src="http://danluan.org/files/u1/clip_image00321.jpg" width="240"
height="135" alt="clip_image00321.jpg" /><div class="textholder">"Xác
định lại mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị". Ảnh: Lê
Anh Dũng</div></div>
Trả lời câu hỏi của VietNamNet(*): "<em>So sánh bốn bản
Hiến pháp ta đã có, bản nào mang tính chất ưu việt nhất,
đặt nền tảng để xây dựng nhà nước pháp quyền và có
nhiều tư tưởng tiến bộ cần phải kế thừa nhất?</em>",
ông Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp
nói rằng "<em>Mỗi giai đoạn đòi hỏi khác nhau, không thể
nói bản Hiến pháp nào tốt nhất</em>"
Và ông diễn giải thêm:.
"<em>Hiến pháp năm 1946 ra đời khi Nhà nước còn trong trứng
nước nên phải có chính sách mềm giẻo thu hút đại đoàn
kết dân tộc. Năm 1959 xây dựng XHCN miền Bắc, khi đó Hiến
pháp phải thể hiện quan điểm kinh tế thuộc sở hữu toàn
dân, sở hữu Nhà nước mà hợp tác xã là chủ lực.</em>
<em>Đến 1980, Hiến pháp thể hiện quan điểm xây dựng CNXH. Khi
đó ta đưa ra mô hình chủ nghĩa tập thể, mỗi huyện là một
pháo đài, theo mô hình Xô-viết. Sau một thời gian thực thi
thấy không phù hợp nên đến 1992 phải sửa đổi.</em>
<em>Hiến pháp 1992 đang phù hợp nhất với giai đoạn bây giờ,
có điều là cần hoàn thiện thêm</em>".
Đúng là nếu chỉ nói về sự "phù hợp" như ông Viện
trưởng Đinh Xuân Thảo nêu ra thì chưa đủ để đánh giá bản
Hiến pháp nào là "tốt nhất"!
Không biết ông Viện trưởng không biết thật hay đã cố ý
tránh không muốn bàn thêm rằng để đánh giá sự ưu việt
của một bản Hiến pháp, người ta không thể chỉ căn cứ vào
việc nó "phù hợp" với các "quan điểm" nào đó mà còn
xét đến việc những "quan điểm" ấy là tiên tiến hay lạc
hậu, của ai, do ai, vì ai, là "quan điểm" của cả dân tộc
hay chỉ của những người chủ trương soạn thảo ra nó.
Ông Viện trưởng đã (tránh?) không nói ra thì người viết bài
này đành phải đoán mò ý của ông vậy.
Nếu xét đầy đủ đến "chất lượng" của những "quan
điểm" như đề cập ở trên thì các bản Hiến pháp 1959 thể
hiện "<em>quan điểm kinh tế thuộc sở hữu toàn dân, sở
hữu Nhà nước mà hợp tác xã là chủ lực</em>" không thể
là một bản Hiến pháp tốt vì nó phản ánh một chính sách
gây cản trở cho sự phát triển và tiến bộ của đất nước
ta một thời.
Hiến pháp 1980 lại càng không thể nói là tốt khi mà đường
lối "<em>xây dựng CNXH</em>", "<em>làm chủ tập thể</em>"
theo "<em>mô hình Xô-viết</em>" mà nó phản ánh đã suýt đưa
nưóc ta xuống vực thẳm như thế nào thì ai cũng đã biết cả
rồi, mặc dù tính "phù hợp" của nó với đường lối ấy
là không thể bàn cãi.
Cũng như vậy, việc Hiến pháp 1992 "<em>đang phù hợp nhất
với giai đoạn bây giờ</em>" - như nhận xét của ông Viện
trưởng - là chưa đủ tính thuyết phục để nói rằng đó là
một bản Hiến pháp tốt.
Nhưng người viết bài này thì nhất trí 100% với nhận xét
của ông Viện trưởng rằng bản Hiến pháp 1946 của nước
Việt Nam dân chủ cộng hòa đã phản ánh được "<em>chính
sách mềm giẻo (của Nhà nước) thu hút đại đoàn kết dân
tộc</em>".
Phải chăng, cũng chính vì thu hút được đại đoàn kết dân
tộc, không phân biệt đảng phái, giai cấp, thỏa mãn được
những khát vọng của cả dân tộc tại buổi bình minh của
nền độc lập nước nhà nên bản Hiến pháp 1946 xứng đáng
được coi là bản Hiến pháp ưu việt nhất, tiến bộ nhất,
dân chủ nhất hiện đại nhất mặc dù ra đời sớm nhất trong
tất cả các bản Hiến pháp của nước ta từ trước đến nay.
Thế thì tại sao ông Viện trưởng lại dùng chữ "phải"
trong câu: "<em>Hiến pháp năm 1946 ra đời khi nhà nước còn
trong trứng nước nên phải có chính sách mềm giẻo thu hút
đại đoàn kết dân tộc</em>"?
Chữ "phải" trong câu nói được trích dẫn này của ông
Viện trưởng thể hiện sự bất đắc dĩ, dễ làm cho người
nghe hiểu rẳng việc (Nhà nước) "phải thu hút đại đoàn
kết dân tộc" chẳng qua cũng chỉ là một sách lược, một
phương tiện nhất thời để đạt được một mục đích nào
đấy, còn thâm tâm thì chẳng muốn đoàn kết dân tộc chút
nào đâu. Một quan niệm như thế thử hỏi ông Viện trưởng
muốn ám chỉ ai? Ông muốn nói Hồ Chí Minh là người xảo
quyệt chứ thâm tâm không muốn đoàn kết dân tộc thật sự,
không muốn đưa dân chủ thật sự đến cho người dân sao? Hay
ông muốn nói vào lúc ấy Đảng Cộng sản đã muốn chuyên
quyền ngay nhưng cái thế không làm được nên mới phải... dân
chủ? Nếu quả thế thì chúng tôi hơi lạ đấy.
Theo thiển ý của người viết bài này, bao giờ cũng vậy thôi,
"<em>thu hút đại đoàn kết dân tộc</em>" phải là một trong
những mục tiêu quan trọng nhất cần hướng đến của bất
kỳ một bản Hiến pháp tiến bộ nào. Đó mới là chân lý
chúng ta cần rút ra sau bao nhiêu chặng đường lịch sử đã qua
mà bài học đổ vỡ của "phe ta" còn rành rành trước mắt.
Chẳng lẽ chỉ khi Nhà nước "<em>còn trong trứng nước</em>"
thì nó mới cần có "<em>chính sách mềm dẻo thu hút đại
đoàn kết dân tộc</em>" chứ khi đã lớn mạnh rồi thì nó
chẳng cần phải "<em>thu hút đại đoàn kết dân tộc</em>"
nữa? Chẳng lẽ khi đã đủ lông đủ cánh rồi thì Nhà nước
sẽ chẳng cần "<em>mềm dẻo</em>" gì nữa mà sẽ tha hồ áp
dụng các chính sách cứng rắn nhất, còn có thu hút được
đoàn kết dân tộc hay không cũng chẳng còn là mối quan tâm,
bởi vì đã có một bộ máy vũ trang mặc sức hoành hành muốn
bắn ai thì bắn, kể cả người dân không đội mũ bảo hiểm?
Vậy chúng ta có sợ cái nguyên lý muôn đời vẫn đúng
"<em>Lật thuyền mới biết dân như nước</em>" hay không? Xin
đừng bảo rằng tôi cố tình suy diễn. Lời phát biểu rất rõ
ràng của ông Viện trưởng, một người giữ cương vị quan
trọng của Đảng chuyên nghiên cứu chuyện "lập pháp" –
làm cho những người đã đạt trình độ phổ cập tiếng Việt
phổ thông như tôi khó có cách hiểu khác.
Hay là ông có ẩn ý gì khi dùng chữ "phải" đó?
Hy vọng là báo chí trích dẫn lời ông Viện trưởng chưa chính
xác chứ ý ông không phải như vậy.
Và hy vọng sau lần sửa đổi sắp tới,với sự kế thừa tích
cực những mặt ưu việt nhất của bản Hiến pháp 1946, chúng
ta sẽ có một bản Hiến pháp tiến bộ nhất, mềm giẻo nhất,
năng động nhất, dân chủ nhất, hợp lòng dân nhất và có
sức thu hút đại đoàn kết dân tộc một cách mạnh mẽ nhất
so với bốn bản Hiến pháp mà chúng ta đã biết từ trước
tới nay.
HH
HC Mạng Bauxite Việt Nam biên tập
(*) Xem toàn văn bài phỏng vấn ông Đinh Xuân Thảo dưới đây
(đăng trên VietNamNet):
<div class="special_quote"><h2>Quốc hội khóa tới mới xem xét sửa
toàn diện Hiến pháp</h2>
Viện trưởng Viện nghiên cứu lập pháp Đinh Xuân Thảo cho
rằng sửa Hiến pháp sắp tới phải xem xét sự kế thừa, phát
triển của bốn bản Hiến pháp trước đây. Trong đó lưu ý
Hiến pháp năm 1946, do Bác Hồ là trưởng ban soạn thảo.
<h3>Trọng tâm Quốc hội khóa 13, 14</h3>
<em>Ủy ban Pháp luật QH đã rục rịch đề xuất việc sửa
Hiến pháp từ lâu. Nhưng quan điểm của Bộ Chính trị là
phải đợi Đại hội XI thông qua Cương lĩnh thì mới có cơ
sở để sửa. Vậy thì khả năng lúc nào mới chính thức sửa
Hiến pháp?</em>
- Ngay đầu nhiệm kỳ QH khóa 12 đã đặt ra vấn đề sửa
Hiến pháp. Nhưng chọn thời điểm nào thì phải đợi quyết
sách của Trung ương. Sau ĐH Đảng XI sẽ có định hướng cụ
thể.
Từ bây giờ đến lúc đó, các cơ quan QH chủ động trong việc
chuẩn bị đánh giá, tổng kết Hiến pháp 1992 để khi có chủ
trương sửa thì sẽ tiến hành làm ngay. Bản Hiến pháp này đã
có hai lần sửa đổi, nhưng chỉ là sửa một vài điều nhỏ,
không sửa cơ bản.
Dự kiến lần này sửa toàn diện và là việc trọng tâm của
nhiệm kỳ QH khóa 13, 14.
Bây giờ, nếu có sửa thì chỉ sửa một vài điều về tổ
chức bộ máy, liên quan đến việc bỏ Hội đồng nhân dân
quận, huyện, phường. Việc sửa đổi tiến hành chậm nhất
vào kỳ họp cuối cùng của QH khóa 12 và tháng 3/2011 để kịp
cho bầu cử vào tháng 5. Có thể lần này chỉ ra một Nghị
quyết.
<em>Các chuyên gia trong cuộc hội thảo được Viện Nghiên cứu
lập pháp và VUSTA tổ chức vừa qua đã thống nhất về tiêu
chí để sửa Hiến pháp chưa, thưa ông? Và đó là những tiêu
chí nào?</em>
- Có 5 vấn đề.
Đầu tiên, phải làm rõ xem Hiến pháp 1992 đã thể hiện quan
điểm, đường lối của Đảng về xây dựng Nhà nước kiểu
mới chưa. Đó phải là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa của dân, do dân, vì dân. Quyền lực Nhà nước thống
nhất và có sự phân công rạch ròi hành pháp, lập pháp, tư
pháp, cũng như có sự kiểm soát chặt chẽ.
Thứ hai, mối quan hệ giữa chính trị và kinh tế trong điều
kiện mở cửa hội nhập đã thực sự phù hợp chưa, sắp tới
phải thể hiện trong Hiến pháp thế nào để thể chế hóa
thành đạo luật cụ thể. Chẳng hạn, kinh tế thị trường
định hướng XHCN với những quan điểm về sở hữu, về kinh
tế tư nhân.
Chúng ta xác định đa thành phần, đa sở hữu, nhưng vai trò
của thành phần kinh tế Nhà nước, của quốc doanh vẫn giữ
vai trò chủ đạo. Điều đó phải tiếp tục được thể chế
hóa khi đánh giá lại về Hiến pháp.
Thứ ba, xem xét sự kế thừa, phát triển của bốn bản Hiến
pháp trước đây (1946, 1959, 1980 và 1992 - PV). Trong đó lưu ý
Hiến pháp năm 1946, do Bác Hồ là Trưởng ban soạn thảo.
Thứ tư, xem xét tính thống nhất và vai trò chỉ đạo hệ
thống pháp luật của Hiến pháp. Nguyên tắc của Nhà nước
pháp quyền là tính tối thượng của Hiến pháp. Vậy thì phải
đánh giá xem có những văn bản nào vi hiến. Có nên lập Tòa
án bảo hiến không.
Thứ năm, nghiên cứu về hình thức thể hiện bản Hiến pháp.
<h3>Lưu ý Hiến pháp 1946</h3>
<em>So sánh bốn bản Hiến pháp ta đã có, bản nào mang tính
chất ưu việt nhất, đặt nền tảng để xây dựng nhà nước
pháp quyền và có nhiều tư tưởng tiến bộ cần phải kế
thừa nhất?</em>
- Mỗi giai đoạn đòi hỏi khác nhau, không thể nói bản Hiến
pháp nào tốt nhất.
Hiến pháp năm 1946 ra đời khi nhà nước còn trong trứng nước
nên phải có chính sách mềm giẻo thu hút đại đoàn kết dân
tộc. Năm 1959 xây dựng XHCN miền Bắc, khi đó Hiến pháp phải
thể hiện quan điểm kinh tế thuộc sở hữu toàn dân, sở hữu
nhà nước mà hợp tác xã là chủ lực.
Đến 1980, Hiến pháp thể hiện quan điểm xây dựng CNXH. Khi
đó ta đưa ra mô hình chủ nghĩa tập thể, mỗi huyện là một
pháo đài, theo mô hình Xô-viết. Sau một thời gian thực thi
thấy không phù hợp nên đến 1992 phải sửa đổi.
Hiến pháp 1992 đang phù hợp nhất với giai đoạn bây giờ, có
điều là cần hoàn thiện thêm.
<em>Như ông vừa nói ở trên là cần phải lưu ý bản Hiến
pháp năm 1946,vậy cụ thể là lưu ý những điểm gì? Theo ông,
có thể kế thừa được gì từ Hiến pháp 1946?</em>
- Hiến pháp năm 1946 có một số quan điểm nổi bật. Chẳng
hạn, đề cập đến nghị viện nhân dân, quyền phúc quyết
của dân với Hiến pháp.
QH Việt Nam (1946) vốn là một QH lập hiến. Lẽ ra sau khi soạn
thảo xong Hiến pháp, đưa ra cho dân để phúc quyết và sau đó
đi vào cuộc sống thì QH lập hiến đó phải được giải thể
để bầu ra QH lập pháp.
Song do hoàn cảnh cách mạng và kháng chiến nên Hiến pháp năm
1946 chưa được ban hành. QH đã giao cho Chính phủ và Ban
Thường trực QH căn cứ vào các nguyên tắc đã định của
Hiến pháp để thực thi việc lập pháp.
Còn về đề xuất QH phải có thượng viện, hạ viện thì
thực tế QH của ta chưa tổ chức theo mô hình như vậy nhưng
cũng đã tập trung thẩm quyền về QH cả rồi.
<h3>Dân phúc quyết: Chỉ là thủ tục</h3>
<em>Phải để dân được phúc quyết Hiến pháp thì Hiến pháp
mới thành văn bản pháp lý quan trọng nhất thể hiện ý nghĩa
dân trao quyền lực của dân cho Nhà nước. Ta đã sửa đổi
Hiến pháp nhiều lần nhưng nhân dân vẫn chưa có quyền phúc
quyết Hiến pháp. Vậy lần sửa đổi sắp tới, vấn đề này
sẽ được xem xét thế nào, thưa ông?</em>
- Đúng là dân phải có quyền phúc quyết Hiến pháp, quyền
lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Vấn đề ở đây là dân
trực tiếp tham gia hay ủy quyền cho các đại biểu dân cử.
Sửa Hiến pháp là thẩm quyền của QH, với 2/3 số ĐBQH tán
thành. Vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu là sau khi QH đồng
ý thì có tiếp tục đưa ra lấy ý kiến người dân nữa hay
không.
Dân tham gia phúc quyết Hiến pháp là một cơ chế để đảm
bảo thực thi quyền dân chủ. Nhưng cũng nên lưu ý rằng
chuyện phúc quyết Hiến pháp chỉ là hình thức để hợp thức
hóa bản Hiến pháp đã được Quốc hội xây dựng.
Người ta cũng chỉ hỏi dân đồng ý hay không. Điều này không
giống quy trình thông qua của Ủy ban lập hiến là phải xem xét
cụ thể từng điều khoản. Người dân không thể bàn cụ thể
đến như vậy được, các nước cũng thế thôi.
Do đó, việc thực hiện quyền phúc quyết của dân sẽ chỉ
còn là một thủ tục hợp thức hóa, để toàn dân thừa nhận,
coi như là Hiến pháp của toàn dân chứ không phải của Nhà
nước.
Tại hội thảo ở Đà Nẵng vừa qua, các chuyên gia cũng nói,
dân có được phúc quyết hay không cũng không phải là yếu tố
quyết định hoàn toàn đến chất lượng của bản Hiến pháp.
Vì chất lượng của bản Hiến pháp vẫn phụ thuộc vào Ủy
ban soạn thảo, vào việc QH xem xét thông qua.
Tất nhiên, trong quá trình sửa Hiến pháp sắp tới phải lấy
ý kiến toàn dân. Nhưng quy trình thông qua và lấy ý kiến thế
nào thì còn tính.
Tới đây, khi có chủ trương sửa rồi thì QH sẽ lập Ủy ban
sửa đổi Hiến pháp, trong đó có hoạt động lấy ý kiến
nhân dân.
<em>Nhiều ý kiến nói sửa lắt nhắt vô hình trung làm tầm
thường hóa Hiến pháp. Hiến pháp càng quy định cụ thể càng
nhanh phải sửa. Vậy theo ông, nên định nghĩa về Hiến pháp
như thế nào để Hiến pháp thực sự trở thành một đạo
luật gốc và có tuổi thọ dài hơi?</em>
- Trong lần sửa đổi toàn diện tới đây, không nhất thiết
phải quy định cụ thể như lâu nay mà nên đề ra nguyên tắc,
rồi sau đó để cho luật định. Để Hiến pháp thực sự trở
thành một đạo luật mẹ, chứ không phải sau 10, 20 năm lại
tiếp tục sửa như cách làm lâu nay.
Chẳng hạn, có nên quy định cụ thể hoạt động, quyền hạn
của Chính phủ không. Vì nếu liệt kê ra thì bao nhiêu cho đủ?
Còn nếu xác định một bản Hiến pháp có thể sửa nhiều,
sửa liên tục thì cơ chế xem xét cũng nhẹ nhàng hơn.
Hiến pháp quy định càng cụ thể, chi tiết thì tuổi thọ càng
ngắn. Còn nếu chỉ quy định chung, mang tính định hướng,
nguyên tắc thì sẽ thọ lâu hơn.
Hai quan điểm này vẫn còn đang gây tranh cãi và phải được
nghiên cứu kỹ lưỡng hơn nữa mới có thể đánh giá toàn
diện.
Lê Nhung</div>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6135), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét