm xây dựng một xã
hội tuyệt vời không một quốc gia nào không mong muốn, nhưng
nhìn vào thực tế lịch sử những quốc gia tự nhận là xã
hội chủ nghĩa và các quốc gia tư bản dân chủ thì nước nào
phát triển nhanh hơn, tiến nhanh tới chủ nghĩa cộng sản hơn?
Như vậy, thực tế lịch sử sẽ chứng minh tính đúng đắn
của chủ nghĩa Mác – Lê Nin. Không thể ngụy biện và đánh
tráo khái niệm trong tranh luận khi một mặt phủ nhận chủ
nghĩa tư bản, đồng thời khẳng định chủ nghĩa cộng sản
đang trong giai đoạn chuẩn bị lực lượng.
<em><strong>Thứ hai là về mô hình kinh tế thị
trường</strong></em>. Trước đây do kiên định chủ nghĩa Mác
– Lê Nin mà chúng ta đã dập khuôn mô hình kinh tế tập trung
quan liêu, bao cấp dẫn tới tình trạng đất nước tụt hậu.
Đại hội Đảng VI đã thẳng thắn và dũng cảm thừa nhận sai
lầm, khuyết điểm và sửa sai bằng việc thực hiện mở cửa
và áp dụng mô hình kinh tế thị trường. Như vậy, dùng
thước đo thực chứng ta có thể khẳng định mô hình kinh tế
tập trung là hoàn toàn thất bại, và chính Đảng cũng đã
thẳng thắn thừa nhận sai lầm này. Tuy nhiên, khi chúng ta áp
dụng mô hình kinh tế thị trường chúng ta lại áp dụng mang
tính nửa vời, cầm chừng thành ra mới có thêm cái đuôi
"định hướng xã hội chủ nghĩa". Về thực tiễn, đây là
một sự lập lờ về khái niệm nhằm che lấp sự mâu thuẫn
khi áp dụng mô hình kinh tế thị trường vào mô hình chính
trị hiện tại. Chưa có một nhà kinh tế nào có thể giải
thích được cái mô hình kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa là gì? Tính ưu việt của nó ra sao? Nếu chứng
minh thành công, chắc cũng xứng đáng được trao giải Nobel kinh
tế. Lại dùng thước đo thực tế để đánh giá tranh luận
giữa kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Sự khác biệt trong mô hình có
định hướng xã hội chủ nghĩa là ở hai vấn đề chính:
<ol><li><span class="underlined-text">Công hữu về tư liệu sản
xuất, mà vấn đề gây tranh cãi và bất ổn nhất là công hữu
đất đai.</span> Trong lịch sử, việc chủ trương công hữu
đất đai đã gây ra không biết bao nhiêu sai lầm trong cải cách
ruộng đất. Đảng đã phải thừa nhận. Công hữu đất đai
trên danh nghĩa là sở hữu toàn dân, nhưng nhà nước đại
diện bởi một nhóm nhỏ quan chức chính quyền là người
định đoạt quyền sở hữu, như thế làm sao tránh khỏi xung
đột lợi ích, gây ra những vụ biểu tình, khiếu kiện kéo
dài mà phần lớn liên quan tới đất đai. Đảng vẫn cứ khăng
khăng công hữu đất đai trên cở sở lý luận nào? Không phải
là chính Đảng cũng nhận thức được công hữu đất đai là
nguyên nhân gây ra tham nhũng, lạm quyền và hàng loạt các vấn
đề nghiêm trọng khác trong Đảng và trong xã hội. Đất công
được coi như của riêng một số ít quan chức cầm quyền,
tạo thành các nhóm lợi ích tham lam, sẵn sàng tước đoạt
đất đai hợp pháp của công dân trên danh nghĩa nhà nước. Như
thế không những tạo nên hận thù trong nhân dân mà còn dung
túng cho tội ác nhân danh nhà nước của một bộ phận nhỏ
cán bộ Đảng viên, hủy hoại uy tín của Đảng. Đất đai là
của công, thành ra cha chung không ai khóc. Đất đai hoang hóa,
đất công bị đem cho thuê nhằm chia chác lợi nhuận. Phải
chăng công hữu đất đai là một lựa chọn đúng đắn? Hãy
dùng thước đo từ những dẫn chứng thực tế trên đây để
làm cơ sở tranh luận.</li>
<li> <span class="underlined-text">Vai trò chủ đạo của kinh tế
nhà nước.</span> Trong mô hình kinh tế thị trường thì thị
trường tự do trao đổi dựa trên sự gặp gỡ của cung cầu,
với sự điều phối bằng pháp luật của nhà nước. Thực
tế, kinh tế thị trường hoàn toàn tự do là không phù hợp
bởi lẽ chủ nghĩa tự do trong kinh tế sẽ là nền tảng phá
hoại đạo đức và luân lý trong xã hội. Nếu tất cả những
nhu cầu phi đạo đức, phi luân lý đều được thị trường
tự do đáp ứng thì xã hội sẽ nhanh chóng suy đồi. Vấn đề
tranh luận là sự can thiệp của nhà nước vào kinh tế thị
trường là ở mức độ nào là vừa đủ? Có cần thiết phải
đưa kinh tế nhà nước nắm giữ vai trò chủ đạo không? Nhìn
nhận thực tế phát triển kinh tế nhà nước, chúng ta có thể
khẳng định kinh tế nhà nước là kém hiệu quả, gây thất
thoát, lãng phí rất lớn tiền thuế của người dân, làm tụt
hậu, méo mó nền kinh tế. Từ bao nhiêu năm phát triển kinh tế
nhà nước, hầu hết các doanh nghiệp đều làm ăn thua lỗ rồi
trông chờ vào sự trợ giúp không giới hạn của nhà nước
bằng tiền thuế đóng góp của dân. Trong khi không đóng góp gì
cho xã hội, doanh nghiệp nhà nước lại tiêu tốn rất nhiều
tài nguyên của xã hội, phải chăng đó là một lựa chọn
đúng đắn khi phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà
nước? Chúng ta chủ trương tạo môi trường phát triển kinh
tế cạnh tranh lành mạnh, xin hỏi liệu có thể có cạnh tranh
bình đẳng khi kinh tế nhà nước được phong cho vai trò chủ
đạo, được nhà nước đừng đằng sau hỗ trợ mọi mặt?
Thực tế từ khi ban hành luật doanh nghiệp, số lượng và
chất lượng doanh nghiệp tư nhân còn rất hạn chế, còn gặp
nhiều khó khăn bắt nguồn từ sự độc quyền và yếu kém
của các doanh nghiệp nhà nước. Khi chưa khắc phục được sai
lầm và yếu kém của các doanh nghiệp nhà nước thì lại chủ
trương sát nhập thành các tập đoàn kinh tế, thực chất là
sự kết nối một cách lỏng lẻo, chắp vá của hàng loạt
doanh nghiệp nhà nước với trình độ quản lý yếu kém, thành
ra sức mạnh kinh tế của việc sát nhập thì không có mà sự
cộng hưởng của sai lầm, tham nhũng, thua lỗ thì tăng lên theo
quy mô. Bằng chứng rõ nhất là mô hình tập đoàn công nghiệp
tàu thủy Việt nam (Vinashin) đã thua lỗ hàng chục nghìn tỉ
đồng tiền ngân sách và tiền đi vay nước ngoài. Thực tế
của kinh tế nhà nước như vậy, không hiểu phe bảo vệ vai
trò chủ đạo của kinh tế nhà nước lấy căn cứ nào để
tranh luận. Kinh tế nhà nước chẳng qua là cái "nồi cơm"
của Đảng viên, do đó nếu dẹp bỏ hay không còn vai trò chủ
đạo thì Đảng viên không còn "nồi cơm" của mình nữa, do
đó phải cố giữ bằng được "miếng cơm manh áo" này, cho
dù nó không hiệu quả. Bởi thực tế, nếu sai lầm hay thua
lỗ, thì lại lấy tiền dân ra để cứu giúp. Phải chăng,
người dân lập ra nhà nước để thay mình vung tiền qua cửa
sổ nhằm cứu giúp, bao che cho hậu quả của sự sai lầm cố
hữu. Kinh tế nhà nước hiện nay đang bị lạm dụng trở thành
một công cụ để làm lũng đoạn nền kinh tế, là nơi kiếm
chác của Đảng viên tham nhũng, biến chất trong cơ chế quản
lý còn lỏng lẻo kiểu mày mò vừa học, vừa làm. Hãy nhìn
thẳng vào sự thật về hiệu quả và tác động của kinh tế
nhà nước để quyết định vai trò chủ đạo. Lấy thực tế
của phát triển kinh tế nhà nước làm thước đo trong tranh
luận chính trị về chủ đề này.</li></ol>
<em><strong>Thứ ba là về vai trò lãnh đạo của
Đảng</strong></em>. Từ khi thành lập cho đến nay, Đảng giữ
vị trí độc tôn lãnh đạo đất nước. Cho dù là độc quyền
lãnh đạo, nhưng nếu Đảng làm tốt, làm đúng thì chả có gì
mà tranh luận. Tuy nhiên, trong quá trình lãnh đạo của mình,
Đảng đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng do giáo điều,
chủ quan, duy ý chí. Như vậy, những nguyên nhân dẫn đến sai
lầm của Đảng bắt nguồn từ sự độc quyền của Đảng.
Chính vì lẽ đó, tranh luận chính trị quan trọng là phải cải
cách chính trị nhằm khắc phục những sai lầm của Đảng,
bởi lẽ Đảng tự khẳng định vai trò lãnh đạo của mình
(không thông qua trưng cầu dân ý), thì có lẽ tranh luận về vai
trò lãnh đạo của Đảng sẽ chỉ xoay quanh việc xây dựng
một thể chế dân chủ mà Đảng là một nhân tố của thể
chế đó. Vấn đề tranh luận liên quan tới thế chế dân chủ
chia thành 2 quan điểm:
<ol><li><span class="underlined-text">Chủ trương đơn nguyên, đơn
đảng</span>. Những người ủng hộ chủ trương này (đa số là
đảng viên) thì cho rằng, mô hình hiện tại là hoàn toàn phù
hợp với hoàn cảnh của nước ta. Không biết, là căn cứ vào
đâu để khẳng định như vậy? Phải thừa nhận một thực
tế là ở đâu có độc quyền, thì ở đó sẽ có vấn đề,
trong kinh tế cũng như chính trị. Khi Đảng một mình giữ vai
trò lãnh đạo thì làm sao tránh khỏi sai lầm khi tự Đảng
đưa ra chủ trương, tự Đảng cho đó là chân lý đúng đắn.
Ngay trong đội ngũ Đảng viên, có những Đảng viên dũng cảm
chỉ ra sai lầm đường lối, chủ trương thì Đảng lại ghét
bỏ, kỷ luật, chụp mũ, quy kết nhằm loại trừ. Như vậy, có
tránh được sai lầm tiếp theo hay không? Như vậy có thể độc
quyền lãnh đạo mà không bị phản đối hay không? Trong mô
hình độc đảng hiện nay, điều quan trọng là Đảng phải
tạo ra được tổ chức đối trọng với mình, độc lập với
mình và có đủ tiếng nói chính trị để góp ý với Đảng.
Như vậy Đảng và tổ chức đối trọng của Đảng tạo thành
cán cân chính trị cân bằng nhằm kiểm tra và giám sát lẫn
nhau, cùng giúp nhau phát triển.</li>
<li><span class="underlined-text">Chủ trương đa nguyên, đa
đảng</span>. Những người ủng hộ chủ trương này (đa số là
ngoài Đảng) thường bị quy kết là phản động, lật đổ
chính quyền, thì cho rằng, sẽ không có thể chế dân chủ cho
Việt Nam nếu chỉ có đơn nguyên, đơn đảng. Những người
cộng sản thì phản bác cho rằng Việt Nam không cần đa nguyên,
đa đảng. Tại sao lại cứ nói kết luận chung chung mà chả có
dẫn chứng lịch sử, khoa học gì cả? Tranh luận mà không có
thước đo chân lý thế thì tranh luận đến khi nào? Những
người phản đối chủ trương đa nguyên, đa đảng thường
đưa ra những mô hình dân chủ hiện đang gặp rối loạn chính
trị để hù dọa, cảnh báo lãnh đạo Đảng về chủ trương
này. Nói chung là việc khẳng định chủ trương nào là phù
hợp đòi hỏi thực chứng. Những người cổ súy đa nguyên, đa
đảng cần phải chỉ ra lý lẽ và thực chứng cho mô hình này,
thay vì chỉ đòi hỏi phải có đa nguyên, đa đảng mà chưa
biết thiết lập cái mô hình đó với sự tồn tại của Đảng
cộng sản như thế nào? Đâu là mô hình bền vững cho đa
đảng với 1 đảng là Đảng cộng sản lấy chuyên chính vô
sản là phương châm hành động?</li></ol>
<h2>Trọng tài trong tranh luận</h2>
Như vậy, thước đo cho những tranh luận là thực tiễn cuộc
sống. Sau khi sử dụng những thước đo nêu trên, hai bên tranh
luận cùng phải thống nhất những điểm được coi là chân lý
trên tinh thần "thỏa hiệp" nhằm hướng tới mục đích
chung của dân tộc. Đối với những điểm bất đồng, thì
cần đưa ra bàn thảo rộng rãi trong toàn dân thông qua trưng
cầu dân ý. Như thế vừa phát huy sức mạnh toàn dân, vừa
phát huy dân chủ ở cơ sở. Các tranh luận giữa Đảng viên
với Đảng viên, Đảng viên với người ngoài Đảng cần phải
có một người nắm giữ vai trò trọng tài quyết định nếu
không sẽ không bao giờ kết thúc được tranh luận. Và vị trí
trọng tài đó không còn ai khác ngoài nhân dân, bởi nhà nước
ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân. Mọi quyền lực nhà
nước là nằm trong tay nhân dân./.
Trần Đức Tài
Tháng 10/2010
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6717), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét