kiếm từ vừa sợ, vừa phản biện vừa co, vừa vui vừa khổ,
vừa đói (tự do) lại vừa "no" (dọa nạt)...</div>
Ngoài nghề dạy học mà tôi đã đeo đuổi suốt hàng chục
năm nay, tôi đã làm đủ nghề chẳng liên quan gì đến chuyện
viết lách: Làm phụ hồ, đúc tableaux, bốc vác ở nhà ga xe
lửa, phụ xe ca (vào dịp hè), buôn củi, buôn heo, buôn quần
áo, thuốc lá sợi, buôn sắt vụn, cho thuê băng hình… Ngoài ra
còn những "nghề" tay trái khác liên quan trực tiếp đến
cái sự viết là viết tiểu thuyết, truyện ngắn. Có lẽ, cơ
duyên và những nỗi buồn xót xa trước những bất công, ngang
trái của cuộc đời đã xô đẩy tôi đến với nghề báo?
Cũng xin mở ngoặc rằng ngoài cái "động cơ" có vẻ mùi
mẫn trên thì chính đồng lương eo hẹp của nghề giáo đã
buộc tôi phải tìm cho mình một cách "làm thêm" để tăng
thu nhập.
Sự đời đôi khi nghĩ cũng oái oăm bởi lắm chuyện không
ngờ: Chính cái việc viết báo lại đem đến cho tôi một cuộc
đời khác với những vui buồn không thể tìm đâu giống thế
– thậm chí có thể nói không sợ ngoa ngôn rằng nó có tất
cả những thăng trầm bằng nhiều nghề khác cộng lại.
Thời gian đầu, tôi đã viết đến 11 bài mà chẳng có báo
nào in. Hoang mang, bối rối và buồn thấu xương là cảm giác
của cái thời chập chững học làm báo. Sau, tôi mới ngồi và
nghiền ngẫm về cái lẽ tại sao, mới chợt vỡ ra rằng tôi
đã xuẩn ngốc khi ép buộc các báo khác nhau dùng một "món"
với khẩu vị y chang như nhau! Báo TN cần có chút mượt mà
giống như làn gió thoảng trong một ngày hè. Báo TT cần cái
nhìn thẳng như trong văn hóa giao tiếp phương Tây nhưng ngôn
từ phải tinh tế và nhiều ẩn ý. Báo LĐ luôn cần ngôn ngữ
giản dị, rất ghét những câu chữ rườm rà nhưng cái ý, cái
tứ rõ ràng không lắm nghĩa, dễ làm người đọc hiểu sai thì
nhất thiết phải đặt lên hàng đầu. Báo ĐN là một tờ báo
địa phương nhưng luôn nhấn mạnh đến vấn đề vươn tới
đẳng cấp và, quý nhất, được tự do sáng tạo trong khuôn
khổ của định hướng tự mình, vừa phải. KTNN là một trong
những tờ báo khó tính vì luôn đòi hỏi cái mới, khổ nỗi
tôi thì cứ đang cũ đi mỗi ngày. KTGĐ là một chuyên san về
gia đình nên không thích bàn các vấn đề đao to búa lớn nhưng
"nguyên tắc" là những gì cần viết phải nhiều ít liên
quan đến gia đình, con cái… Hiểu cho ra những điều "đơn
giản" ấy phải mất đứt nửa năm trời và, cũng chỉ hiểu
được có một phần luôn không đủ mà thôi.
Khác với mọi nghề, nghề "nhà báo" tự do có cái tuyệt
thú vô cùng là ưng chi viết nấy, thích đâu gửi đấy nhưng
chẳng biết "người ta" có dùng cho hay không. Phần lớn các
tờ báo nhận được bài rồi… im lặng! Cái im lặng khó tả
và luôn tạo nên hy vọng phập phồng ấy có kết quả là cứ
ba bài tôi viết, may ra in được một. Tâm sự với các đồng
nghiệp, ai cũng an ủi, thế là may lắm rồi. Kể ra thì cũng
tội. Có những bài viết tâm đắc cứ tưởng chắc "ăn"
chăm phần chăm nhưng cuối cùng chỉ là để làm… kỷ niệm
cho cái sự kém cỏi của mình. Tôi cũng dần dần hiểu ra rằng
đôi khi tờ báo cũng muốn đăng, có nghĩa không thể đăng
không phải là vì không muốn. Cuộc đời nghiệt ngã là bài
học nhập môn của cái nghề lách và viết.
Có một danh nhân đã từng khuyên rằng phải viết như là đang
viết những dòng cuối cùng trong đời, phải yêu đề tài mình
đặt ra như yêu mối tình đầu và, phải trung thực với vấn
đề như sự chân thành đứng trước đam mê cháy bỏng của
chính mình. Biết là vậy nhưng làm được như thế là điều
gần như không tưởng. Bể học không cùng, dốt mãi dốt hoài
là cản trở thứ nhất. Viết thế nào để mình hài lòng mà
độc giả (đầu tiên là Ban biên tập) cũng chấp nhận là cái
khó thứ hai. Sau cùng, đề tài mình viết không trùng lặp với
người khác là điều bất khả tư nghị vì người tài (nhất
là những cây bút trẻ có nhiều lắm) và sự nhạy bén thì
thế hệ mới hơn đứt mọi phần.
Nghề báo cực nhọc lắm. Đọc và viết, cô đơn trong đêm
khuya là bạn "đồng hành". Đôi khi vì quá phẫn nộ với
cái ác mà không thể dùng những từ để miêu tả cái ác đúng
như là nó thế thì quả là một sự xót xa, cay đắng đến
không cùng. Kiềm chế được ngòi bút chẳng khác gì giữ một
con trâu đang chọi với… sự thật giữa đồng. Khó và khổ
lắm, nhưng biết làm sao? Đôi khi, cứ tin rằng trong cái đồng
cỏ xanh ngút ngàn của niềm vui và hy vọng của đất nước,
mình chỉ là một cọng cỏ mà thôi. Nói để tự động viên
mình là sự nhỏ nhoi của cố gắng nếu có bị khước từ âu
cũng là chuyện đương nhiên. Tự động viên mình, mỗi ngày,
cho ngòi bút thẳng hơn một chút là câu chuyện của lâu dài…
Dù sao, nghề báo đã dạy cho chúng ta cách học hỏi không
ngừng; cách dù muốn hay không cũng phải biết tôn trọng sự
thật; cách nghĩ và hiểu như người dân vẫn nghĩ trong cái lo
toan, nặng nhọc khốn cùng; và, cách để hiểu thêm rằng nếu
không có cái xấu, cái ác nhiều như thế thì sinh ra nhà báo
để làm gì?...
Huế, 21.6.2010. Tel: 0914.079.210.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5469), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét