thế giới, nếu kể cả Việt kiều là 88 triệu người. Theo
tài liệu thì vào tháng 07-2007 dự kiến nước ta có 85.403.000
người! Như vậy chắc chắn không phải là nước nhỏ. Chúng ta
có một lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước,
đã đánh bại chiến tranh xâm lược của hầu hết các cường
quốc trên thế giới. Chắc chắn không phải là nước yếu.
Thế hệ trẻ Việt Nam vứt vào môi trường Đại học nào ở
nước ngoài đều học giỏi và rất nhiều người gốc Việt
đang giữ các trọng trách tại các Trung tâm khoa học và công
nghệ tiên tiến ở các nước phát triển . Chắc chắn trí tuệ
dân mình chẳng chịu thua ai khi có điều kiện phát huy.
Nhưng chúng ta là nước nghèo và kém phát triển so với rất
nhiều nước trên thế giới. GDP bình quân đầu người chỉ
được có khoảng 640 USD (!). Mỗi năm hiện nay bình quân còn
phải trả nợ 2 tỷ USD và càng ngày càng nhiều hơn nữa (!)
<em>Do điều kiện công tác tôi có nhiều dịp sang Nhật Bản và
lần nào tôi cũng không thể không tự hỏi: Vì sao nước Nhật
có thể phát triển nhanh đến như vậy?</em>
Nước Nhật rộng gần 378 nghìn km2 , không hơn ta bao nhiêu
(Việt Nam gần 330 nghìn km2) nhưng Nhật Bản gồm tới khoảng
6800 hòn đảo, trong đó chỉ có 5 đảo lớn, hơn nữa có tới
67% lãnh thổ là...núi! Đất trồng trọt thường xuyên chỉ
chiếm 0,9% diện tích (!). Tỷ lệ này ở nước ta là 6,93%
.Chúng ta không nghèo vì đất.
Nước Nhật có tới khoảng 80 núi lửa hoạt động (10% tổng
số núi lửa hoạt động trên thế giới). Nhật lại là nước
có cấu tạo địa tầng không ổn định nên rất hay động
đất. Các trận động đất lớn là: năm 1923 làm khoảng 90
nghìn người chết và 100 nghìn người bị thương, năm 1995 làm
chết 6 nghìn người và 40 nghìn người bị thương... Trung bình
mỗi năm Nhật có 4 cơn bão đổ vào và có lần sóng thần đổ
vào Okushiri đã làm cho 230 người chết và bị thương. Ta không
có những hoàn cảnh khó khăn như vậy .
Chữ Nhật khó đọc và khó học vì bên cạnh chữ phiên âm
lại còn có tới 5 vạn chữ Hán (Kanji) viết nguyên dạng, mỗi
người dân tối thiểu cũng phải thuộc 1945 chữ Hán(!). Lại
còn chữ mềm (Hiragana) dùng để ghép âm tiếng Nhật , chữ
cứng (Katakana) dùng để phiên âm tiếng nước ngoài. Chữ Quốc
ngữ của ta đâu có khó như thế, người dân học 3 tháng đã
đủ thoát nạn mù chữ !
Nước Nhật là một quốc gia đất chật, người đông và hầu
như có rất ít tài nguyên thiên nhiên. Dân số Nhật Bản là
127,46 triệu người (2006), đứng hàng thứ 7 trên thế giới ,
vậy mà vì diện tích nhỏ bé, lại nhiều núi non cho nên tuy
theo lý thuyết thì bình quân mật độ dân cư là 335 người/km2
nhưng thực tế các khu dân cư có mật độ dân số rất cao.
Người Nhật phải dành một nguồn ngoại tệ rất lớn (năm
2005 là 451,1 tỷ USD f.o.b.) để nhập khẩu nhiên liệu, kim
loại, lương thực, thực phẩm... Nước ta có mật độ dân cư
thấp hơn nhiều, là nước đứng thứ hai về xuất khẩu gạo,
đứng thứ bậc cao trong xuất khẩu hải sản và nhiều sản
phẩm cây công nghiệp (cà phê, điều, tiêu, cao su...), có nguồn
dầu thô , khí thiên nhiên cùng nhiều khoáng sản quý giá khác
đang được khai thác và còn có lượng dự trữ không nhỏ.
Nước Nhật phải đối đầu với tình trạng ô nhiễm hết
sức nghiêm trọng . Mặc dầu Bộ luật Môi trường công bố
năm 1967 đã làm giảm thiểu đi rõ rệt các bệnh có nguồn
gốc từ các nhà máy (như bệnh hen suyễn do khí thải của công
nghiệp lọc dầu, bệnh Mizumata do ô nhiễm thủy ngân, bệnh
Itai-Itai do ô nhiễm cadmium...) nhưng đến nay vẫn chưa thể
khắc phục được ô nhiễm từ các đám mây quang hóa, từ
thủy triều đỏ (do sinh vật phù du phát triển quá mạnh khi
tiếp nhận nhiều N và P trong nước thải) dẫn đến làm hạn
chế sản lượng hải sản, các ô nhiễm do mưa acid gây thiệt
hại cho mùa màng...
<em>Vậy yếu tố nào làm cho nước Nhật nhanh chóng vươn lên
từ đống tro tàn sau thế chiến II và hiện đã trở thành một
quốc gia có nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới?</em>
Nhiều người Nhật nói với tôi: nguyên nhân chính là do đạt
tới trình độ kỹ thuật cao nhờ trí thông minh và tinh thần
lao động cần cù, nghiêm túc. Tôi cũng tin là như vậy.
Trong khi nhiều cường quốc lao vào công cuộc chạy đua vũ trang
thì nước Nhật tập trung vào phát triển kinh tế. Độ độc
lập ngoại thương (căn cứ vào tỷ lệ giữa tổng lượng mậu
dịch (xuất nhập khẩu) trên tổng thu nhập quốc gia. Chỉ số
này năm 1955 đã đạt tới 10%, nhưng từ năm 1955 đã tăng lên
đến 20% và từ năm 1958 đến nay luôn giữ được ở mức
22-23%. Không có nước thứ hai nào trên thế giới đạt đến
mức tăng trưởng như vậy. Năm 1960 GNP của Nhật chiếm 2,8%
tổng sản lượng của thế giới, nhưng đến năm 1980 tỷ lệ
này đã tăng lên đến 10,1% .GDP (tính theo PPP) của Nhật năm
2005 là 3 914 nghìn tỷ USD, trong khi GDP (tính theo PPP) của nước
ta năm 2005 là 253,2 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu của Nhật
(f.o.b.)năm 2005 là 550,5 tỷ USD, trong khi của Việt Nam (f.o.b.)năm
2005 là 32,23 tỷ USD . Con đường công nghiệp hóa của Nhật
phản ảnh rõ nét trong việc thu hẹp lại tỷ lệ nông dân.
Nếu như năm 1960 còn có 26,8% dân số thuộc khu vực sản xuất
nông nghiệp thì đến năm 1992 tỷ lệ này chỉ còn 5,5%. Diện
tích canh tác thu hẹp lại rất nhiều nhưng nhờ có cải tiến
kỹ thuật mà năng suất nông nghiệp lại tăng rất nhanh. Dù sao
thì nước Nhật đã chọn con đường không cần tự túc lương
thực , thực phẩm mà đầu tư vào các ngành công nghiệp, trong
đó có Công nghệ sinh học. Tôi không chỉ được đến làm
việc tại những trung tâm Công nghệ sinh học cấp quốc gia
hết sức hiện đại như NITE, RIKEN...mà còn vô cùng ngạc nhiên
khi tiếp cận với các trung tâm Công nghệ sinh học dược phẩm
của tư nhân với quy mô đầu tư và hiệu quả lớn hơn rất
nhiều. Sản phẩm nông nghiệp dùng làm nguyên liệu để lên men
các chủng vi sinh vật mang gen tái tổ hợp nhằm chế tạo ra
dược phẩm thì giá trị tăng lên không hiểu là hàng nghìn hay
hàng vạn lần? Chắc là còn cao hơn nữa rất nhiều (!)
Có thể nói dân chúng Nhật có cuộc sống rất sung túc khi GDP
bình quân tính theo đầu người đã đạt đến 30 700 USD (2005)
đứng thứ nhì thế giới. Tuổi thọ bình quân của người
Nhật đứng vào hàng cao nhất thế giới (sau 60 năm mà tuổi
thọ bình quân cả nam lẫn nữ đều tăng thêm ...30 tuổi
(!).Tuổi thọ bình quân hiện nay với nam là 77,96, với nữ là
84,7 (2006) .
Sự tiến triển vượt bậc về trình độ khoa học và công
nghệ không thể tách rời với các thành tựu về giáo dục.
Giáo dục bắt buộc với bậc Tiểu học (6 năm) và Cấp II-
gọi là Trung học (3 năm). Có thể học tiếp lên cấp III- gọi
là Cao học (3 năm) hoặc vào thẳng các Trường chuyên nghiệp (5
năm). Gần 100% học sinh Nhật học tiếp cấp III sau đó nếu
muốn chuyển sang Trường chuyên nghiệp chỉ cần học thêm 2
năm. Bậc học sau cấp III là Đại học (thường là 4 năm nhưng
có trường chỉ 2 năm), bậc học mà ta gọi là Cao học thì
Nhật gọi là Tu học. Sau bậc Thạc sĩ là bậc Tiến sĩ với
trình độ tương đương với đẳng cấp quốc tế. Còn có các
Trường dạy nghề (chỉ học 1 năm) và các Trường đặc biệt
dành cho người khuyết tật. Ai cũng được học hành nhưng
không phải ai cũng đổ xô vào việc có bằng được mảnh
bằng Đại học. Có khoảng 48-50% học sinh cấp III vào học các
Trường Đại học. Số còn lại chuyển sang học nghề và có
tiền đồ cũng rất sáng sủa. Đã thi đỗ vào Đại học thi
hầu như không có sinh viên nào không tốt nghiệp. Điều kiện
nghiên cứu khoa học của thầy và trò ở các Trường Đại
học là rất tốt.
Sự phát triển của giáo dục và khoa học- công nghệ ở Nhật
được phản ánh một phần trên các giải Nobel. Có thể kể
đến các giải Nobel dành cho các nhà khoa học Nhật Bản như
Yukawa Hideki (Vật lý, 1949), Tomonaga Shin'ichiro (Vật lý, 1965),
Esaki Reona (Vật lý,1973), Fukui Ken'Ichi (Hóa học, 1981), Tonegawa
Susumu (Y học, 1987), Shirakawa Hideki (Hóa học, 2000), Noyori Ryoji
(Hóa học, 2001), Masatoshi Koshiba (Vật lý, 2002), Koichi Tanaka (Hóa
học, 2002). Trong Văn học có Kawabata Yasunari (1968), Oe Kenzaburo
(1994). Ngoài ra còn có Nobel Hòa bình dành cho Thủ tướng Sato
Eisaku (1974)...
Người Nhật chủ yếu làm việc trong các Công ty tư nhân. các
Công ty này có truyền thống là tuyển dụng suốt đời và tạo
được tâm lý Công ty là nhà của mình. Người Nhật nổi
tiếng là làm việc nhiều . Tuy theo Luật lao động quy định
mỗi tuần chỉ làm 5 ngày, mỗi ngày làm 8 tiếng nhưng giờ lao
động ở Nhật thật sự là những giờ lao động nghiêm túc
với kỷ luật rất tự giác.
Quan sát xã hội Nhật Bản, dù không được sâu sắc, nhưng theo
tôi điều đáng học là việc tạo được điều kiện cho mọi
người phát huy được hết năng lực của mình. Không có
chuyện tiền lương không đủ sống nên đầu óc không tập
trung hết mình vào trách nhiệm được giao như chuyện rất phổ
biến ở nước ta. Tiền lương và tiền thưởng vừa theo thâm
niên vừa theo năng lực và hiệu quả. Điều ấy làm cho ai nấy
đều thấy cần gắn mình vào với Công ty hay đơn vị công tác
và luôn tìm cách để đạt hiệu quả cao nhất trong công việc
được giao. Quản lý tài chính không quá phức tạp .Hầu như
mọi thứ cần mua đều có ở các siêu thị (và các cửa hàng
nhỏ phục vụ suốt ngày đêm). Tiêu pha chủ yếu bằng thẻ
tín dụng, mua gì cũng được tính tiền (và thuế) qua máy tính
nên khó có thể gian lận thương mại . Các cửa hàng khác hầu
như chỉ là cửa hàng ăn và may mặc (vì ý thích của mọi
người quá đa dạng).
Điều dễ thấy là lương công chức rất cao vì bộ máy hành
chính rất gọn nhẹ. Một nước phát triển và đông dân như
nước Nhật Bản mà chỉ có 9 bộ (!): bộ Tư pháp, bộ Ngoại
giao, bộ Tài chính, bộ Giáo dục-Văn hóa-Khoa học (!), bộ Y
tế- Phúc lợi, bộ Nông- lâm- ngư nghiệp, bộ Công nghiệp -
Thương mại, bộ Quốc thổ-Giao thông, bộ Môi trường. Ngoài ra
Thủ tướng chỉ còn bổ nhiệm thêm Bộ trưởng Tổng vụ, Bộ
trưởng Ngân hàng, Trưởng ban Tổ chức Chính phủ, Chủ tịch
Ủy ban Công an quốc gia ,Tổng tư lệnh Cục phòng vệ, Cục
trưởng cục Khoa học -Kỹ thuật, Cục trưởng cục Kinh tế
-Tài chính, Cục trưởng cục Cải cách hành chính.
Tôi đã có dịp giao thiệp với người phụ trách lĩnh vực
Công nghệ sinh học trong Bộ Công nghiệp và Thương mại Nhật
Bản. Tôi không ngờ được ở vị trí quan trọng như vậy mà
lại là một người còn rất trẻ, và tất nhiên là rất thạo
chuyên môn. Làm việc với chuyên gia Nhật Bản phải theo một
lịch trình chính xác hết sức về giờ giấc và thường với
cường độ khá căng thẳng. Hiệu quả cao của công việc tất
yếu phải lĩnh lương cao. Nhiều người cho rằng nước ta hiện
nay có tình trạng không làm việc thật sự nên không có lương
thật sự. Tôi nghĩ rằng muốn có lương thật sự thì phải rà
soát lại từng cương vị và trách nhiệm công tác của mỗi
người để không phải gánh mãi một biên chế quá khổng lồ
và rất kém hiệu quả như hiện nay. Nghe nói ngày xưa ở nước
ta bình quân 3000 người mới có một người ăn cơm Vua (!). Nếu
theo tỷ lệ này thì nhẽ ra hiện nay số người ăn lương của
Chính phủ không được quá 28 000 người (!). Không hiểu số
người thuộc biên chế ăn lương của ngân sách trong cả nước
hiện nay là gấp bao nhiêu lần so với con số này? Số người
hưởng lương và phụ cấp ngay ở một xã hiện nay cũng
thường không dưới vài chục người (!), hiện nay cấp Thôn
cũng đang đòi hỏi phải có lương hay phụ cấp cho cán bộ.
Số tiền cho từng người thực tế chả đáng là bao, nhưng
cộng lại tất cả xã, phường, thôn buôn thì số tiền lại
là hết sức lớn.
Người ta đã tổng kết: Muốn làm giàu trước hết phải làm
đường. Giao thông ở Nhật phát triển ở mức độ rất cao
nên đã góp phần rất lớn cho sự nghiệp phát triển kinh tế-
xã hội. Nhật Bản hiện có 173 sân bay, 23 577 km đường sắt
(trong đó có 16 519km đường dành cho xe chạy bằng điện), 1 177
278 km đường bộ, đường thủy với 683 tầu biển (1000 GRT hay
lớn hơn nữa) và rất nhiều tầu nhỏ hơn. Việt Nam có 23 sân
bay nhưng chỉ có 2 sân bay quốc tế, chỉ mới có 2 600 km
đường sắt (chưa có đường sắt cao tốc và chưa có đường
tàu điện ngầm), 215 628 km đường bộ (chưa có đường cao
tốc theo đúng nghĩa).
Chúng ta đã xem phim Oshin và thấy rõ sau chiến thanh thế giới
(1945) nền kinh tế Nhật Bản bị tàn phá kiệt quệ đến mức
nào. Vậy mà chỉ đến năm 1954 kinh tế Nhật Bản đã nhanh
chóng phục hồi và sau đó là thời kỳ phát triển cao độ
(1955-1973). Từ 1974 đến nay tuy tốc độ phát triển có chậm
hơn nhưng mọi mặt kinh tế- công nghiệp- tài chính- thương
mại- dịch vụ- khoa học- kỹ thuật đều được đánh giá là
ở mức đứng thứ nhì trên thế giới (chỉ sau Hoa Kỳ) và
với dự trữ ngoại tệ đứng vào hàng đầu thế giới. Ngày
xưa Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh đã chủ trương phong trào Đông
Du- hướng tới Nhật Bản để học hỏi kinh nghiệm. Ngày nay
với xu thế hội nhập thế giới nhẽ nào chúng ta không bình
tĩnh và khiêm tốn nhìn lại những bài học kinh nghiệm mà
Nhật Bản đã thu được trong 60 năm qua. Với nguồn tài nguyên
thiên nhiên phong phú hơn, với điều kiện địa lý ít thiên tai
bất khả kháng (núi lửa, động đất), với bản chất của
một dân tộc không thua kém gì về trí tuệ, về tính cần cù
lao động và chịu thương , chịu khó...chúng ta nhẽ nào không
thể không có được những bước tiến nhảy vọt nếu như
chúng ta biết đi ngay vào các mũi nhọn của khoa học và công
nghệ , biết thực hiện cải cách hành chính để phát huy cao
nhất tiềm lực của thiên nhiên và năng lực của toàn dân
tộc ?
Mong sao có một cuộc thảo luận hết sức dân chủ và thẳng
thắn: <strong><em>Chúng ta thua kém Nhật Bản ở những mặt nào
và vì lý do gì?</em></strong>
<div class="special_quote">Thưa các bạn,
Mỗi dân tộc đều có một cách đi vào tương lai riêng với
tốc độ và mục tiêu khác nhau. Một số dân tộc với nền
văn hóa của riêng mình đã lỗi nhịp, xa rời trục văn hóa
lớn của nhân loại, không chịu tiếp thu những giá trị phổ
quát chung cho phát triển, nên đã tụt hậu so với dân tộc
khác hoặc sụp đổ như các nền văn hóa Maya, Ai Cập cổ
đại, Lưỡng Hà...
Việt Nam, Nhật Bản là những nước châu Á từng trải qua
những năm chiến tranh khốc liệt và luôn trăn trở, không ngủ
quên đối với tương lai của dân tộc mình. Qua bài viết này
của GS. Nguyễn Lân Dũng, chungta.com coi đây là một lời kêu
gọi thống thiết với mỗi người Việt chúng ta với số phận
và sức mạnh của đất nước.
Chungta.com mong bạn đọc hãy cùng thảo luận, chia sẻ suy nghĩ
về nước Việt Nam phát triển của tương lai và cùng góp sức
xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh.
Rất mong bạn đọc gửi ý kiến theo địa chỉ info@chungta.com
trả lời 2 câu hỏi:
1- Theo bạn, nước Việt Nam đang có những mặt nào thua kém
Nhật Bản?
2- Theo bạn, nước Việt Nam trong tương lai cần phải có
những điều gì?</div>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6805), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét