Huỳnh Thục Vy - Về sự “Hợp nhất” qua hai khái niệm "Đoàn kết" và "Thống nhất"

<div class="boxleft300"><img
src="http://4.bp.blogspot.com/-cL9pcSDUqBg/VH_WUtML0tI/AAAAAAAAA70/4mmXq0hl3Xg/s1600/doan%2Bket%2Bthong%2Bnhat.jpg"
/><div class="textholder"></div></div>Có hai từ cùng bao hàm một
nghĩa "hợp nhất" đó là "đoàn kết" và "thống
nhất". Trong sách vở dưới chế độ độc tài cộng sản,
với nhu cầu kêu gọi sự trung thành của mọi thành phần dân
chúng với duy nhất một đảng cộng sản, hai từ này rất
được ưa chuộng và luôn mang nghĩa tốt đẹp. Đoàn kết là
sự hợp nhất, hay nói cách khác là sự kết hợp thành một
khối vì có chung lý tưởng, giá trị, quyền lợi hay mục tiêu.
"Thống nhất" cũng bao hàm nghĩa "hợp nhất" của các
thực thể nhỏ thành thực thể lớn hơn.

Trong thời đại của sự đề cao đa nguyên này, khái niệm
đoàn kết hay thống nhất có làm chúng ta cảm thấy mâu thuẫn
và bối rối? Quả thật, từ lâu con người luôn tự mâu thuẫn
về nhiều khái niệm mang tính nhị nguyên như tự do hay trật
tự, đa nguyên hay hợp nhất. Nhưng thiết nghĩ, xã hội loài
người quá phức tạp để cho phép chúng ta phân biệt và tách
rời các tính chất của nó thành những khái niệm nhị nguyên
như trên.

Với đặc trưng văn hóa của mình, người Việt chúng ta nói
chung luôn có xu hướng đề cao sự hợp nhất hoặc bất cứ
cái gì liên quan đến sự hợp nhất mà bỏ qua các mặt trái
của chúng. Không biết các bạn trẻ có cảm giác hân hoan trong
giờ học lịch sử khi chúng ta nghe giảng đến đoạn Đinh Bộ
Lĩnh (bản thân là một sứ quân) dẹp loạn 12 sứ quân không?
Nhưng tôi vẫn còn nhớ rõ cái cảm giác đó của mình. Lúc
đó, trong đầu óc của một cô bé vị thành niên chịu ảnh
hưởng bởi văn hóa "cổ truyền" và cộng sản, hợp nhất
là điều gì đó rất đáng mừng, đáng ca ngợi?!

Người viết chỉ lạm bàn về sự hợp nhất trên ba bình
diện: lãnh thổ, văn hóa, chính trị… Sự hợp nhất về lãnh
thổ và chính trị quốc gia tất nhiên có mặt tốt là huy
động hiệu quả nỗ lực tập thể để chống ngoại xâm và
xây dựng quyền lực quốc gia; nhưng đồng thời nó cũng tiêu
diệt sự đa dạng và tính khác biệt. Sự thống nhất về bản
sắc văn hóa càng phi lý và nguy hiểm hơn vì nó không cho phép
sự tồn tại của tinh thần khoan dung văn hóa – một đặc
điểm không thể thiếu của nền dân chủ tự do.

Nước Tàu thời Xuân Thu – Chiến Quốc và chính nó thời trung
ương tập quyền sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất lãnh thổ
là một minh chứng hùng hồn. Thời Xuân Thu – Chiến Quốc, Tàu
có nhiều nhà tư tưởng, lý thuyết gia và thuyết khách có thể
đi từ nước này đến nước khác để truyền bá tư tưởng
mà không sợ bị đàn áp; bởi nếu họ bị ghét ở nước này,
họ có thể đến nước khác. Nhưng thật không may, sau sự
thống nhất về lãnh thổ là sự chuyên chính về chính trị và
độc tôn về văn hóa Khổng Nho. Tại đó, sự khác biệt bị
tiêu trừ, sự sáng tạo bị cho là nguy hiểm và các tư tưởng
bị thui chột.

Bởi vậy, không ngạc nhiên khi từ những ngày đầu Quốc Hội
các thuộc địa được triệu tập, các vị quốc phụ Hợp
chúng quốc Hoa Kỳ đã tranh cãi kịch liệt về việc có nên
thống nhất 13 bang thuộc địa thành một liên bang hay cứ để
chúng độc lập. Dù cuối cùng xu hướng Liên bang thắng thế
vì nhu cầu tự vệ chung chống đế quốc Anh; nhưng sự cảnh
giác ngay từ ban đầu về nguy cơ thống nhất sẽ tiêu diệt
tự do là một nỗ lực thận trọng đáng kính của những con
người vừa là chính trị gia, vừa là học giả của xứ sở
này. Và chính những con người thận trọng lỗi lạc đó mới
có thể giúp xây dựng một nền móng tự do vững chắc cho
đất nước của những con người khát khao tự do, và có cách
để ngăn không cho sự thống nhất lãnh thổ phát huy tác hại
của nó.

Bàn đến mối ưu tư về sự đoàn kết của người Việt khi
đứng trước nhiều vấn đề nan giải trong phong trào đấu
tranh cho tự do và dân chủ hiện nay, rất nhiều người trong
chúng ta có thể cảm thấy tự mâu thuẫn, nghi ngờ tính đa
nguyên và bị dạt về xu hướng đề cao sự lãnh đạo ưu
thắng của một tổ chức hoặc một lãnh tụ duy nhất; nhằm
tạo nên sức mạnh cho phong trào chung. Chúng ta luôn dễ tin
tưởng vào sức mạnh của cái "nhất" và cách thức
"hợp". Đó là một kiểu suy nghĩ nguy hiểm. Tôi tin rằng
niềm khao khát tự do không thể đồng hành với lối suy nghĩ
đó.

Tôi không ít lần nghe nhiều người than phiền về sự tồn
tại quá nhiều hội nhóm cả chính trị lẫn xã hội dân sự
ở hải ngoại và quốc nội; giữa các phe nhóm lại có quá
nhiều khác biệt về quan điểm và phương cách làm việc…
Trộm nghĩ rằng, sự đa dạng này không phải là vấn đề.
Vấn đề cốt tử là các Hội nhóm này có hoạt động hiệu
quả không, có chồng chéo chức năng không, có làm việc trong
tinh thần trong sáng và khoan dung không…thì ít người nhắc
tới.

Theo tôi, thà là có nhiều đảng phái và nhiều nhóm xã hội
dân sự để khi cần thiết thì họ biết cách dàn xếp thỏa
đáng và chính đáng để phối hợp hoạt động hoặc sát nhập
với nhau vì giá trị chung; còn hơn là chỉ có một vài đảng
nhỏ làm vệ tinh cho một đảng lớn, hoặc vài tổ chức xã
hội dân sự làm bề nổi cho một lực lượng chính trị to
lớn nấp phía sau! Bởi vậy, tôi không sợ sự phức tạp mà
chỉ ngại sự hợp nhất gian trá.

Chúng ta không cần e ngại sự phức tạp và lộn xộn vì sự
giản đơn và trật tự còn đáng ngại hơn nhiều. Tại sao
chúng ta phải lo sợ sự hỗn độn khi loài người vẫn còn
được định danh bằng các giá trị phổ quát? Nói rõ hơn, sự
đa dạng và khác biệt về phương cách hành động không làm lu
mờ được những điểm chung bất di bất dịch của chúng ta,
đó là tự do và nhân quyền. Tại sao chúng ta cần quan tâm
đến sự chia rẽ bề ngoài nếu chúng ta thực sự đạt được
một điểm chung lớn bên trong đó là sự lương thiện? Rõ hơn,
chúng ta thực sự không cần phải hô hào đoàn kết mà vẫn
đạt được sự cộng tác hữu ích nếu tất cả các phe nhóm
thực sự nỗ lực để phục vụ một đối tượng duy nhất là
con người.

Tôi thiết nghĩ rằng bản chất của sự đoàn kết hay thống
nhất không nhất thiết là tích cực hay tiêu cực. Sự hợp
nhất nằm trong ý nghĩa của hai khái niệm này không được
mặc định là tốt. Quả thật, sự tốt đẹp hay xấu xa không
nằm sẵn trong nội hàm của hai từ này; mà phụ thuộc vào
động cơ thúc đẩy. Hay nói chính xác hơn, vấn đề đặt ra
là đoàn kết hay thống nhất để làm gì và để đạt được
những hậu quả nào.

Tất nhiên, chúng ta nhìn thấy việc bức tường Berlin sụp đổ
và hai nửa nước Đức được thống nhất để cùng tiến về
thế giới dân chủ tự do và thịnh vượng là điều tốt
đẹp. Nhưng việc những người cộng sản Bắc Việt cưỡng
chiếm Việt Nam cộng hòa bằng bạo lực, thống nhất hai miền
để đưa cả nước tiến vào con đường độc tài, lạc hậu
và Hán nô là vô cùng tồi tệ. Đây là minh chứng là tính hai
mặt của sự thống nhất.

Cũng với cách thức đó, chúng ta sẽ ca ngợi nỗ lực đoàn
kết của các lực lượng đấu tranh để dân chủ hóa đất
nước và tạo nên tiền đồ tự do thịnh vượng cho đất
nước. Nhưng sẽ thật kinh khủng nếu lời kêu gọi đoàn kết
của chúng ta được đáp lại bằng những hành động thỏa
hiệp và "đoàn kết" giữa các lực lượng nào đó cùng mưu
đồ một kế hoạch đen tối. Bởi vậy, một lần nữa xin
khẳng định, đừng e sợ sự hỗn độn nếu chúng ta biết làm
việc một cách thiện chí để sắp xếp lại những sự phức
tạp đó. Nhưng hãy cảnh giác với sự đoàn kết "ma quỷ"
của các thế lực nhằm tiếp tục đổi chác quyền lực và
quyền lợi trên hạnh phúc và tự do của hơn chín mưới triệu
người Việt Nam.

Tôi khá ngạc nhiên khi có nhiều trí thức Việt Nam hiện tại
vẫn tôn sùng Gia Long như vị vua có công thống nhất một lãnh
thổ Việt Nam rộng lớn nhất trong lịch sử. Họ quên mất
rằng chính ông vua này cũng đã kết thúc một thời kỳ tuy
hỗn độn nhưng có tự do và bao dung sự khác biệt; tái lập
hệ thống chính trị trung ương tập quyền từ Bắc chí Nam,
mở đầu cho thời kỳ "bế quan tỏa cảng" (trước đó,
dưới thời các chúa Nguyễn, Việt Nam có những thương cảng
sầm uất nhất trong khu vực) và phổ biến sự Hán hóa trên
khắp cả nước (điều mà người dân miền Nam chưa bao giờ
biết đến trước đó), đưa đất nước vào một thời kỳ
lạc hậu, tạo tiền đề cho thực dân Pháp xâm lược nước
ta. Chúng ta có thể thấy rõ tác hại của sự "hợp nhất"
trong trường hợp này.

Còn nữa, đối với một người dân bình thường, việc được
sống sung túc và tự do hay làm công dân trong một quốc gia
rộng lớn cần thiết và quan trọng hơn? Tất nhiên vừa sống
trên một đất nước rộng lớn, có vị thế trong khu vực vừa
hưởng sự sung túc, tự do thì rất tốt đẹp. Quả thật, một
đất nước rộng lớn chỉ mang đến cho người dân thường
sự vinh hiển hào nhoáng giả tạo và phục vụ cho cái tôi
đầy huyễn hoặc của các lãnh tụ chính trị, nó đóng góp
rất ít vào phúc lợi của người dân. Nếu được chọn một,
bạn muốn sống ở đất nước nhỏ bé xinh đẹp Hà Lan hay
đất nước rộng lớn độc tài Tàu cộng? Qua ví dụ này,
chúng ta nhận diện được tính gian trá trong luận điệu tuyên
truyền về sự "thống nhất" của cộng sản Việt Nam.

Đoàn kết và thống nhất tuy khác biệt về ngữ nghĩa nhưng nó
có một điểm chung là sự bao hàm ý nghĩa "hợp nhất" và
"giản đơn hóa". Bài viết này chỉ nhằm lý luận để
phản bác tư duy đề cao sự hợp nhất của người Việt. Sự
hợp nhất luôn tạo cho chúng ta cảm giác an toàn, vững chải
giả tạo. Nhưng đừng để bị cảm giác đánh lừa. Cảm giác
này không thích hợp với những người sống trong thời đại
đa nguyên và tôn trọng sự khác biệt. Bởi vậy, người viết
luôn đề cao sự phức tạp trong lương thiện chứ không bằng
lòng với những sự giản đơn ẩn tàng nguy cơ.

Huỳnh Thục Vy
Buôn Hồ, 3/12/2014

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20141204/huynh-thuc-vy-ve-su-hop-nhat-qua-hai-khai-niem-doan-ket-va-thong-nhat-0),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét