điều kiện chính trị, kinh tế, văn hóa quá khác biệt ở
Việt Nam. Tuy nhiên, dưới góc độ so sánh pháp luật, Luật
pháp nước ngoài cũng là một nguồn tham khảo hữu ích giúp ta
có thêm thông tin trong bối cảnh bàn thảo xây dựng Luật về
Đảng ở Việt Nam.
Bài viết dưới đây xin chia sẻ thông tin cơ bản về Luật các
Đảng phái chính trị của Cộng hòa liên bang Đức. Đạo luật
này được xây dựng và áp dụng ở thể chế chính trị đa
đảng, trong một nhà nước cộng hòa dân chủ nghị viện.
Luật các Đảng phái chính trị của Cộng hòa liên bang Đức
(Gesetz über die politischen Parteien [Parteiengesetz] – dưới đây
viết tắt là PartG) được Nghị viện thông qua có hiệu lực
từ ngày 31 tháng 1 năm 1994 đến nay.
Đạo luật này ra đời nhằm thể chế hóa Điều 21 Luật cơ
bản (Grundgesetz - dưới đây viết tắt là GG) của Cộng hòa
liên bang Đức năm 1949.
Điều 21 GG qui định: „1. Các đảng phái góp phần hoạch
định chính sách chính trị của nhân dân. Việc thành lập các
đảng phái là tự do. Trật tự bên trong của Đảng phải tuân
thủ các nguyên tắc dân chủ. Các đảng này phải công khai
nguồn gốc cũng như việc sử dụng các nguồn tài chính và các
tài sản khác.
2. Các đảng phái mà thông qua mục đích cũng như bằng hành
động vi phạm hoặc gây nguy hiểm cho trật tự dân chủ tự do
của Cộng hòa liên bang Đức là vi hiến. Tòa án Hiến pháp
liên bang có thẩm quyền phán quyết về sự vi hiến của
Đảng.
3. Các qui định khác có liên quan do Luật của liên bang qui
định".
Về cơ cấu, Luật này gồm có 8 Chương, 41 Điều đề cập
đến những nội dung chính như: định nghĩa đảng phái; vai
trò, chức năng của Đảng phái; điều kiện thành lập Đảng
mới; tài chính của Đảng và chế tài giải tán Đảng vi hiến
bởi Tòa án hiến pháp liên bang.
(1). Định nghĩa về Đảng
Trong GG của Đức không có định nghĩa về Đảng mà định
nghĩa này được qui định ở Điều 2 Khoản 1 câu 1 PartG:
"Các đảng phái là các tổ chức của nhân dân, tồn tại
trong một thời gian dài, hoạt động ở liên bang hoặc tiểu
bang, là cơ quan ban hành ra chính sách và theo đuổi mục đích
là đại diện cho nhân dân ở Hạ viện liên bang Đức hoặc
hạ viện của tiểu bang, thỏa mãn các điều kiện về tổ
chức, số lượng thành viên và đưa ra một cách công khai
những chính sách đủ cho thấy sự ích lợi, an toàn và cẩn
trọng."
Bên cạnh đó, Luật cũng qui định không cho phép có bất kỳ
Đảng phái nào là đảng nước ngoài hay đảng của Châu Âu
được phép hoạt động (Điều 2 Khoản 3 PartG).
(2). Vai trò, chức năng của Đảng phái
Các đảng phái chỉ có chức năng hoạch định các chính sách
(Willensbildung) và chức năng liên kết (Bindegliedfunktion) giữa
nhà nước và xã hội. (Điều 1 PartG). Các thẩm phán của Tòa
án hiến pháp liên bang giải thích rằng sự đa dạng các chính
sách khác nhau sẽ không cho phép bất cứ một đảng phái nào
duy trì được khả năng độc tài, chuyên chế. (BVerfGE 104,
14ff.)
Đồng thời Luật cơ bản cũng đã lường tính để không một
đảng phái nào thoát khỏi sự kiểm soát từ bên ngoài đó là
các nhóm lợi ích khác và sức mạnh báo chí (Điều 5 Khoản 1
Câu 2 GG).
Các Đảng phái có quyền bình đẳng về cơ hội
(Chancengleichheit der Parteien). (Điều 3, 21, 38 GG)
(3) Thành lập Đảng, thẩm quyền của các Đảng phái
Phán quyết của Tòa án liên bang số 104 (BverfGE 104, 14f.) khẳng
định Đảng phái phải được thành lập tự do từ dân chúng,
tự do tranh luận. Điều kiện thành lập Đảng phải thỏa mãn
nhiều tiêu chí được qui định tại chương II (từ điều 6
đến Điều 16) như về Đảng viên (khi có trên 250 Đảng viên
– Điều 9 PartG), chương trình hoạt động (Điều 6 PartG),
Chính sách cụ thể của Đảng (Điều 15 PartG). Đảng được
tự do trong tổ chức nội bộ của Đảng mình (Freiheit der
inneren Organisation), tự do đưa ra chính sách, tự do tham gia vào
các cuộc bầu cử, cũng như tự do trong việc cho phép tham gia
hay chấm dứt tư cách thành viên trong Đảng. Tiếng nói chính
trị của Đảng quan trọng nhất là được thực hiện thông qua
nhóm các đại biểu của Đảng đó (Fraktion) trong Bundestag (Hạ
viện).
(4) Tài chính của Đảng
Nguồn tài chính của Đảng có được từ 4 loại nguồn: Đóng
góp của Đảng viên (Mitgliedsbeitraege), Quyên góp từ xã hội
(Spenden), Hỗ trợ từ nhà nước một cách trực tiếp hoặc
gián tiếp (Điều 18 đến Điều 22 PartG), các nguồn đặc biệt
hỗ trợ khác (sonstige Quellen). Nguyên tắc chung nhà nước chỉ
hỗ trợ một phần trong các hoạt động chung của Đảng căn
cứ vào số lượng thành viên của Đảng và đại diện của
Đảng trong Nghị viện (Điều 18 khoản 3 PartG).
(5). Giải tán Đảng vi hiến
Thành công nhất của Hiến pháp Đức được nhiều nhà khoa
học đánh giá cao đó là xây dựng một nền dân chủ, nhưng
không phải là nền dân chủ chung chung, trừu tượng mà là một
nền dân chủ được bảo vệ („wehrhafte Demokratie").
Một trong những qui định đó là Điều 21 khoản 2 câu 2 GG, Tòa
án Hiến pháp có quyền phán quyết và giải tán bất kỳ Đảng
phái nào nếu vi phạm Hiến pháp.
Thủ tục cấm đảng phái hoạt động được qui định chi
tiết trong Luật tổ chức Tòa án hiến pháp liên bang (BverfGG):
Đề nghị cấm một đảng phái nào đó hoạt động chỉ có
thể là Hạ nghị viện (Bundestag), Thượng nghị viện (Bundesrat)
hoặc Chính phủ liên bang (Bundesregierung) (Điều 43 khoản 1
BverfGG).
Khi phán quyết của Tòa án hiến pháp liên bang có hiệu lực,
Đảng đó buộc phải tự giải tán và cấm tổ chức khác
tương tự thay thế. Các đại biểu tương ứng của Đảng đó
trong Hạ nghị viện cũng buộc phải từ chức (Điều 33 PartG).
Nguyễn Minh Tuấn
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6752), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét