quý giá đã làm nức lòng người Việt khắp nơi. Đó là thành
công của một tài năng khoa học lớn. Đó cũng là sự khích
lệ quí giá với những người Việt đang ước mơ vươn tới
những đỉnh cao, không chỉ trong khoa học, mà trong mọi lĩnh
vực của đời sống.
Vì thế, một sự suy ngẫm về công thức của thành công, nếu
có, sẽ giúp ích cho việc định hướng những việc cần làm
để đạt được sự thành công.
Nhiều nhà khoa học cho rằng, công thức của thành công là kết
quả của phép nhân ba yếu tố như sau:
<center><strong>Thành công = Tài năng × Nỗ lực × May
mắn</strong></center>
Như thế, những người thành công phải hội tụ được cả ba
yếu tố nói trên. Nếu có một yếu tố bằng không thì phép
nhân trên sẽ cho kết quả bằng không, bất kể các thừa số
còn lại có giá trị lớn đến bao nhiêu đi chăng nữa.
Ví dụ, người có tài năng, có may mắn, nhưng không có nỗ
lực - lười biếng chỉ nói không làm chẳng hạn - thì chắc
chắn sẽ không thể thành công được.
Nhưng đó là ở những nước phát triển, khi cơ hội thành công
là tương đối bình đẳng với tất cả mọi người. Ở đó
môi trường, văn hóa, cơ chế làm việc đã phát triển đến
mức tương đối hoàn thiện. Còn ở Việt Nam, công thức này
có lẽ cần được điều chỉnh như sau:
<center><strong>Thành công = Tài năng × Nỗ lực × May mắn × Môi
trường</strong></center>
Tư chất của người Việt không thua kém người nước ngoài.
Người Việt có phẩm chất của tài năng. Người Việt lại có
tiếng là chăm chỉ cần cù. Còn may mắn, thường là do ngẫu
nhiên ngoài sự kiểm soát. Nên yếu tố cuối cùng - môi
trường sống và làm việc - là yếu tố quan trọng nhất đến
sự thành công của người Việt.
Nếu môi trường không tạo điều kiện cho tài năng phát
triển, tác động của môi trường đến sự thành công bằng
không (thậm chí âm trong nhiều trường hợp) thì tích số trên
vẫn bằng không (hoặc âm). Dù tài năng đến mấy, nỗ lực
đến mấy, may mắn đến mấy đi chăng nữa, một cá nhân không
thể thành công được.
Điều này cho thấy, thay vì kêu gọi khuyến khích tài năng
bằng cách này cách khác một cách ồn ào phản cảm, thì điều
cần hơn hết hiện giờ là tạo môi trường cho tài năng phát
triển.
Môi trường sống, môi trường làm việc, phải là bệ phóng
của tài năng, chứ không phải là nơi kìm hãm và vùi dập tài
năng được.
Nói thẳng ra, cơ chế làm việc hiện thời - nhất là của các
cơ quan công quyền và học thuật hiện thời - cần phải thay
đổi. Bằng không, việc tụt hậu so với thế giới là hệ
quả hiển nhiên không cần bàn cãi.
Điều này lý giải tại sao những tài năng khoa học của Việt
Nam lại thường chỉ thành công ở nước ngoài. Đơn giản là
vì ở đó có môi trường làm việc tốt. Tài năng cá nhân có
điều kiện nảy nở chứ không bị thui chột vì những cản
trở của môi trường.
Điều này cũng giải thích tại sao, chính sách thu hút nhân tài
triển khai ở rất nhiều tỉnh thành gần đây lại thất bại.
Vì một lẽ, nhân tài không có môi trường làm việc.
Mà khi nhân tài đã không có môi trường làm việc thì những
vế ngược lại - tức là những kẻ bất tài - sẽ thả sức
tung hoành bằng nhiều mưu mô mẹo mực khác nhau. Điển hình
nhất là việc dùng bằng giả và kéo bè kéo cánh, trù dập
người tài.
Khi có môi trường tốt thì nhân tài sẽ tự động được nuôi
dưỡng, khuyến khích. Người tài sẽ tự kéo đến. Còn không,
dù có khản cổ kêu gọi, thì nhân tài có đến, sớm muộn gì
nhân tài cũng sẽ đi.
Những mỹ từ như "ưu đãi", "trải thảm đỏ"… khi đó
sẽ chỉ là những lời sáo rỗng - thậm chí phản cảm, thiếu
thành thật - mà thôi.
Vì thế, việc quan trọng nhất hiện giờ không phải là thu hút
người tài, mà phải là tạo môi trường thuận lợi cho người
tài làm việc; đảm bảo thu nhập và những nhu cầu tối thiểu
cho người tài - nhất là những tài năng khoa học - chuyên tâm
làm việc.
Làm được như thế, không chỉ tài năng có thể phát triển,
mà những kẻ bất tài cũng không còn cớ đổ tại môi
trường, tại cơ chế. Đúng là lợi cả đôi đường.
Điều còn lại nhức nhối, là biết rằng có lợi, nhưng vì sao
cơ chế và môi trường làm việc vẫn không thay đổi? Vì sao
sự cản trở vẫn nằm chặn đường hết năm này qua năm khác,
thập kỉ này qua thập kỉ khác?
Câu trả lời xin dành cho những người có trách nhiệm và có
thẩm quyền.
<em>Giáp Văn Dương</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6211), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét