trị không thể không làm rõ một hiện tượng liên quan, đó là
tính trễ của cải cách chính trị. Về bản chất, đây là
trạng thái không đồng bộ của quá trình cải cách, trong đó
hệ thống chính trị có xu hướng bảo lưu các đặc tính đã
trở nên lạc hậu trước thực tế đời sống xã hội. Thực
tế này đòi hỏi phải có những nghiên cứu thấu đáo nhằm
cải thiện tình hình, thúc đẩy tiến trình cải cách, đặc
biệt là cải cách chính trị, diễn ra nhanh chóng hơn, toàn
diện hơn và đạt được thành công to lớn hơn.</em></div>
Tính trễ của cải cách chính trị là hiện tượng khách quan
của đời sống xã hội, nhưng vấn đề là cần phân biệt
tính trễ tự nhiên, khách quan với tính trễ không tự nhiên,
tức sự chậm trễ có chủ ý, là kết quả của sự bảo thủ
của hệ thống chính trị. Tính trễ tự nhiên của cải cách
chính trị là hiện tượng bình thường của đời sống chính
trị khi chưa có những trạng thái khách quan của đời sống
kinh tế, đời sống phát triển đòi hỏi phải tiến hành cải
cách chính trị. Nhưng nếu tính trễ tự nhiên bị làm cho quá
chậm trễ một cách có chủ ý, tức là tính trễ tự nhiên này
bị lợi dụng để khất lần cải cách chính trị hay để kìm
hãm sự tiến bộ về chính trị, thì như đã nói, xã hội sẽ
phải đối mặt với một cuộc cách mạng chính trị. Cuộc
cách mạng chính trị nào cũng tất yếu làm sụp đổ thể chế
chính trị, dẫn đến hậu quả nặng nề về vật chất và tinh
thần cho toàn xã hội. Vì lý do nhân đạo, chúng ta buộc phải
ngăn chặn và chống lại quá trình sụp đổ của các hệ
thống chính trị. Để làm được như vậy chúng ta phải tìm
cách chữa căn bệnh cố ý làm chậm trễ cải cách chính trị.
Việc nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý luận sẽ giúp cho quá
trình nhận thức về cải cách chính trị được xác thực hơn,
nhằm khắc phục tâm lý lo sợ cải cách chính trị. Ở đây
đặt ra vai trò và trách nhiệm của nhà chính trị vì hơn ai
hết, nhà chính trị phải có năng lực xây dựng chương trình
cải cách thường xuyên, không làm cho tính trễ tự nhiên bị
chuyển thành sự chậm trễ cố ý, tránh cho xã hội rơi vào
tình trạng trì trệ, tích tụ ngày càng nhiều những mâu thuẫn
để rồi bùng phát thành những cuộc xung đột tàn phá xã
hội.
<center><img src="http://img802.imageshack.us/img802/8030/danluanorg002.jpg"
alt="" /></center>
<em>Một tấm ảnh về ngày độc lập trong bộ ảnh của GS
người Pháp Phillippe Devillers</em>
Hiện tại, nhiều thể chế chính trị tại các nước đang phát
triển bị đặt trước hai tình thế. Một là, bộ máy cầm
quyền tiếp tục níu kéo hệ thống chính trị cũ, làm cho mâu
thuẫn xã hội ngày càng gay gắt, để rồi phải đối đầu
với một cuộc cách mạng. Hai là, toàn xã hội dưới sự lãnh
đạo của bộ máy cầm quyền tiến hành cải cách chính trị
một cách hòa bình, có điều khiển, có kế hoạch để xây
dựng hệ thống chính trị mới thích ứng với điều kiện kinh
tế xã hội mới. Với lý do cần ổn định, nhiều người lo
ngại cải cách chính trị có thể làm cho hệ thống chính trị
sụp đổ. Thực ra, cải cách chính trị đào thải những yếu
tố chính trị đã lỗi thời và thay thế bằng những yếu tố
tiến bộ và thích hợp hơn, đáp ứng những đòi hỏi khách
quan của phát triển, nói cách khác là duy trì, hoàn thiện và
hợp lý hóa một thể chế chính trị chứ không phải xoá bỏ
và thay thế nó bằng một thể chế chính trị khác. Như vậy,
cải cách chính trị diễn ra hòa bình, có trật tự và được
kiểm soát bằng công cụ pháp luật, vì thế nó thích hợp với
thời đại. Trong thế giới hiện đại, cải cách chính trị là
con đường duy nhất, là biện pháp duy nhất để tránh sự sụp
đổ của một thể chế chính trị.
Cải cách chính trị không làm sụp đổ hệ thống chính trị
nhờ cách tiệm cận đến tính hợp lý của đời sống phát
triển. Nhà chính trị khôn ngoan và sáng suốt biết giá trị
của cải cách chính trị và sử dụng nó như một giải pháp
tránh cho xã hội một cuộc cách mạng. Không tiến hành cải
cách chính trị thì mọi cuộc cải cách đều chỉ là những
giải pháp tình thế. Với ý nghĩa như trên, cải cách chính
trị còn được xem như một yếu tố hoàn tất quá trình cải
cách, có vai trò như là một bộ phận trọng yếu, bộ phận
bảo hộ cho quá trình cải cách kinh tế - xã hội đi đến
thành công trọn vẹn.
Trong thực tế, nhiều người thường không phân biệt rạch ròi
giữa thể chế chính trị, hệ thống chính trị với lý tưởng
chính trị. Lý tưởng chính trị là ước vọng cao đẹp của
con người, là mặt lãng mạn của đời sống, là khía cạnh
đạo đức của hoạt động chính trị. Hệ thống chính trị
và thể chế chính trị là những trạng thái hiện thực của
đời sống chính trị, những cơ cấu của đời sống chính
trị, giúp con người điều chỉnh đời sống. Cải cách chính
trị về cơ bản là làm cho thể chế chính trị và hệ thống
chính trị hoàn thiện hơn, phù hợp hơn với trạng thái hiện
tại của đời sống. Cải cách chính trị tại thế giới thứ
ba hiện nay là làm cho các thể chế chính trị của nó có tác
dụng hỗ trợ đời sống phát triển, bằng cách giảm bớt các
tính chất đặc thù, các mặt cực đoan và nâng cao trong nó
tính phổ biến của đời sống chính trị quốc tế. Bởi vậy,
cải cách chính trị không nhất thiết phải thay đổi lý
tưởng chính trị. Nếu không phân biệt giữa hệ thống chính
trị với lý tưởng chính trị, người ta dễ mặc cảm cải
cách chính trị dường như là sự phản bội lý tưởng chính
trị hay đánh mất các lý tưởng chính trị. Sự mặc cảm này
tạo ra tâm lý lo sợ cải cách hoặc ở một khía cạnh khác là
sự gian dối về chính trị trong cải cách.
Cải cách chính trị có tác dụng nâng cao chất lượng của
một thể chế chính trị, thể hiện trong tính tương thích của
nó đối với dân chủ hiện đại, tính phù hợp của nó đối
với tiến trình phát triển của nhân loại. Trong thời đại
của chúng ta, chất lượng của hệ thống chính trị của thế
giới thứ ba chính là sự hỗ trợ hiệu quả của nó đối
với tiến trình hội nhập quốc tế. Hội nhập trong giai đoạn
hiện nay là sự hòa hợp giữa cộng đồng này với cộng
đồng kia và với cả nhân loại. Sự hòa hợp diễn ra trong quá
trình hòa nhập về kinh tế, văn hóa và quá trình làm giảm
tối đa những khác biệt về chính trị giữa các cộng đồng.
Đây là con đường duy nhất của thế giới thứ ba.
<strong>Nguyễn Trần Bạt</strong>, Chủ tịch / Tổng giám đốc,
InvestConsult Group
Nguồn: Sách Cải cách và sự phát triển
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6159), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét