Tô Văn Trường - Phát triển bền vững phải có lãnh đạo đúng tầm

Sau khi nghe giải trình của Phó thủ tướng thường trực
Nguyễn Sinh Hùng trước Quốc hội nhiều người dân bầy tỏ
sự thất vọng vì không có lập luận, căn cứ khoa học, thực
tiễn, không đi vào các vấn đề đã được đề cập, thiếu
tính nghiêm túc cần thiết trong khi trả lời lại các chất
vấn của đại biểu Quốc hội. Trả lời không chỉ loanh quanh,
không đúng tầm như vấn đề thiếu điện, nhưng đáng trách
hơn cả là đặt Quốc hội trước sự việc đã rồi:
"<em><strong>không thể không làm đường sắt cao
tốc</strong></em>"! Quốc hội không được thông báo đầy đủ
các thông tin, các ý kiến phân tích đánh giá của các nhà khoa
học, và kết quả thăm dò ý kiến của người dân trên 3 tờ
báo chính thống của nhà nước là đại đa số cử tri không
tán thành xây dựng dự án đường sắt cao tốc mà cứ dạy
dỗ Quóc hội cứ yên trí tin tưởng đi!? Cách trả lời ngạo
mạn, tự coi mình là cấp trên của Quốc hội, coi thường
Quốc hội, coi thường dư luận xã hội, thiếu sự cầu thị,
khiêm tốn cần thiết làm cho cử tri rất lo ngại và bất bình
về nội dung, tác phong và cách ứng xử.

Không phải đến bây giờ mà lâu nay, qua cách phát biểu
của một số người có trách nhiệm bên cơ quan hành pháp coi
thường vai trò cơ quan lập pháp như thế là vi phạm Hiến
pháp. Đấy là thói quen áp đặt chưa nói đến thiếu chuẩn
mực trong hành vi ứng xử. Quốc hội không phải là nơi giảng
về kỷ luật tập trung dân chủ trong Đảng. Hài hước nhất
là có ông Bộ trưởng kiêm đại đại biểu Quốc hội có lúc
cao hứng, tự đắc tuyên bố với báo chí câu bất hủ:
"<em><strong>Quy hoạch là ý chí của quyền lực</strong></em>"!?
Quyền lực của ông Bộ trưởng và ê kíp ủng hộ ông đúng
là to thật nhưng tư duy phương pháp luận quy hoạch phản khoa
học đó chẳng sớm thì muộn cũng sẽ bị đào thải bởi
thực tế, dư luận xã hội và ý chí, quyền lực của nhân
dân.

Đừng lấy con số phần trăm đại đa số đại biểu
Quốc hội luôn bấm nút ủng hộ các chủ trương của Đảng
và Chính phủ như bauxite Tây Nguyên, mở rộng thủ đô để
biện minh cho sự đồng thuận của nhân dân. Chất lượng, bản
lãnh của phần lớn các vị dân biểu phụ thuộc vào quy chế,
cách tuyển chọn đầu vào như thế nào thì đầu ra ắt phải
thế, không có gì lạ. Trong cuộc sống thực tế không phải
bao giờ thiểu số cũng thua đa số về chỉ số thông minh IQ
thứ thiệt, không giống như biện luận so sánh quan hệ giữa IQ
"ảo" và đường sắt cao tốc Bắc Nam như vị dân biểu
tỉnh Hà Nam vì quyết tâm chính trị đã phát biểu! Minh chứng
là trước đây các thành viên trong Hội đồng Chính phủ do Ông
Phan Văn Khải là Thủ tướng lúc đầu chỉ có một phiếu của
GS Đặng Vũ Minh ủng hộ phương án nhà máy thủy điện Sơn La
quy mô thấp, GS Nguyễn Minh Hiển bỏ phiếu trắng còn lại tất
cả bỏ phiếu ủng hộ phương án Sơn La quy mô cao. Nhờ biết
lắng nghe phản biện của các nhà khoa học, dư luận xã hội
đến giờ chót Chính phủ đã họp lại và thay đổi quyết
định là bỏ phiếu ủng hộ cho phương án Sơn La quy mô thấp.
Câu khẩu hiệu "We can change" đã giúp Tổng thống Baras Obama
thắng cử, suy cho cùng Ông ta đã khôn ngoan, học tập bài học
kinh nghiệm của các chính khách Việt Nam. Nhìn xa hơn, cuối
thập niên 60, khi làm Quy hoạch Thủ đô mới, Bộ trưởng Bùi
Quang Tạo trực tiếp chỉ đạo, đề xuất đưa Hà Nội mới
lên Vĩnh Yên đã được Bộ Chính trị thông qua, tất cả chấp
hành chỉ có 3 người bảo lưu ý kiến là KTS Ngô Huy Quỳnh, KTS
Đàm Trung Phường và Kỹ sư Trần Đại Nghĩa. Hồi ấy, người
ta cũng gọt trọc được mấy quả đồi để làm xong vài con
đường và các tòa nhà tạo ra bộ mặt nham nhở của thị
trấn Xuân Hòa. Cuối cùng, Bộ Chính trị cũng đã phải hủy
quyết định đưa Thủ đô lên Vĩnh Yên!

Đất nước ta sẽ đi về đâu nếu đại hội Đảng XI
sắp đến lại tiếp tục có các vị quan "phụ mẫu" coi quy
hoạch là ý chí của quyền lực không dựa trên các lập luận
và phân tích khoa học? Sức mạnh của các vị dân biểu là
đại diện cho tiếng nói của cử tri, chất lượng của các
phương tiện thông tin đại chúng là tri thức xã hội mà không
biết khẳng định vai trò, vị thế của mình, không vượt lên
chính mình thì người dân cũng không có gì ngạc nhiên những
gì đã và đang diễn ra trên đất nước thân yêu của chúng ta.

Cuộc đời quả là có chuyện "<em>sắc sắc không
không</em>" theo một khía cạnh nào đấy của triết lý phật
giáo, còn theo triết lý dân gian thì "ngựa Tái ông, họa phúc
biết về đâu". Thế nhưng, trong cái sắc sắc không không ấy,
ngẫm kỹ, triết lý phật trong tư duy của Ông Cha ta có những
khía cạnh thật đáng kính phục . Chẳng hạn như trong lời sư
Vạn Hạnh bảo các đệ tử: "<em>Thân người như bóng chớp,
có rồi trở lại không/ Như muôn cây cỏ mùa xuân tươi tốt,
đến mùa thu khô héo</em>". Để rồi từ đó mà dẫn đến cái
ý sau đây thì quả thật là cao vòi vọi: Thịnh suy của một
chế độ, nhìn vào lịch sử, chỉ như "<em>khoảng thời gian
hạt sương móc trên đầu ngọn cỏ</em>" thì chẳng có gì phải
bi quan cả.

Vậy phải làm cái gì, làm như thế nào, khi nào để
người ta không còn "<em>ngồi xổm</em>" trên dư luận xã
hội, không coi Quốc hội là "<em>hình rơm</em>"? Trước hết
hãy cùng nhau nhìn lại Hiến pháp năm 1946. Đến ngày nay, qua
bao lần sửa đổi, Hiến pháp năm 1946 vẫn là trí tuệ nhất
vì coi trọng nhà nước pháp quyền. Chính phủ của Cụ Hồ đã
tập trung được nhiều trí thức có năng lực chuyên môn,
nhiều người có tầm nhìn văn hóa. Nhưng thực tế Hiến pháp
năm 1946 bị "chết yểu" không thì hành được ngày nào vì
đất nước đang trong cuộc kháng chiến, nên mọi thi hành của
Chính phủ đều chỉ là Sắc lệnh v.v...

Theo quy định, các nước phải sau khi gia nhập WTO được
12 năm mới bàn đến việc công nhận nền kinh tế thị
trường. Phải chăng hiện nay, chúng ta đang dùng biện pháp
"<em>đi tắt đón đầu</em>" thương lượng với một số nước
để sau này đỡ bị động? Kinh tế thị trường bản chất là
sở hữu tư nhân đóng góp phần lớn vào GDP, không phải chủ
yếu dựa vào quốc doanh. Không có nền kinh tế thị trường
thì không thể có xã hội dân sự. Không có hệ thống tòa án
khu vực mà chỉ có tòa án theo đơn vị hành chính như hiện
nay thì "<em>án bỏ túi</em>" vẫn còn đất hoành hành trên nỗi
đau của những người dân "<em>thấp cổ bé họng</em>"!

Vấn đề nhân dân quan tâm nhất hiện nay là phát triển
bền vững của đất nước cần phải có những người lãnh
đạo đủ tâm, đủ tầm. Phát triển là nhu cầu của mọi xã
hội dù ở bất cứ giai đoạn nào. Tuy nhiên, thế nào được
gọi là phát triển thì lại rất khác nhau tùy theo phát triển
đó là cho ai, do ai, về cái gì, bằng cách nào và vào thời
điểm nào. Xét về mặt không gian, sự phát triển ở các
nước công nghiệp lại đưa đến kết quả phản phát triển
ở các nước nghèo, và điều này được thể hiện rõ nét qua
hậu quả của biến đổi khí hậu mà nhân loại đang phải
đối mặt. Nếu qua lát cắt thời gian, chúng ta lại thấy
những gì mà trước đây được coi là phát triển thì hiện
tại lại cho là phản phát triển. Đi sâu vào các ngành, các
lĩnh vực đều tìm thấy rất nhiều ví dụ về những dự án
phát triển của ngành hay lĩnh vực này lại tạo ra nhiều sự
khó khăn cho ngành hay lĩnh vực khác phải khắc phục hậu quả.
Như vậy, phát triển là nhu cầu của bất cứ xã hội nào
không kể thời gian, nhưng nhu cầu đó không phải luôn luôn
được thỏa mãn. Vậy liệu phát triển và phản phát triển có
phải là hai mặt của một đồng xu? Liệu con người có thể
theo đuổi phát triển mà không sợ phản phát triển đang chờ
đợi? Đó là những câu hỏi đã ám ảnh nhân loại từ lâu.
Qua thời gian, con người đã mổ xẻ phát triển ở nhiều góc
độ khác nhau, và những năm gần đây đã cho ra đời khái
niệm phát triển bền vững. Phát triển bền vững được xem
như là ước mơ, mong muốn đích thực của nhân loại. Tuy
nhiên, con đường đó như thế nào thì vẫn còn đầy mơ hồ,
thiếu biển chỉ báo và không có đích đến rõ ràng. Khi truy
tìm cội nguồn của khái niệm phát triển bền vững, các nhà
khoa học đã chỉ ra một số vấn đề chính mà phát triển
trong tương lai phải quan tâm là sự gia tăng dân số, sự gia
tăng tiêu dùng tài nguyên và sản phẩm dẫn đến kết quả là
gia tăng chất thải gây ô nhiễm, sự cạn kiệt của nguồn tài
nguyên không thể tái tạo, vấn đề quản lý nguồn cung tài
nguyên và cầu tiêu dùng, vai trò của khoa học công nghệ, vai
trò của con người và văn hóa của họ, xác định mối quan
hệ giữa môi trường và phát triển. Khái niệm phát triển
bền vững được nhiều nhà khoa học diễn giải chi tiết hơn
dựa trên ba trụ cột: kinh tế, xã hội, và môi trường theo
không gian và thời gian. Phát triển bền vững sẽ không thể
đạt được nếu nó không có điểm tựa vững chắc, nền
tảng đó là bền vững sinh thái, đạo đức xã hội và vai trò
lãnh đạo.

Phát triển bền vững ngày càng trở thành vấn đề tranh
luận nóng bỏng của thời đại. Trái đất ngày càng trở nên
mong manh, dễ vỡ và chúng ta đang phải đối đầu với các
rủi ro của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường chưa
từng có. Hậu quả không chỉ tác động đến các hệ sinh
thái, mà còn đe dọa đến sự đổ vỡ của hệ thống kinh
tế-xã hội, và sự tồn vong của các giống loài, kể cả con
người. Nhu cầu phát triển bền vững cũng đòi hỏi vai trò
lãnh đạo phải thể hiện qua việc thay đổi hành vi, thói quen,
cách nghĩ của toàn xã hội.

Dự thảo Cương lĩnh của Đảng vẫn coi kinh tế nhà
nước và kinh tế tập thể trở thành nền tảng của kinh tế
thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa! Có những điểm
trong Cương lĩnh còn thụt lùi so với trước như lĩnh vực nông
nghiêp. Đánh giá cán bộ dựa trên sự trung thành với chủ
nghĩa Mác Lê Nin hơn chủ nghĩa dân tộc, tuyển chọn vẫn theo
cách làm ban chấp hành kỳ trước giới thiệu ban chấp hành
kỳ sau, liệu có được bao nhiêu người thực sự tài năng,
sáng tạo, bản lãnh, dám nghĩ, dám quyết, dám làm, lọt được
vào "mắt xanh" của lãnh đạo? Đại hội Đảng khóa XI,
Chính phủ và Quốc hội khóa tới liệu có sàng lọc, tuyển
chọn được các "<em>hiền tài như nguyên khí của Quốc
gia</em>" để giúp cho đất nước phát triển bền vững? Các
câu hỏi này xin dành cho những người có trách nhiệm đang
điều hành quản lý đất nước.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5419), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét