mông. Đào Anh Khánh hú hét, treo đốt. Lê Anh Hoài cởi quần
đọc sách kinh điển. Và…Nghệ thuật trình diễn của chúng ra
ngày càng kỳ quặc hơn. Công chúng ngày càng phải há to miệng
hơn mỗi khi thưởng thức. Và các nhà báo thì càng khoan khoái
hơn cho những bài viết kiểu "Nghệ thuật trình diễn kiểu
cởi và mở". Thậm chí còn nặng lời rằng: "Nếu phòng
triển lãm là WC và tha hồ phóng uế rồi bắt người xem phải
ngửi thì phải cảm nhận gì đây"? Lê Anh Hoài đã từng cáu
khi hồi năm 2008, cây "cột điện" của anh từng bị bác Nguyễn
Hòa vác búa táng cho tơi tả trên báo Công an. Ai bảo "toàn
tập". Cái gì mà văn cũng có, báo cũng hay, lại cũng vẽ, cũng
làm thơ. Cũng còn may là anh chưa sáng tác... kịch. Giờ thì anh
chắc vẫn cáu nhưng ném đá chỉ còn là chuyện nhỏ thôi, anh
nhất định sẽ chỉ chửi thầm: Thế thì đã làm sao nào? Kệ
bố chứ. Hà hà.
Với tư cách cá nhân, Tại hạ rất khoái những tác phẩm trình
diễn của Lê Anh Hoài. Năm 2008, họ Lê biến mình thành "cột
điện" trong một buổi biểu diễn trên hè phố Lê Văn Lương.
Cái "cột điện Lê Anh Hoài" đó được sơn, vẽ, viết, dán
đủ thứ, từ "rơi giấy tờ", "khoan cắt bê tông" (Chỉ thiếu
"trĩ nội trĩ ngoại, xuất tinh sớm"- chắc vì sợ Hội
đồng- Hội đồng gì thì tí nói sau). Và điểm nhấn của cây
cột điện là thời điểm người ta (ở đây là một đứa
trẻ) vạch chim tè luôn vào "cột điện". Chí ít màn trình
diễn của Lê Anh Hoài đã khiến khối người giật mình mỗi
độ định... móc chim ra tè. Thì đấy, hãy thử nhìn Thành phố
"1000 năm văn hiến và anh hùng" của chúng ra xem, nó nhem nhuốc,
tục tĩu và ít văn hóa biết chừng nào. Và đấy, trước Đại
lễ vừa rồi người ta đã có hẳn 2 chiến dịch tẩy sạch
những cái cột. Một cuốn sách chính trị lý luận cao siêu
chắc gì đã tạo ra hiệu ứng ý thức, ít nhất trong tâm thức
những người dân thủ đô- như cái cột điện Lê Anh Hoài.
Tại hạ còn nhớ 15-27 năm trước khi lần đầu tiên đến nhà
anh, cô bạn của Tại hạ đã há mồm khi nhìn thấy lần đầu
trong đời một cái ấm trà lên mốc xanh mốc đỏ trong một
căn phòng choe choét thơ tường, lỏng chỏng chai lọ, tứ tung
các mảng màu và quần sịp rải từ trong nhà ra ngoài ngõ.
Đấy, cái sự bẩn của Lê Anh Hoài dường như cũng đã mang
màu sắc nghệ thuật thì việc gì anh còn cầu sự nổi tiếng
bằng cách..cởi quần!
Bây giờ thì Lê Anh Hoài cởi quần, sau khi viết "Không lạc
loài"- một cuốn sách về đời sống đồng tính nam. Xem nào,
toàn những cái rất dễ gây bệnh lở mồm. Chả trách báo chí
dư luận hoặc mỉa mai hoặc vác búa đập anh không thương
tiếc. Nhưng có gì đâu. Với riêng Tại hạ thì thông điệp
rất giản dị: Hãy cứ đọc đi, ở đâu cũng được, miễn là
đừng ở trên giường nhà thằng hàng xóm. Và cái cách thể
hiện thông điệp thậm chí còn quá là độc đáo đi chứ. Có
lẽ là bàn dân thiên hạ sẽ nhớ về Lê Anh Hoài nhiều hơn,
nhất là khi cầm một cuốn sách đi vào toilet.
Tại hạ quan tâm nhiều hơn đến câu chuyện Hội đồng. Xem
nào, tác phẩm WC.doc của anh, thôi, cứ gọi là cởi quần đọc
sách kinh điển đi, trước khi được trình diễn đã phải
thông qua hội đồng nghệ thuật. Khi trả lời phỏng vấn trên
Bee, anh nói đoạn này thật thà, kiểu thành thật của những
Hà Anh, Bebe Phạm trần tình việc lộ chíp, hở ti: "Lúc 4h
chiều mùng 5-10 thì 4 vị trong hội đồng nghệ thuật xuống
triển lãm RESTART. .. Các ông bà ấy rất chăm chú lắng nghe và
hỏi "thứ nhất, em có lộ cái gì ra không?" Tôi cam đoan là
không lộ cái gì cả. Nhưng tôi có tụt quần ra đến quá đầu
gối và ngồi thì có nghĩa là cái phần đùi chắc chắn người
ta sẽ nhìn thấy. Các vị ấy cười và bảo, "Ok, không sao,
đừng có "lộ hàng", khiêu dâm là được. Cái thứ hai Hội
đồng nghệ thuật yêu cầu là không ngồi đọc những quyển
sách liên quan đến chính trị. Tôi hoàn toàn nhất trí. Hôm đó
lúc đầu tôi có lấy quyển Kinh Dịch ra đọc, sau tôi lấy
một tờ báo ra đọc...
Hà hà. Thế hóa ra, Hội đồng chỉ quan tâm đến những cuốn
sách chính trị, đến chuyện "lộ hàng". Thông điệp gì không
quan trọng. Không chính trị, không lộ hàng là được. Chỉ có
một điều Tại hạ chưa hiểu thế nào là sách chính trị. Và
"hàng", thì là hàng gì? Và lộ, đến thế nào là được, thế
nào là không? Không lẽ cả chính trị và lộ hàng cứ chỉ áp
dụng theo một tiêu chí, đại loại: "Cạp váy phải dài hơn
điểm giữa hai chân"? Và "Cổ áo không được kéo đến cạp
quần"?
Hà hà. Thế là dù vẫn khẳng định mình đang làm nghệ thuật,
người nghệ sĩ họ Lê cuối cùng cũng chấp nhận chuyện
"thông qua Hội đồng" như một sự hiển nhiên, y như giới chân
dài mặc cả độ dài ngắn. Cái này gọi là giới hạn của
nghệ thuật, và hoàn toàn không thuần túy là vấn đề thẩm
mỹ hay lộ hàng. Chuyện này xưa nay vốn không hiếm. Nào là
vụ Quán Dương Cầm ở Lâm Đồng, vụ Trăng Nghẹn ở Cần
Thơ... Rồi "Bỗng chiếc váy trên mình tu nữ , bay thốc", của
"Nữ tu" Vi Thùy Linh phải đổi thành "Bỗng tiếng hát ru tròn
thiếu nữ đâu đó" trong ca từ của Ngọc Đại (Riêng chuyện
này, Tại hạ cảm thấy may mắn vì Colleen McCulough không ở
Việt Nam, bởi với mấy cái Hội đồng duyệt váy này, có lẽ
thế giới đã không còn được đọc Tiếng chim hót trong bụi
mận gai vì chuyện báng bổ chúa và bôi nhọ cha xứ)...Hồi năm
2009, đã có một vụ nổi tiếng liên quan đến cái giới hạn
này. Đó là vụ bức tranh khỏa thân "Dậy thì" vẽ một thiếu
nữ khỏa thân... trăm phần trăm, đứng thẳng nhìn đối diện
vào khán giả với đôi mắt rất nhiều nỗi niềm (Có người
đã liệt kê hàng loạt các biểu cảm: Bàng hoàng, nghi hoặc,
sợ hãi, liều lĩnh, phân vân, lì lợm...). Bức tranh chả có gì
vi phạm thuần phong mỹ tục, cũng chả kích dục, đồi trụy.
Nhưng bỗng nhiên, trong quá trình duyệt tranh, một vị trong Hội
đồng bỗng dưng thắc mắc: "Không hiểu sao cái đồng chí tác
giả này lại vẽ cô gái "cởi truồng đứng trước ngã tư"
nhỉ? Nhà nước vừa ban hành một nghị định mới về giao
thông. Hay là bức tranh này có ngầm ý chỉ trích phản đối gì
chăng?". Cả Hội đồng bắt đầu tái mặt. Bức tranh ngay sau
đó bị hạ xuống. Ôi chao, so tranh khỏa thân với khiêu dâm,
đồi trụy đã là một sự cưỡng từ đoạt lý . Lại còn
chuyện quy cái đèn giao thông ra ý thức chính trị thì đây rõ
là hành vi hiếp dâm nghệ thuật không sai.
Nhưng chẳng lẽ Nghệ thuật bây giờ cũng đang đựợc đối
xử y hệt như chuyện duyệt váy chân dài ư?!
Có một hình ảnh. Đó là câu chuyện "Dùi cui và bút lông" hôm
25 tết Kỷ Sửu, khi Tiến sĩ Cung Khắc Lược, người được
coi là một trong "tứ trụ Thư pháp Việt Nam" chắp tay xin
nhà chức trách tha cho những bức thư họa bị tịch thu. Một
cụ đồ nhất quyết không chấp nhận ngồi lều bạt có cô
mặc váy đứng bên cạnh thu tiền để được dựa lưng vào
Văn Miếu, bò ra phố và lăn trên vỉa hè. Nhưng ngẫm đi ngẫm
lại thì thấy cái đẳng cấp của giới hạn mà "Hội đồng"
đặt ra nó còn cao thâm khó... vượt hơn là cây dùi cui trong tay
con sâu mặc sắc phục. Bởi khi mà người ta tự nguyện đi
giữa đôi lề, thì nói như GS đoạt giải "Nobel toán học" Ngô
Bảo Châu, người ta sẽ thành những con cừu bị lùa đi bằng
những cây gậy vô hình.
Có lần Đào Anh Khánh đã cao hứng đòi đốt máy bay trong đêm
"Thăng" của anh. Nhưng Tại hạ nghĩ Khánh có thể treo mình lên
cây, sơn toàn thân trắng toát, hú lên như vượn và đốt 50-60
ngàn USD cho nghệ thuật, nhưng anh không điên tí nào. Cái máy
bay mà Khánh đã đốt sau đó là một thứ quái thai "Đuôi Mig 21
Liên Xô, đầu F4 Mỹ". Điên gì mà đốt một chiếc mô hình y
xì Mig 21 để rồi gặp rắc rối!
Có người đã hỏi Lê Anh Hoài: Anh không sợ công an gây rắc
rối à? Sao lại rắc rối khi cây cột điện của anh, đứng
trên vỉa hè, chứ không phải giữa ngã tư Cầu Giấy. Sao lại
bị thổi còi khi cái nhà WC của anh nằm ở triển lãm chứ
không nằm giữa ngã tư Tràng Tiền. Tại hạ không nhớ chính
xác Lê Anh Hoài đã trả lời câu hỏi đó nguyên văn thế nào.
Đại ý chỉ với một vẻ rất thành thật là không, tôi có
làm gì đâu. Lê Anh Hoài vờ vĩnh đấy, anh đâu có sợ công an.
Đêm đêm, khi rời nhiệm sở Hồ Xuân Hương, anh vẫn về nhà
và chả phải là đã ra lệnh cho "nhà chức trách": Cởi hết ra.
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090922259.jpg"
width="400" height="314" alt="ap_20101015090922259.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090913872.jpg"
width="500" height="348" alt="ap_20101015090913872.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090926389.jpg"
width="500" height="331" alt="ap_20101015090926389.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090932654.jpg"
width="375" height="500" alt="ap_20101015090932654.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090937545.jpg"
width="368" height="500" alt="ap_20101015090937545.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090942617.jpg"
width="500" height="331" alt="ap_20101015090942617.jpg" /></center>
<center><img src="http://danluan.org/files/u1/ap_20101015090948900.jpg"
width="268" height="209" alt="ap_20101015090948900.jpg" /></center>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6689), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét