thì câu trả lời luôn là "có", chẳng có ai thừa nhận mình
dốt. Nhưng tại sao có quốc gia này lại hơn quốc gia kia? Có
người thông minh làm nên nghiệp lớn, có kẻ chữ nghĩa đầy
người nhưng suốt đời lận đận.
Viết bài này, tôi nhớ một bạn nước ngoài khi qua đường ở
Hà Nội. Thấy dân ta chen lấn xô đẩy, xe máy phóng bừa bãi,
mạnh ai nấy đi, chẳng có thứ tự, anh thốt lên "Đây không
phải là đất nước thông minh như tôi đã từng nghe như thời
chiến tranh". Nghe mà nhói trong lòng.
Thời tôi là sinh viên lười học nhưng thường mong ước, giá
được như người Do Thái vì họ thông minh nhất thế giới.
Rồi chúng tôi xếp hạng người Đức vừa thông minh vừa có
kỷ luật.
Người Mỹ không thông minh nhưng khi một nhóm ngồi lại với
nhau thì độ thông minh tăng lên gấp bội.
Việt Nam ta cũng giỏi giang, nhưng cứ hai người trở lên là
thì tiềm năng trí tuệ giảm đi một nửa. Chả hiểu có đúng
không?
Muốn nói hươu vượn gì thì nói, dân tộc Việt Nam không
được như chúng ta thường nói "thông minh, cần cù, chịu
khó, có truyền thống hiếu học…". Đại loại chúng ta
không dốt nhưng cũng chẳng thông minh. Nói tới đây là HM lo
chuẩn bị sọt để nhặt đá do bạn đọc ném.
<h2>Không thông minh</h2>
Nếu thông minh thì tại sao GDP bình quân mới đạt 1000$/người
sau 35 năm hòa bình? Thử hỏi các quốc gia như Đức, Nhật, Ba
Lan, Tiệp Khắc bị tàn phá thảm hại sau chiến tranh thế giới
thứ 2 nhưng sau 35 năm họ đã thành cường quốc kinh tế, thu
nhập bình quân đạt trên 10.000$/người/năm.
Người thông minh phải biết tìm ra con đường phát triển ngắn
nhất và tối ưu nhất cho dân tộc mình, quê hương mình và gia
đình mình. Người thông minh không nên chờ đợi một lý
tưởng từ trên trời rơi xuống.
Nếu dân tộc ấy thông minh thì tại sao sau 35 năm vẫn còn chia
rẽ vì cuộc chiến tranh, vết thương vẫn chưa lành, cho dù vài
thế hệ đã được sinh ra và lớn lên.
Người Mỹ và người Nhật với chiến đẫm máu, nhưng ngay sau
chiến tranh đã biết bỏ qua quá khứ đau thương, biến kẻ thù
thành đồng minh, hợp tác cùng phát triển. Người Đức và
châu Âu cũng thế. Xóa bỏ hận thù để hướng tới tương lai
và là cách nghĩ của những người giầu trí tuệ.
Quốc gia thông minh đương nhiên lãnh đạo không thể kém. Nếu
cách lựa chọn lãnh đạo được làm một cách thông minh thì
sẽ tìm ra người thông minh biết dẫn dắt quốc gia.
Trong chuyến về quê mùa hè (7-2010), tôi có dịp đi một số
miền đất quanh Hà Nội, nơi xa nhất là Thanh Hóa, cách Thủ
đô 160km. Đập vào mắt là đâu đâu cũng là nhà xây cao, trên
có chóp, motive giống nhau đến kỳ lạ, dù miếng đất to hay
nhỏ, dài hay ngắn, nhưng nhà xây trên miếng đất đó nhất
thiết phải hình ống.
Người thông minh không thể bắt chước nhau một cách đơn
điệu và cũng không thể lười suy nghĩ đến thế.
Người bạn bảo tôi, đó là tầm nhìn của người Việt, không
có khả năng khai phá những miền đất lạ. Họ rất sợ đi xa,
tìm nơi lạ như dân châu Âu. Dân ta tìm được miếng đất
cắm dùi, xây được cái nhà yên ổn, dù hình ống, mặt tiền
3 mét, chiều sâu 10m, là quá lý tưởng cho một tổ ấm của 4-5
con người sống trong đó.
Kiến trúc đã thế thì giao thông cũng chả hơn gì. Dân tộc
thông minh không thể là một dân tộc mà mạnh ai nấy chạy
trên đường, vô kỷ luật. Thấy đèn đỏ vẫn vượt, bóp còi
vô tội vạ. Tắc đường lập tức leo lên vỉa hè, lấn cả
sang làn trái, đi ngược chiều.
Dân tộc đầy trí tuệ không ai xả rác ra đường, không ai
nhổ bậy, đái bậy, chửi thề, nói tục. Đến lễ hội không
bẻ hoa, chà đạp lên cái đẹp. Họ phải là quốc gia giầu
truyền thống văn hóa.
Xây nhà nhỏ, hình ống, chen chúc nhau vì người Việt không
thích đi xa, ít mở mang với thế giới bên ngoài. Nếu đi xa
cũng chỉ vừa phải trong khu vực, mở bờ cõi không mang tầm
chiến lược và có tầm nhìn xa.
Trong lịch sử Việt Nam, có ông Nguyễn Hoàng vì sợ anh rể
Trịnh Kiểm giết, được Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm khuyên
"Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân" nghĩa là "Dải
Hoành Sơn có thể dung thân lâu dài". Nguyễn Hoàng nghe theo và
lập được nghiệp lớn, truyền cho con cháu từ đất Thuận
Hoá, bắt đầu miền Nam của nước ta từ đó. Bản thân
Nguyễn Hoàng không nghĩ ra chuyện khai phá.
Đường tơ lụa mở mang ra thế giới bên ngoài đã giúp cho
Trung Hoa có nền văn minh rực rỡ. Những cuộc thập tự chinh
của La Mã, Ai Cập, Ba Tư đã làm nên những nền văn minh vì
họ biết vượt ra khỏi lũy tre làng.
Cách đây 500-600 năm, người Hà Lan, người Tây Ban Nha hay Bồ
Đào Nha đã giương buồm đi khắp thế giới để thám hiểm
những miền đất lạ, không sợ hiểm nguy. Mới hiểu tại sao
lại có những đảo xa tít tắp ở giữa Thái Bình Dương lại
thuộc một quốc gia ở châu Âu. Và tại sao người Âu lại đi
trước người Á như hiện nay.
<h2>Dân tộc ta có trở thành thông minh?</h2>
Câu trả lời là có vì từng có nhiều nhân tài xuất hiện.
Ngô Bảo Châu vừa nhận giải Fields là một ví dụ rất sống
động.
Trong lịch sử Việt Nam, Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là một
trong những người thông minh nhất. Ông có khả năng tiên đoán
được biến cố xảy ra 500 năm sau, được người Trung Hoa
tặng "An Nam lý số hữu Trình Tuyền" và là "nhà tiên
tri" số một của Việt Nam.
Ông đã cho ra đời hàng loạt những lời tiên tri cho hậu thế
mà người đời gọi là "Sấm Trạng Trình".
Tương truyền, ông là người đã đưa ra lời khuyên giúp các
nhà Nguyễn, Mạc, Trịnh, Lê tồn tại vài thế kỷ.
Ngoài chuyện khuyên Nguyễn Hoàng như đã nói ở trên, nhà Mạc
sắp mất cũng sai người đến hỏi ông, ông khuyên vua tôi nhà
Mạc "Cao Bằng tuy thiển, khả diên số thể" (tức Cao Bằng
tuy nhỏ, nhưng có thể giữ được). Nhà Mạc theo lời ông và
giữ được đất Cao Bằng gần 80 năm nữa.
Họ Trịnh mượn tiếng thờ nhà Lê nhưng nắm thực quyền
điều hành chính sự, còn nhà Lê nhờ họ Trịnh lo đỡ cho
mọi chuyện chính sự, hai bên nương tựa lẫn nhau tồn tại
tới hơn 200 năm. Vì Trạng trình đã nói: "Lê tồn Trịnh
tại".
Đó là sự tiên tri vượt qua không gian và thời gian mấy trăm
năm.
Kể ra danh sách rất dài, nhưng đất nước ta vẫn… nghèo.
Thông minh mà để nghèo thì chưa phải thông minh.
Người ta cho rằng, người Bắc uyên thâm, giỏi sách vở nhưng
không thích thử thách. Anh Bắc Kỳ đủ tiền mua 3 tivi. Trước
khi mua hỏi bạn bè chán chê, xem giá cả, soi catalog, mới quyết
mua một chiếc. Sự uyên thâm rất cần cho hàng ngũ nghiên cứu,
giảng dạy và lãnh đạo. Nhưng cẩn thận quá mức cần thiết
đôi khi trở thành bất cập.
Người miền Trung chịu thương chịu khó vì miền đất khô
cằn. Các cuộc cách mạng thường nổ ra ở đây vì ý chí
vươn lên, muốn thay đổi số phận. Nhưng nghèo quá, chí không
thể vượt đi xa. Đưa con thuyền ra biển lớn cần có cả tri
thức, mạo hiểm. Duy ý chí thường làm hỏng mọi chuyện.
Anh hai Nam Bộ sống trong thiên nhiên ưu đãi, thích mạo hiểm,
ưa gì là làm luôn. Ra cửa hàng thấy có tivi đời mới, nếu
thích, bê luôn một chiếc, dù trong nhà đã có tới 3 cái.
Người mạo hiểm rất cần cho phát triển kinh tế, nhưng mạo
hiểm và ăn chơi như công tử Bạc Liêu cũng đáng sợ.
Một người Việt khó mà có tất cả những tố chất trên:
uyên thâm, cần cù có ý chí vươn lên, ưa mạo hiểm. Ba
"Nam" của ba miền ngồi lại với nhau đã làm cho độ thông
minh của quốc gia này giảm đi…rất nhiều.
Không phải bỗng nhiên người xưa đã đúc kết "tam nam bất
đồng hành" rồi "tam nam bất phú". Cơ cấu "tam nam"
chưa chắc đã phải là tốt trong lựa chọn lãnh đạo hiện
nay.
Theo bạn, chúng ta làm thế nào để Việt Nam "sánh vai với
các cường quốc năm châu". Ra đường, không ai vứt rác bừa
bãi, nói bậy, chửi thề, chen lấn xô đẩy trong giao thông như
người bạn nước ngoài đã nhìn thấy tại Hà Nội, hay cần
lớp lãnh đạo có tâm và có tầm.
Hay vì dân tộc ấy quá thông minh theo cách riêng của mình
nên… lận đận suốt đời.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6665), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét