trường làm ăn ưa thích của chúng là bóng tối. Báo chí là vũ
khí hiệu quả nhất để đem chúng ra ánh sáng, chính vì thế
báo chí được coi là "quyền lực thứ tư" sau hành pháp - tư
pháp - lập pháp. Thế nhưng muốn phát huy được vai trò của
báo chí, báo chí cần phải độc lập, không chịu sự kiểm
soát của chính lũ quan tham và trộm cắp kia...</div>
Báo chí khắc tinh với quan tham. Lý do là vì báo chí là cơ chế
giám sát các quan chức rất khắt khe và hiệu quả. Chính vì
thế trong các giải pháp nhằm tạo chuyển biến mạnh về phòng
chống tham nhũng trong những năm vừa qua, người đứng đầu
Chính phủ đã đề nghị các cấp chính quyền từ Trung ương
đến địa phương cần phát huy vài trò giám sát của báo chí.
<div class="boxleft300"><img src="/files/u1/sub01/corruption.jpg" width="519"
height="389" alt="corruption.jpg" /><div class="textholder">Báo chí bị
trói buộc cùng quan tham sẽ mất đi tác dụng...</div></div>
Thực tế những năm vừa qua cho thấy, trong phòng chống tham
nhũng các thiết chế kiểm tra, thanh tra, điều tra... là cần
thiết nhưng không thể thay thế được cho sự giám sát của
báo chí. Đơn giản là vì các thiết chế nói trên vận hành
chủ yếu theo chế độ trách nhiệm, còn báo chí thì lại vận
hành chủ yếu theo chế độ lợi ích. Càng theo sát các quan
chức, các phóng viên càng giúp cho báo mình có được những
thông tin mà người dân muốn biết. Càng cung cấp được nhiều
thông tin mà người dân muốn biết, thì báo càng dễ bán
được ở trên thị trường. Càng bán được báo ở trên thị
trường thì các báo càng dễ bán được cả những dịch vụ
như quảng cáo, nhắn tin... Và trăm mối đều sẽ dẫn đến
cái sự có lợi và sự có tiền. Đây là logic đơn giản của
chế độ lợi ích. Và đây là một sự khuyến khích liên tục
và không ngừng nghỉ. Chưa hết, càng có nhiều tiền thì các
tờ báo lại càng có điều kiện để cử các phóng viên của
mình theo sát các quan chức.
Mỗi khi bạn từ bỏ việc bao cấp cho các tờ báo và bắt
chúng phải hoạt động theo cơ chế thị trường thì thực
chất bạn đã thả hổ về rừng. Hãy tuân thủ những quy tắc
của đạo đức và chế độ công vụ, nếu như bạn không
muốn bị "hổ" vồ. Khác với các quan chức làm nhiệm vụ
kiểm soát, các phóng viên báo chí là rất khó được nhận
biết. Họ có thể là bất cứ ai đang đi trên đường hoặc
đang ngồi trong nhà hàng. Họ có mặt ở khắp mọi nơi và trong
mọi lúc. Tệ hại hơn, bạn khó có thể nhận biết được là
mình đã bị họ ghi âm, ghi hình như thế nào. Bởi vì rằng
trong thời đại ngày nay, các thiết bị ghi âm, ghi hình đều
bé xíu, thậm chí một chiếc điện thoại di động, một chiếc
máy tính bỏ túi cũng đều có thể trở thành những thiết bị
ghi âm, ghi hình như vậy.
Do động lực tự nhiên và to lớn của báo chí trong việc giám
sát các quan chức, nhiều nước trên thế giới đã sử dụng
thiết chế này như một công cụ hữu hiệu để kiểm soát
quyền lực và chống tham nhũng. Các nước này đã tạo ra một
không gian rộng lớn cho hoạt động của báo chí và một sự
bảo vệ pháp lý vững chắc cho các nhà báo. Và họ đã gặt
hái những thành công to lớn trong việc giám sát quyền lực và
bảo đảm chế độ trách nhiệm.
Ở nước ta, báo chí cũng có thể làm được những điều mà
báo chí của các nước có thể làm. Hoạt động giám sát việc
sử dụng xe công là một ví dụ cụ thể. Vấn đề là phải
tạo điều kiện thuận lợi để báo chí có thể thực hiện
được chức năng giám sát của mình. Ở đây, những kinh
nghiệm của các nước là một nguồn thông tin bổ ích mà chúng
ta cần phải tham khảo.
Thực ra, lạm dụng sự giám sát của báo chí không phải là
không có vấn đề. Một trong những vấn đề như vậy là việc
vi phạm quyền riêng tư của con người. Các quan chức thì
trước hết cũng là những công dân. Trong đời sống tư, các
quyền con người, mà trước hết là quyền riêng tư của họ
phải được bảo vệ. Hệ thống pháp luật và hệ thống tòa
án của đất nước ta sẽ phải có đủ sự tinh tế để phân
định được đâu là đời sống tư và đâu là đời sống
công. Và các tờ báo cũng phải có đủ văn hóa để phân
định được ranh giới này.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5442), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét