núi. Đập thủy điện Hố Hô bị nước tràn 1m. 2000 dân phải
chạy loạn. Hồ Kẻ Gỗ không thể ngừng xả lũ vì sợ vỡ
đập. Bão lũ trong một tuần qua đã giết chết hơn 100 người
dân. Và bão lũ, thuyết phục hơn tất cả mọi lời cảnh báo,
những phân tích kỹ thuật, đang chứng minh là những quả bom
nước có thể vỡ bất cứ lúc nào và những lời hứa hẹn cam
kết toàn là chuyện hão huyền.
Trong cơn lũ dữ ngày 3-10, đập thủy điện Hố Hô đã được
thử thách khi hàng trăm thân gỗ lớn, theo lũ từ thượng
nguồn đổ xuống lao như thúc vào thân đập. Tối ngày 3-10,
mực nước vượt cao hơn đỉnh đập đến 1m. Bấy giờ, Hà
Tĩnh đã tổ chức cứu đập bằng sức người khi hơn 300 bộ
đội tay không tháo dỡ từng cây gỗ. Báo QĐND sau đó đã ghi
lại cảm tưởng của những người lính khi những thân người
nhỏ bé với đôi tay trần đứng trước cơn thịnh nộ của lũ
và 40 triệu m3 nước, một quả bom thực sự, lơ lửng trên
đầu. Ở Hố Hô bấy giờ, nước đã dâng cao, đã tràn qua
thân đập gần 1m. 2000 nạn nhân đã phải chạy loạn trong
đêm. Cả nhà máy thủy điện gần như bị san phẳng. Nước
mới chỉ tràn mà đã quét bay một nhà máy thì thử hỏi hậu
quả nếu Hố Hô bị vỡ sẽ, khi quả bom nước lớn bằng 40
triệu m3 "phát nổ" sẽ ra sao? Một cơn sóng thần quét sạch
tất cả những gì dưới hạ lưu, quét sạch hàng trăm ngàn dân
của các huyện Hương Khê, Vũ Quang, Đức Thọ của tỉnh Hà
Tĩnh và Hương Hóa, Tuyên Hóa của tỉnh Quảng Bình? Nguyên nhân
được xác định sau đó có vẻ "truyền thống": Sự cố. Báo
Dân trí dẫn lời lãnh đạo huyện Hương Khê cho biết, trong
cuộc họp với lãnh đạo tỉnh, EVN thừa nhận sự cố tràn
đập có một phần nguyên nhân là hệ thống vận hành cửa xả
tràn của Nhà máy thuỷ điện Hố Hô bị đóng do mất điện,
trong khi Nhà máy lại không có phương án máy phát điện dự
phòng nên các cửa xả tràn mở không triệt để khiến mực
nước trong lòng đập từ đó dâng cao gây tràn đập.
Nhưng cũng chẳng cần phải đợi lâu, chỉ ít ngày sau đó,
16-10, đập thủy lợi Khe Mơ thực sự vỡ. 5000 nạn nhân chưa
kịp mở mắt đã phải bỏ nhà bỏ cửa, bỏ lại toàn bộ tài
sản để chạy tháo thân lên núi. Chỉ có chưa tới 1 triệu
khối nước, nhưng cơn lũ Khe Mơ đã cuồn cuộn nhấn chìm toàn
bộ nhà cửa của dân ở hạ lưu. Toàn bộ hoa màu chưa kịp thu
hoạch chìm trong biển nước. Hàng loạt các xã vùng trung du và
hạ lưu của Hương Sơn bị ngập, bị chia cắt hoàn toàn. Mực
nước ở sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố và các khe suối dâng lên ồ
ạt. Ở Hồ Kẻ Gỗ, nước lũ sầm sập đổ xuống và vì sợ
vỡ đập, nước lũ vào bao nhiêu được đổ xả hết xuống
hạ lưu bấy nhiêu, bất chấp sự thật ở dưới hạ lưu là
dân chúng. Vì mấy chữ "Mức độ nguy hiểm cao" mỗi giây
đồng hồ, cái hồ có chức năng "điều tiết lũ" đang xả
xuống dân chúng 500 m3 nước. Và cho đến ngày thứ ba của cơn
lũ thứ hai trong chỉ 10 ngày vừa qua, chưa hề có bất cứ dấu
hiệu cho thấy cái hồ này sẽ ngừng xả.
Sau Hố Hô, sau Khe Mơ, hàng loạt các hồ chứa điều tiết, hồ
thủy điện "cắt lũ" đang được đặt vào trạng thái báo
động. Đập đất được xây dựng từ những năm 80 thế kỷ
trước của các hồ Vực Sanh, Cẩm Ly, Trung Thuần, Sông Rác
đang ở vào tình trạng nước mấp mé. Hàng triệu m3 nước như
những quả bom treo trên mái nhá.
Nhưng còn bao nhiêu những Hố Hô, những Khe Mơ? Chỉ có lũ mới
biết. Trong những thác nước đang đổ xuống đầu nạn dân
miền Trung kia, có bao nhiêu phần là nước thủy điện xả lũ.
Sẽ chẳng bao giờ có một thống kê.
Lũ chồng lên lũ và giờ đây nước đang chồng lên nước.
Khi một nhà máy thủy điện được khởi công, thì ở đâu đó
trong những cánh rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng bị chặt
phá để lấy chỗ. Bà Huỳnh Thị Thanh Thủy - PGĐ Sở Kế
hoạch và Đầu tư tỉnh Phú Yên có lần đã nói: "Hầu hết
các dự án thủy điện đều "đụng" đến rừng phòng hộ
xung yếu vì những dự án càng về sau càng phải đi sâu hơn
vào rừng như thủy điện ĐakPle, thủy điện Ken Lút Hạ. Nếu
lấy con số công suất 20 MW, làm tiêu hết trên 600 ha rừng
của thủy điện Trà Xom làm mốc thì A Vương có công suất
gấp 10 lần sẽ hủy diệt một diện tích rừng nguyên sinh ở
khu vực phía tây bắc Quảng Nam đến đâu? 6000 ha hay hơn nữa.
Mới nói những cây số vuông gỗ rừng lao theo lũ ở cầu
Quảng Huế năm 2009 hay 1000 m3 lao vào Hố Hố vừa rồi đang là
câu trả lời cho tình trạng ăn của rừng. Và lũ ngày càng hung
dữ hơn cũng đang chứng tỏ rằng cái cánh quạt tua bin của
nhà máy thủy điện đang được cho phép phá rừng đang nham
nhiểm hơn nhiều, tàn phá với quy mô khủng khiếp hơn nhiều so
với lưỡi cưa lâm tặc.
Trả lời Tuổi trẻ cách đây chưa lâu, bà Ruth Mathews, quản lý
Chương trình Việt Nam của Tổ chức WWF Greater Mekong, đã nhấn
mạnh: Thường người ta nghĩ rằng đập có thể kiểm soát lũ.
Trên thực tế, cách vận hành của đập với mục đích điều
tiết lũ và mục đích phát điện không đi đôi với nhau. Tôi
thấy cần phải có sự thỏa hiệp đánh đổi ở đây. Chúng ta
có thể tìm cách thỏa thuận với các công ty thủy điện là
vào đầu mùa lũ, họ sẽ phải xả bớt nước trong hồ chứa
để kiểm soát lũ ở hạ lưu. Đó là điều có thể thực
hiện được. Nhưng như thế các công ty thủy điện phải chấp
nhận chịu thiệt hại về lợi nhuận.
Xin lỗi, nhưng làm gì còn có cái gọi là lương tâm của ngành
điện Việt Nam ư, thưa bà Mathews.
Thật khủng khiếp vào lúc này khi phải nhắc lại con số quy
hoạch của ngành điện: Đến năm 2020 sẽ có 60 dự án lớn
(từ trên 54 MW đến 2.400 MW) được đầu tư. Nhưng như thế
thì bao nhiêu rừng phòng hộ sẽ phải phá để nhường chỗ?
Bao nhiêu cơn lũ dữ nữa sẽ lại đổ xuống đầu nạn dân?
Huống chi ngoài khơi, bão Megi, cơn bão cực mạnh đã tiến vào
biển đông. Có người than rằng: Ông giời còn có mắt. Nhưng
đây đâu có phải là những cơn lũ đầu tiên ở miền Trung.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6740), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét