Vị Thứ trưởng chống độc quyền... chính mình

<strong>Tôi nhìn thấy những nguy cơ của độc quyền, đặc
biệt là sự độc quyền của DNNN. Phải mở cửa dân mới
được nhờ. Không mở cửa chỉ có dân là thiệt.</strong>

<strong>LTS</strong>: <em>Nguyên Thứ trưởng Bộ Bưu Chính Viễn
thông Mai Liêm Trực được coi là người tiên phong trong việc
đưa mạng Internet vào Việt Nam, cũng là người đã quyết tâm
xóa bỏ độc quyền, mở cửa ngành Bưu chính Viễn thông (BCVT)
từ cách đây gần 20 năm. Bao năm qua, câu hỏi khiến ông suy tư
nhiều nhất vẫn là tại sao BCVT làm được, mà các ngành độc
quyền khác không làm được?</em>

<em>Tuần Việt Nam xin giới thiệu câu chuyện của ông, mở
đầu cho chuyên đề "Làm thế nào để phá vỡ thế độc
quyền, rộng đường cho kinh tế phát triển".</em>

Tôi có một niềm hạnh phúc rất giản dị: Đó là mỗi ngày
khi tôi mở cửa bước ra đường, thấy anh xe ôm, chị đồng
nát, cô bán rau trước cửa nhà đang cầm chiếc điện thoại
trò chuyện với ai đó. Điện thoại liên lạc cuối cùng đã
có thể đến với đại đa số người dân. Những lúc như thế
càng củng cố niềm tin chắc chắn rằng quyết định xóa bỏ
độc quyền trong ngành Bưu chính Viễn thông (BCVT) là đúng
đắn.

Năm 1995, tôi đang là Tổng Giám đốc VNPT. Đó cũng là giai
đoạn mà ngành BCVT đang phát triển rất tốt. Chúng tôi là
ngành kinh tế kỹ thuật đầu tiên của cả nước nhận Huân
chương Sao Vàng với sự ghi nhận là ngành đi đầu trong sự
nghiệp đổi mới. Sự đổi mới mạnh dạn nhất là việc đưa
công nghệ số hóa vào VN, trong khi hơn 90% thế giới vẫn đang
dùng công nghệ cũ analog. Đó là một bước đi táo bạo trong
điều kiện cấm vận, kinh tế khó khăn.

Đó là thời kỳ phát triển rực rỡ của VNPT, thời kỳ đỉnh
cao. Công nghệ số hóa đã tạo ra những bước tiến vượt
bậc. Việc liên lạc trong nước và quốc tế cải thiện rất
nhiều. Nhưng rồi mọi người bắt đầu cảm thấy dấu hiệu
của sự bất cập. Mật độ điện thoại toàn quốc khi ấy
chỉ có 1%. Thời điểm đó cũng bắt đầu có những than thở
của một số khách hàng, đặc biệt là một số nhà đầu tư
nước ngoài, mà than thở chủ yếu là giá cước cao.

Một số cán bộ của VNPT đã bắt đầu có những biểu hiện
của sự cửa quyền, coi mình như người "ban phát" dịch vụ
cho xã hội. Để cải thiện điều đó, VNPT từng phát động
các phong trào như "Nụ cười bưu điện", thi "Giao dịch
viên duyên dáng và kinh doanh giỏi".

Nhưng những phong trào đó không làm thay đổi nhiều thói quen
làm việc của một số anh em trong nội bộ VNPT. Là người trong
cuộc, lãnh đạo ngành đã nhìn thấy những biểu hiện không
lành mạnh, những biểu hiện trì trệ, đe dọa sự phát triển
của ngành bưu điện.

Thời điểm đó, nếu mở cửa thị trường viễn thông sẽ
khiến cho không phải 1% dân số mà phải là 50% hoặc hơn nữa
có cơ hội sử dụng điện thoại. Mở cửa sẽ giúp giảm giá
cước, giúp VNPT xóa bỏ thói quen độc quyền, một thói quen
tạo nên sự trì trệ, kéo lùi phát triển.

Đó cũng là giai đoạn VN đã bắt đầu những phiên đàm đầu
tiên về Hiệp định Thương mại Việt – Mỹ.

<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2014/09/08/16/20140908161510-mailiemtruc.jpg"
></center>
<center><em> Ông Mai Liêm Trực. Ảnh: Lê Anh Dũng </em></center>
Đến năm 1997 -1998 vấn đề về viễn thông đã được nêu ra
trong các cuộc đàm phán. Lĩnh vực viễn thông và ngân hàng là
hai lĩnh vực nhạy cảm nhất trong quá trình đàm phán khi đó.
Đến mức mà ở phiên đàm phán cuối cùng, khi Phó TT Vũ Khoan
ở Washington DC chuẩn bí ký hiệp định, vẫn còn hai điểm còn
mắc là ngân hàng và bưu điện. Khi đó Thường vụ Bộ CT đã
yêu cầu Thống đốc Ngân hàng Lê Đức Thúy và Tổng cục
trưởng Tổng cục Bưu điện là tôi lên để giải trình lần
cuối, trước khi điện sang DC.

Nếu cứ duy trì độc quyền viễn thông, khư khư bảo vệ thị
trường viễn thông của mình, thì khi đó chúng ta không thể ký
được hiệp định Thương mại Việt – Mỹ. Điều đó đồng
nghĩa sẽ không thể vào được WTO. Cũng là có lỗi với đất
nước, có lỗi với sự phát triển

<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Nếu cứ duy trì độc
quyền viễn thông, khư khư bảo vệ thị trường viễn thông
của mình, thì khi đó chúng ta không thể ký được hiệp định
Thương mại Việt – Mỹ. Điều đó đồng nghĩa sẽ không thể
vào được WTO. Cũng là có lỗi với đất nước, có lỗi với
sự phát triển.<img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div></div>
Và thế là quyết định phải mở cửa thị trường viễn thông
trong nước trước, để giá cả giảm xuống, chuẩn bị cho
mình thói quen và năng lực cạnh tranh. Đó là bước chuẩn bị
không thể tránh khỏi trước khi chúng ta vào WTO.

Trong một ngày tôi ký 04 giấy phép cho 04 nhà khai thác internet
là VDC, FPT, NetNam và Saigonnet.

Cái mở cửa thứ hai là ngày 3/2/2000, tôi cấp phép cho Viettel
mở dịch vụ VolP – điện thoại qua internet.

Đây là lần đầu tiên có điện thoại giá rẻ, cũng là lần
đầu tiên có nhà khai thác thứ hai tham gia thị trường viễn
thông ngoài VNPT. Tôi vẫn nhớ buổi tối hôm đó, khi ngồi xem
quảng cáo trên tivi, thấy quảng cáo dịch vụ 178 – gọi
điện giá rẻ của Viettel, tôi đã sững người trong một phút,
dù chính tôi là người đã ký văn bản cấp phép cho nó ra
đời.

Dẫu mừng vì việc xóa bỏ độc quyền đi được bước đầu
tiên, nhưng dù sao tôi cũng là cái anh độc quyền nhiều năm,
lãnh đạo VNPT suốt một thời gian dài, tôi cũng phải mất
một chút thời gian để thích nghi với tư duy mới đó.

<em><strong>Đón đọc kỳ tới: Độc quyền sẽ tạo ra cửa
quyền</strong></em>

<em>Để thực hiện việc xóa bỏ độc quyền trong ngành BCVT,
chúng tôi đã phải trải qua không ít áp lực. Lúc đó lợi
thế của tôi là Thủ tướng Võ Văn Kiệt- một người rất
đổi mới, rất nhạy bén - đã nhận ra sự cần thiết phải
mở cửa thị trường viễn thông. Chính ông là người đã bật
đèn xanh cho quyết định này.</em>

<blockquote>Với BTA ta đã chấp nhận mở cửa cả những ngành
dịch vụ như viễn thông, tài chính mà trước đó đã khoanh
vùng là "đất của chúa" và đã rào thật kín "vì an ninh quốc
gia".

Đó là những điều tưởng như không thể, nhưng rồi ta đã
chấp nhận để mở đường cho đất nước phát triển.

Nhưng trong quá trình thực thi, do chưa đủ điều kiện để
hoàn chỉnh hệ thống pháp luật cộng với sự níu kéo của cơ
quan công quyền đã làm biến tướng môi trường kinh doanh, và
dẫn đến những hệ lụy mà báo chí nói mãi.

TPP sẽ xử lý tiếp, TPP sẽ là một bứt phá mới nữa. Trên
con đường đổi mới mà Đảng và Dân đã chọn. <em>(Nguyễn
Đình Lương - Nguyên trưởng đoàn đàm phán Hiệp định thương
mại VN - Hoa Kỳ).</em></blockquote>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140910/vi-thu-truong-chong-doc-quyen-chinh-minh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!