trên facebook có viết một bài, ý hỏi phải chăng giới trẻ VN
ngày nay quá hời hợt, và đó là nguồn cảm hứng cho bài viết
sau đây của tôi.
Giới trẻ VN ngày nay, theo tôi, có một số vấn đề nhất
định như sau:
<h2>1/ Không đọc nhiều:</h2>
Tôi chưa bao giờ dám huênh hoang mình đọc nhiều, nhưng phần
lớn những người đồng trang lứa với tôi hầu như chẳng
đọc bao nhiêu. Khá nhiều người chỉ đọc tạp chí, hoặc
vẫn đọc truyện tranh. Có người hoàn toàn không đọc gì cả,
trừ sách giáo khoa ở trường. Tôi hỏi vì sao, họ có hàng
trăm hàng ngàn lý do. Mỗi người một sở thích, họ không
thích đọc. Đọc sách phải suy nghĩ, nhức đầu. Cầm sách lên
chi chít chữ, nhìn một hồi là mắt díp lại. Bây giờ tiểu
thuyết nào có tiếng cũng được dựng thành film, xem film
sướng hơn. Bài vở nhiều, không có thời gian. Hay đôi khi
nguyên nhân chỉ đơn giản là họ chẳng tìm thấy lý do nào
để đọc.
Trong số những người có đọc, khá nhiều trong số họ
thường thích 1 số tác giả như Nguyễn Nhật Ánh, Marc Levy,
Stephenie Meyer… Khi tôi nhìn qua danh sách nhà văn yêu thích của
những người đồng trang lứa, những tên này xuất hiện rất
nhiều lần.
Tôi nhớ có một lần, vào giờ ra chơi tôi đang đọc một
cuốn sách của Elfriede Jelinek thì một bạn học nói giọng nửa
đùa nửa thật, dẹp cuốn sách đi, đừng ra vẻ trí thức
nữa?!
<h2>2/ Không có khả năng có tư duy độc lập:</h2>
Hiện nay tôi đang sống tại Na Uy, và trong trường trung học Na
Uy tôi nhận ra một khác biệt rất lớn trong cách học văn.
Giáo viên có thể đưa một cuốn sách, giao hạn mỗi tuần
đọc xong 2, 3 chương và lên lớp thảo luận, sau khi đọc xong
sẽ viết 1 bài nêu quan điểm và nhận xét về cuốn sách vừa
đọc. Cũng có lúc học 1 số truyện ngắn hoặc đoạn trích
trong sách. Thông thường, giáo viên giảng rất ít, chủ yếu cho
học sinh ngồi từng nhóm thảo luận, rồi học sinh phát biểu
ý kiến, phân tích, nhận xét, bình luận… Giáo viên chỉ
khẳng định, củng cố, đặt câu hỏi, đôi khi tranh luận…
Đó là một khác biệt rất lớn, bởi bất kỳ ai học chương
trình giáo dục của VN cũng đều quen với hình ảnh người
giáo viên dạy văn thuyết giảng từ đầu đến cuối, đọc cho
viết và rất nhiều người chấm bài theo gạch đầu dòng,
nghĩa là chấm điểm dựa trên việc có đưa ra đủ ý, đủ chi
tiết và lập luận như đã giảng hay không. Đa phần các thầy
cô dạy văn xét điểm bằng cách chấm theo ý, và tôi biết có
một số thầy cô cũng chấm bằng cách đo gang tay, bài dài
được xem là phong phú hơn và được điểm cao hơn. Chính việc
suốt 12 năm phổ thông được giáo dục theo lối đó, học sinh
mất khả năng phát biểu quan điểm của chính mình. Không chỉ
việc nói lên chủ kiến, họ mất khả năng tư duy độc lập.
Khi tôi học cấp 2, có một lần trường phát cuốn kỷ yếu.
Tôi mở ra xem, trong mấy trang đầu có một bài thơ của cô
hiệu phó. Những người xung quanh khen. Chợt tôi nghĩ đến một
câu của Einstein "A question that sometimes drives me hazy: am I or are
the others crazy?" Phải chăng tôi là người có vấn đề? Bởi
tôi nhận ra trong một đám, chỉ có tôi cười khi thấy 2 câu
trong bài thơ về người thầy do cô hiệu phó viết:
"… Thầy ở lại
Lặng lẽ rơi theo phấn…"
Vài tháng trước tôi có đưa link cho một số người bạn xem
clip chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết phát biểu tại Cuba:
"Có người ví von, VN, Cuba như là trời đất sinh ra. 1 anh ở
phía Đông. 1 anh ở phía Tây. Chúng ta thay nhau canh giữ hòa bình
cho thế giới! Cuba thức thì VN ngủ, VN gác thì Cuba nghỉ."
Lúc đầu tôi đã nghĩ họ e ngại không dám bất kính với
người lãnh đạo, nhưng rồi tôi nhận ra họ thực sự không
thấy clip đó có gì buồn cười cả.
Hoặc nhà thơ Tố Hữu. Ở đây tôi không muốn bàn chuyện
chính trị, nên tôi không có ý định nói về khả năng, quan
điểm chính trị, đời sống cũng như vấn đề nhân cách của
ông Tố Hữu. Tôi chỉ xin trích câu thơ nổi tiếng của ông:
"Yêu biết mấy, nghe con tập nói
Tiếng đầu lòng con gọi Stalin!"
Như đúng sách vở, rất nhiều người cùng ca ngợi ông Tố
Hữu qua 2 câu thơ này. Tôi chỉ mạn phép hỏi các vị, giả
sử con các vị bập bẹ tập nói, và tiếng đầu lòng con các
vị gọi Hồ Cẩm Đào hay Fidel Castro, các vị có ngập tràn sung
sướng và tự hào như thế không?
Hoặc câu:
"Thương cha, thương mẹ, thương chồng,
Thương mình thương 1, thương ông thương 10."
Cũng lại Tố Hữu. Cũng về Stalin. Trong cuốn "Đêm giữa ban
ngày", tác giả Vũ Thư Hiên đã trích 1 câu nói của cha mình
là ông Vũ Đình Huỳnh, ở đời nếu thương người được như
mình thương mình đã là khó lắm rồi, làm gì có chuyện
thương người hơn chính mình. Nếu có ai nói thế cũng chẳng
phải nói thật.
Và chính vì không có khả năng tư duy độc lập, khá nhiều
người trong giới trẻ không có khả năng tôn trọng quan điểm
của người khác. Năm ngoái trên blog tôi có viết một bài về
Marc Levy. Tôi không thích Marc Levy. Tôi viết ưu điểm và khuyết
điểm trong những cuốn tôi đã đọc. Tôi cũng có viết, cuốn
"Nếu em không phải một giấc mơ" là cuốn được nhất
trong 7 cuốn của Marc Levy đã xuất bản cho đến thời điểm
đó. Ý cuối cùng tôi chỉ khẳng định tôi không thích, và
không hiểu sao nhiều người thích Marc Levy. Và đó hoàn toàn là
quan điểm cá nhân, được viết trên blog cá nhân. Trong những
người vào phản đối, có 1 người nói, nếu Marc Levy tôi còn
chê, những cuốn sách tôi khen chẳng đáng đọc?! [câu này tôi
không thể trích dẫn trực tiếp trong ngoặc kép vì không nhớ
chính xác đại từ nhân xưng người bạn học này đã dùng]
<h2>3/ Chạy theo những giá trị ảo:</h2>
Dĩ nhiên tôi không đánh đồng. Tôi chỉ đang nói, có một số
lượng không nhỏ rất thường đọc tờ kenh14.vn, một tờ báo
mạng vốn bị xem là Vedan của giới trẻ.
- Không đem lại kiến thức gì, chỉ viết về những tin tức
dạng như chuyện bồ bịch, scandal của các sao..
- Làm hỏng ngôn ngữ trong giới trẻ, cổ xúy cho ngôn ngữ chat.
1 số người bạn của tôi thường viết gọn, bỏ ô, bỏ ê
trong các từ, dần thành thói quen, viết trong cả những văn
bản quan trọng. Và sau này một số từ ngữ bị sử dụng tràn
lan, bị lạm dụng quá mức và sai đi so với nghĩa ban đầu,
chẳng hạn như từ "tự kỷ".
- Cổ vũ cho việc đuổi theo những giá trị ảo, như phong trào,
hình thức, vật chất… Cụ thể, trang kenh14.vn thường lăng xê
những nường xinh xẻo nổi tiếng từ trên mạng, nói nhiều
tới các trào lưu và xu hướng…
Chính các trào lưu khiến rất nhiều người không có thói quen
nói lên suy nghĩ và bảo vệ những điều mình tin tưởng nữa.
Nói đơn giản, họ bắt đầu sống hùa. Khi tôi nói một số
điều khác với số đông, họ cho là tôi thích chơi nổi và
muốn tỏ ra lập dị khác người.
Chính việc chạy theo những giá trị ảo khiến tỷ lệ phá thai
ở VN thuộc top đầu thế giới. Nhiều người nghĩ, có người
yêu là sành điệu, và cho rằng mình đã trưởng thành và
nhiều trải nghiệm hơn người khác khi "sống thử". Một
trong những vấn đề quan trọng cũng do nền giáo dục. Họ dạy
mơ hồ và né tránh môn giáo dục giới tính. Trong cuốn "Hoa
hồng giấu trong cặp sách", 2 tác giả Tôn Vân Hiểu và
Trương Dẫn Mặc, sau khi phỏng vấn 13 nam nữ học sinh khá
giỏi đã quan hệ tình dục khi vẫn còn đang mài đũng quần
trên ghế nhà trường, đã cho thấy nguyên nhân chính dẫn đến
điều đó là do ở TQ, người ta ngượng ngùng tránh né chủ
đề giáo dục giới tính. Thế là học sinh phải tự tìm hiểu
ở những nguồn khác, qua bạn bè, film ảnh… Và việc tìm
hiểu sơ sài, những kiến thức không đầy đủ…, họ không
biết tác hại của việc phá thai sẽ ảnh hưởng thế nào
đến sức khỏe. Năm lớp 10 trong trường tôi có một buổi
giáo dục giới tính. Cô Công nghệ nói, khá khó khăn để có
được một buổi như vậy, vì nhiều người phản đối, bảo
thế là vẽ đường cho hươu chạy. Nhưng vẽ đường cho hươu
chạy, chẳng lẽ không tốt hơn việc không vẽ gì hết và để
hươu chạy tứ tán?
<h2>4/ Vô tâm, vô cảm:</h2>
Số lượng những người trẻ có quan tâm đến tình hình đất
nước, rất khả quan, càng ngày càng tăng. Cách đây vài năm,
cuộc biểu tình phản đối TQ về vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa
chẳng bắt nguồn từ ai ngoài các sinh viên. Chính các sinh viên
họp nhau quyết định xuống đường biểu tình. Đó là một
dấu hiệu tốt.
Bên cạnh đó, rất nhiều người tôi biết vẫn hoàn toàn vô
tâm và vô cảm. Khi tôi nói đến dự án bauxite tại Tây Nguyên,
nhiều người tự nhận mình là trẻ con, không nên quan tâm tới
những vấn đề như vậy, và họ tin những người lãnh đạo
có cách giải quyết, và biết mình đang làm gì. Rất nhiều
bạn học cũ của tôi hiện giờ vẫn còn chửi bới tôi ở VN,
nói tôi phản động nhưng chỉ vờ tỏ ra yêu nước. Theo định
nghĩa của họ, tôi phản động, nhưng chuyện yêu nước, tôi
không nghĩ họ yêu nước hơn tôi. Những người học rồi giải
trí và nói chuyện chủ quyền và an ninh lãnh thổ là chuyện
nhà nước lo.
Nhưng tôi cũng không hoàn toàn trách họ. Tôi biết mình đang
làm gì, và chấp nhận mọi hậu quả. Tôi đã mất một số
người bạn, và ngược lại tôi có thêm một số người bạn
khác. Tôi không hoàn toàn trách họ. Trước hết, nền giáo dục
quá nặng nề khiến họ chỉ dành phần lớn thời gian chúi mũi
vào bài vở và chạy theo điểm số và thứ hạng. Chính tôi
cũng đã học trong nước, và hiểu rõ hơn ai hết chương trình
học nặng và căng thẳng như thế nào. Tôi chỉ bắt đầu
viết về chính trị khi ra khỏi nước vì 2 lý do: (1) khi ở VN
tôi không có nhiều thì giờ, (2) chỉ khi được đi, quan sát,
trải nghiệm và so sánh, tôi mới nhận ra nhiều điều tôi đã
không thấy khi còn ở trong nước, và các bài viết của tôi
đều dựa trên những quan sát và kinh nghiệm của bản thân.
Bên cạnh nữa, họ không quan tâm cũng phải, họ không được
khuyến khích quan tâm. Những người trong gia đình muốn họ
không nên dính vào chính trị, nguy hiểm. Những người khác
chặn, không muốn họ cụ cựa gì. Người lớn cũng lạ lắm.
Ôi các em 16 tuổi, các em ăn chơi đàn đúm thì được, nhảy
nhót ngoài vũ trường thì được, rượu bia thuốc lá thì
được, bồ bịch và "sống thử" thì được, chẳng ai nói
năng gì, nhưng nếu các em viết về chính trị thì khuyên các em
nên dẹp đi, các em phải lo học, tuổi của các em là tuổi
học.
Bài viết trên nói về một số lượng khá nhiều trong giới
trẻ chứ không phải vơ đũa cả nắm và áp đặt cho tất cả
mọi người. Cám ơn vì đã đọc.
Joyce Anne Nguyen
2g5ph sáng, 11/4/2010, Na Uy.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4674), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét