<center><img
src="http://nhasachthaiha.vn/public/uploads/news/bia_so-it-dc-lua-chon_8.9.2014-01_08460220140909.jpg"
width="500"/></center>
Năm 70 CN, người Do Thái sống trên mảnh đất Israel và
Mesopotamia đa phần làm nghề nông và mù chữ. Đến năm 1492,
người Do Thái đã trở thành một nhóm thiểu số biết đọc
biết viết và làm những công việc đòi hỏi phải có hiểu
biết và tay nghề như nghề thủ công, lái buôn, cho vay lãi,
doanh nghiệp, ngân hàng, tài chính, luật sư, bác sỹ, học giả
tại hàng trăm các đô thị rải rác khắp châu Âu, châu Phi và
châu Á, từ Seville thuộc Tây Ban Nha tới Mangalore của Ấn Độ.
Về mặt nhân khẩu học, cũng trong thời kỳ này, một khảo
sát rất gây sốc cho thấy 2/3 dân số Do Thái đã biến mất
vào cuối của thiên niên kỷ thứ nhất tức là khoảng thế
kỷ 10 sau Công lịch. Lý do gì đã dẫn đến những thay đổi
này? Số ít được lựa chọn trình bầy câu trả lời cho câu
hỏi này qua những phân tích kinh tế, xã hội và tôn giáo dựa
trên những sự kiện chính trong suốt 15 thế kỷ hình thành
lịch sử Do Thái. Trong cuốn sách này, hai học giả Maristella
Botticini và Zvi Eckstein đưa ra một cách giải thích mới rất
thuyết phục về một trong những chuyển biến quan trọng trong
lịch sử Do Thái đồng thời cũng cung cấp những hiểu biết
mới mẻ trong những tranh luận về sự ảnh hưởng của tôn
giáo đến các khía cạnh xã hội và kinh tế.
Tên cuốn sách "Số ít được lựa chọn" về mặt ngữ
nghĩa được hiểu là "một nhóm người nhỏ được ban những
ân sủng đặc biệt hơn những người khác". Đây là nhóm
người Do Thái giáo còn lại vào năm 1492 sau khi phần lớn 2/3
đã biến mất. Những người này được coi là đã tồn tại
thành công trong sự nghiệp và đã để lại cho đất nước Do
Thái một di sản trí tuệ đặc sắc cho đến ngày nay.
Một vài học giả phương Tây nhận định rằng một phần ba
của văn minh phương Tây mang dấu ấn của tổ tiên Do Thái.
Chúng ta có thể cảm nhận sức nặng của nhận định này từ
những tên gọi như Abraham Lincolh1 – tên của tổng thống thứ
16 của nước Mỹ, cho đến bức tượng nổi tiếng David2 của
điêu khắc gia người Ý Michaelangelo; từ tên tuổi các tư
tưởng gia đã làm thay đổi tư duy của thế giới như Albert
Einstein, Sigmund Freud; các chính trị gia lỗi lạc Henry Kissinger,
Thủ tướng Áo Bruno Kreisky, Thủ tướng Pháp Pierre Mendès…;
các văn sĩ nổi tiếng Franz Kafka, Issac Asimov, Shai Agnon…; các
nhạc sĩ cổ điển Isaac Stern, Yascha Heifetz, Arthur Rubinstain…;
các đạo diễn điện ảnh Woody Allen, Steven Speilberg…; các doanh
nhân tỷ phú Phố Walls như George Soros, Ralph Lauren… Ở nước
Mỹ hiện nay có 1/3 triệu phú và 20% giáo sư các trường đại
học hàng đầu thế giới là người Do Thái.
Với những ảnh hưởng sâu sắc như thế, chúng ta dễ mường
tượng rằng đất nước, con người, và lịch sử Do Thái phải
vô cùng ấn tượng và kỳ vĩ. Thực tế lại hoàn toàn trái
ngược. Theo thời gian, người Do Thái là những kẻ đến muộn
trên sân khấu lịch sử. Mảnh đất Canaan cổ nhỏ bé, dài 424
km, rộng 114 km, là nơi định cư cuối cùng của người Do Thái
khi quốc gia Israel được Liên Hiệp Quốc chấp nhận thành lập
vào năm 1948. Còn lịch sử của Do Thái, nhìn từ bên ngoài, có
thể nói là rất khiêm nhường, cũng giống như lịch sử của
muôn vàn những dân tộc nhược tiểu khác.
Vậy thì chìa khóa của những thành tựu của người Do Thái
nằm ở đâu nếu không phải là nằm ở nơi những cổ vật
quí giá hay ở kích thước địa lý của đất nước và lịch
sử. Dường như cho đến nay cũng vẫn chưa có câu trả lời
nào thật sự là thỏa mãn. Những điều chúng ta biết và hiểu
về đất nước Israel vẫn chỉ là ở trên bề nổi, ở những
cái chúng ta nhìn thấy, trong khi những lý do rất gốc rễ, rất
sâu xa lại nằm ở một phạm trù khác, rất kín đáo và tâm
linh.
Đất nước Israel là một đất nước đặc biệt, đến nỗi
mà cho đến nay có rất nhiều câu hỏi về đất nước này
dường như còn vẫn treo lơ lửng trong tâm thức mỗi người
Việt Nam cũng như rất nhiều người dân tộc khác trên thế
giới. Tại sao người Israel lại đặc biệt thông minh và trí
tuệ như vậy? Nền giáo dục đặc sắc Do Thái có được ngày
nay bắt đầu từ khi nào, dựa trên triết lý giáo dục và nền
tảng tôn giáo nào? Thời kỳ nào trong lịch sử đã để lại
cho Do Thái một di sản trí tuệ bền vững và xuyên suốt qua
nhiều thế kỷ? Lý do nào giúp người Do Thái làm nghề nông
suốt cho đến thế kỷ 6 lại chuyển dần thành công sang lái
buôn, doanh nghiệp, ngân hàng, tài chính, luật sư, bác sỹ, học
giả ở khắp các miền đất trên thế giới nơi họ cư ngụ
trong những thế kỷ sau đó? Từ khi nào và tại sao những mô
hình nghề nghiệp và cư trú này trở thành những nét đặc
trưng của người Do Thái? Tại sao đất nước Israel lại đạt
được những thành tựu lớn lao cho đến ngày nay, chất keo nào
đã gắn kết dân tộc Do Thái thành một sức mạnh tựa như
thần thánh? Cái gì là chìa khóa của những thành tựu này?
Để tìm kiếm những câu trả lời này, rất nhiều học giả
trên thế giới đã phải ngược bước trở lại thời kỳ sơ
khai 4000 năm về trước của đất nước Do Thái, và lần theo
bước chân của họ từ đó cho đến ngày nay. Trong "Số ít
được lựa chọn", hai tác giả Maristella Botticini và Zvi
Eckstein sẽ dẫn chúng ta trở lại thời kỳ từ năm 70, tức là
từ thời điểm Đền thờ Jerusalem bị Đế quốc La Mã san
bằng lần thứ 2, khi mà người Do Thái còn làm nghề nông và
mù chữ, cho đến năm 1492 khi mà các cộng đồng Do Thái đã
biết đọc biết viết và có thể gọi là đứng vững tại các
đô thị rải rác khắp châu Âu, châu Phi, và châu Á. Theo
Maristella Botticini và Zvi Eckstein những đặc trưng này của
người Do Thái là kết quả của một quá trình chuyển biến
sâu sắc của tín ngưỡng Do Thái sau khi Ngôi Đền thứ hai bị
phá hủy năm 70 sau Công nguyên. Quá trình chuyển biến này làm
thay đổi giới lãnh đạo tôn giáo trong cộng đồng Do Thái,
biến Do Thái giáo từ một tín ngưỡng dựa trên nghi lễ hiến
sinh trong đền thờ thành một tôn giáo với giáo dục là chuẩn
mực chính yêu cầu tất cả người Do Thái phải đọc và
nghiên cứu Kinh Torah bằng tiếng Hebrew, gửi con trai của mình
từ 6 đến 7 tuổi tới trường tiểu học hoặc giáo đường
để học Kinh Torah. Có thể nói rằng chính giáo dục đã định
hình lịch sử Do Thái trong giai đoạn 70-1492 và trong những thế
kỷ tiếp theo.
Cũng từ thời điểm này, dân tộc Do Thái và Do Thái giáo đã
có được được một nền tảng trí tuệ vững chắc giúp họ
những bước tiếp theo cho đến khi quốc gia Israel được Liên
Hiệp Quốc chấp nhận thành lập vào năm 1948 rồi kéo dài cho
đến ngày nay. Đối với người Do Thái giáo, quốc gia Do Thái
được thành lập vào năm 1948 được coi là đỉnh cao của
những ước mơ và khao khát về một tổ quốc hiện hữu sau
4000 năm lưu lạc cay đắng. Nhiều người Do Thái giáo coi đây
là sự hoàn thành tuyệt mỹ vai trò của Đấng Cứu Thế và
tên gọi "Số ít được lựa chọn" cuối cùng đã trở
thành hiện thực.
<blockquote><h2>Mục lục</h2>
Danh sách hình minh họa
Danh sách các bảng biểu
Lời tựa
Lời giới thiệu
Chương 1
Năm 70 sau Công nguyên—1492 : Có bao nhiêu người Do Thái? Họ
sống ở đâu, sống như thế nào?
Từ Giê-xu đến Muhammad (năm thứ nhất sau Công nguyên—năm
622): Thế giới của nông dân
Từ Muhammad tới Hulagu Khan (622-1258)
Từ Hulagu Khan tới Tomás de Torquemada (1258-1492): chấm dứt kỷ
nguyên vàng
Lịch sử Do Thái từ năm 70 sau Công nguyên đến năm 1492: các
câu hỏi
Chương 2
Người Do Thái có phải là dân tộc thiểu số bị đàn áp?
Hạn chế đối với các hoạt động kinh tế của người Do
Thái
Thuế má bất công
Vốn vật chất so với vốn con người dễ mang theo
Cộng đồng tôn giáo thiểu số tự cô lập
Tính kinh tế của các nhóm thiểu số nhỏ
Tóm tắt
Chương 3
Người của sách, năm 200 trước Công nguyên đến năm 200 sau
Công nguyên
Hai trụ cột của Do Thái giáo từ Ezra tới Hillel (500-50 trước
Công nguyên): Ngôi Đền và Kinh Torah
Đòn bẩy của Do Thái giáo: giáo dục như là một chuẩn mực
tôn giáo
Ngôi Đền thứ hai bị phá hủy: từ lễ hiến sinh tới đọc
và nghiên cứu kinh Torah
Di sản của Do Thái giáo dòng giáo sỹ: Mishna và giáo dục tiểu
học phổ cập, từ năm 10 đến năm 200 sau Công nguyên
Do Thái giáo và giáo dục: mối quan hệ độc đáo trong thế
giới Mishna
Chương 4
Tính kinh tế của việc biết chữ Hebrew trong thế giới nông
dân
Tính hỗn tạp và các lựa chọn của nông dân Do Thái khoảng
năm 200
Giả thuyết kinh tế: cách sắp đặt cơ bản
Giả thuyết kinh tế: dự đoán
Cuộc sống ở một ngôi làng ở Galilee khoảng năm 200 qua lăng
kính giả thuyết của chúng tôi
Phụ chương 4.A: Mô hình giáo dục hình thức và hiện tượng
cải đạo trong nông dân
Chương 5
Người Do Thái thời Talmud, năm 200-650: Nhóm thiểu số có đặc
quyền
Xã hội nông nghiệp ngày càng có nhiều người biết chữ
Cải đạo trong nông dân Do Thái
Tóm tắt
Chương 6
Từ nông dân tới lái buôn, 750-1150
Tính kinh tế của việc biết chữ Hebrew trong thế giới lái
buôn
Kỷ nguyên vàng của người Do Thái biết chữ ở các vương
quốc Hồi giáo
Tóm tắt
Phụ chương 6.A: Mô hình giáo dục hình thức và cải đạo của
lái buôn
Chương 7
Người Do Thái lang thang có giáo dục, 800-1250
Người Do Thái lang thang trước thời Marco Polo
Di cư của người Do Thái bên trong các vương quốc Hồi giáo
Di cư của người Do Thái Byzantin
Di cư của người Do Thái tới và bên trong châu Âu Cơ đốc
giáo
Chuyển dịch trung tâm tôn giáo Do Thái
Tóm tắt
Chương 8
Phân biệt hay lựa chọn? Từ lái buôn tới người cho vay lãi,
1000-1500
Tính kinh tế của tiền tệ và tín dụng ở châu Âu Trung Cổ
Động lực của nghề cho vay lãi của người Do Thái ở châu Âu
Trung Cổ
Nghề cho vay lãi của người Do Thái ở nước Ý thời Trung Cổ:
phân tích chi tiết
Thái độ đối với nghề cho vay lãi
Sự kiện và các giả thuyết cạnh tranh
Từ lái buôn tới người cho vay lãi: lợi thế so sánh trong công
việc môi giới phức tạp
Phụ chương 8.A: Chính sách đặc quyền dành cho người Do Thái
ở Vienna
Chương 9
Cú sốc Mông Cổ: Do Thái giáo có thể sống sót khi thương mại
và các nền kinh tế đô thị sụp đổ?
Cuộc chinh phục Trung Đông Hồi giáo của người Mông Cổ
Tình hình kinh tế xã hội ở Trung Đông thời Mông Cổ cai trị
Dân số Do Thái thời Mông Cổ và Mamluk: thí nghiệm
Tại sao Do Thái giáo không thể tồn tại khi thương mại và các
nền kinh tế đô thị sụp đổ
Tóm tắt
Chương 10
Từ 1492 tới nay: câu hỏi mở
Chân dung người Do Thái thế giới khoảng năm 1492
Lịch sử Do Thái, năm 70 sau Công nguyên-1492: hồi kết
Đường đi của dân tộc Do Thái trong 500 năm qua
Cấu trúc nghề nghiệp ổn định của người Do Thái
Phụ lục</blockquote>
<h2>Thông tin tác giả</h2>
Maristella Botticini: Giáo sư kinh tế, kiêm giám đốc và nghiên
cứu viên của Viện Gasparini Innocenzo về nghiên cứu kinh tế
(IGIER), tại Đại học Bocconi ở Milan.
Zvi Eckstein là Chủ tịch của Mario Henrique Simonson thuộc Kinh tế
lao động tại Đại học Tel Aviv, là giáo sư và trưởng khoa
của Trường Kinh tế của IDC Herzliya ở Herzliya, Israel
Cuốn sách được xuất bản với sự hỗ trợ hợp tác của
Công ty Cổ phần Dịch vụ trực tuyến VINAPO.
Phiên bản điện tử của cuốn sách phát hành độc quyền
tại: http://www.alezaa.vn
Công ty CP Sách Thái Hà trân trọng giới thiệu!
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20141016/so-it-duoc-lua-chon-cuon-sach-giai-ma-su-thanh-cong-cua-dan-toc-do-thai),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét