<div class="boxleft300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj_MjnoAhZeXc4_0gbUOpIL9k9HjxXUTO-nz1XHc_X6lq3UP1mWm9vbMpcUIleS7OE_ojCw-n0t8BI63DWh5k-cLPun3KqEFAzsTRRmt6SrfTicaRFwK-oWE7X_5jWVxJICUHH4DgZaQck/s1600/@image.jpg"
width="200" ></div>
Thuở sinh tiền, luật sư Ngô Bá Thành (tên thật Phạm Thị
Thanh Vân) có câu nói để đời: "<i>Ở Việt Nam ta đã có cả
một rừng luật nhưng khi xét xử lại dùng luật
rừng!</i>".
Lạc quan hơn, nước ta đã qua thời kỳ "thiếu luật", hay
nói cách khác, hệ thống pháp luật của chúng ta đã định
hình một cách rõ ràng, điều chỉnh tương đối đầy đủ các
quan hệ phát sinh trong đời sống xã hội. Nhưng mãi rồi những
quy định tốt đẹp đó không thực sự đến được với nơi
nó cần phải đến.
Và nguy hiểm hơn là chuyện đâu đó người ta vẫn còn tự
tiện vận dụng các điều luật không theo quy định, cũng như
tự cho cái quyền được đặt ra những điều luật… "từ
trên trời".
<b>Thế nào là hậu quả nghiêm trọng?</b>
Đơn cử, đối với tội vi phạm các quy định về sử dụng
đất đai ở Điều 173 Bộ Luật Hình sự (BLHS), nội dung điều
luật quy định "Hậu quả nghiêm trọng" là dấu hiệu bắt
buộc cấu thành tội phạm, nhưng lại không quy định cụ thể
thế nào là nghiêm trọng.
Trong khi thực tế, xuất phát từ hành vi lấn chiếm đất công
trái phép đã phát sinh một số tội phạm khác như giết
người, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng.
Những hành vi này lại được xử lý theo tội danh khác.
Hậu quả của tội phạm mới phát sinh có được coi là hậu
quả nghiêm trọng liên quan đến hành vi lấn chiếm đất trái
phép không? Trong khi đó, việc giải thích, hướng dẫn thi hành
các quy định của BLHS chưa được kịp thời hoặc chưa phù
hợp, gây khó khăn cho việc áp dụng trên thực tế.
<b>Trộm cắp vài trăm ngàn đồng cũng có thể đi tù!</b>
Tìm hiểu các quy định của BLHS, có thể nhận thấy các khái
niệm định tính được dùng làm căn cứ định tội, hoặc
để xác định mức độ nghiêm trọng thuộc hậu quả của
tội phạm, như: phạm tội trong trường hợp ít nghiêm trọng;
hàng phạm pháp có số lượng lớn, rất lớn, đặc biệt lớn;
gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt
nghiêm trọng; thu lợi bất chính lớn, rất lớn, đặc biệt
lớn... khá phổ biến trong các điều luật như:
<b>Điều 86</b>. Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách
kinh tế, xã hội;
<b>Điều 87</b> Tội phá hoại chính sách đoàn kết;
<b>Điều 120</b>. Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt
trẻ em;
<b>Điều 123</b>. Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp
luật;
<b>Điều 127.</b> Tội làm sai lệch kết quả bầu cử;
<b>Điều 131.</b> Tội xâm phạm quyền tác giả;
<b>Điều 151</b>. Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha
mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình;
<b>Điều 154</b>. Tội vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ
qua biên giới;
<b>Điều 155</b>. Tội sản xuất tàng trữ, vận chuyển buôn
bán hàng cấm và các tội xâm phạm môi trường...
Trong số những điều luật nói trên, chỉ có một số điều
đã được các cơ quan hữu quan hướng dẫn thi hành bằng việc
quy định cụ thể, còn lại nhiều điều luật vẫn chưa
được hướng dẫn, khiến cho quá trình giải quyết vụ án
hình sự gặp nhiều khó khăn. Việc BLHS lấy hậu quả nghiêm
trọng do hành vi phạm tội gây ra để xác định tội phạm ở
quá nhiều điều luật làm ảnh hưởng đến nguyên tắc pháp
chế, thể hiện ở việc tùy tiện áp dụng dấu hiệu này của
các cơ quan tiến hành tố tụng. <a
href="https://www.blogger.com/null" ></a><a
href="https://www.blogger.com/null" >Trộm cắp vài trăm ngàn đồng
cũng có thể đi tù!</a>
<div class="boxright300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj0n-SCwN0RHQVF7b5QQF0mswEycN74nsEOr6hM2I4A66yb56VUK8YkIAMCsiDW9B-9mq3JZUxfMUainvT95G_MDPzou2GgMnvJZusLb-QPATdQg8-KwhR_Apr27j0BvLqhmc0PUBnS3T0/s1600/@image.jpg"
width="200" ></div>
Bỏ tù 10 năm oan uổng là "đúng quy trình", tiêm chết
người cũng "đúng quy trình", rồi không công bố dịch sởi
khi đã có hàng trăm trẻ tử vong cũng vẫn "đúng quy trình".
Vậy những cái "đúng quy trình" đó có thể tạo nên một
nhà nước pháp quyền hay không?
<b>Dân làm trái luật thì phạt tới bến!</b>
"<i>Bộ trưởng nói rất mạnh về Nhà nước pháp quyền,
tức Nhà nước và nhân dân đều phải chấp hành luật. Dân
làm trái luật thì phạt hết sức ghê gớm, các cơ quan nhà
nước làm sai đến 312 văn bản lại xử lý rất thấp"</i> –
đó là vấn đề mà đại biểu Nguyễn Bá Thuyền chất vấn
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường tại phiên chất vấn
chiều 11-6-2014.
Ông Nguyễn Bá Thuyền phát biểu như vậy, nhưng cũng không
định lượng được bao nhiêu trường hợp bị xử lý khi soạn
thảo và ban hành văn bản pháp luật sai để có thể gọi là
"xử lý rất thấp". Lâu nay, khi một văn bản pháp luật ban
hành, bị phản ứng từ dư luận, bị phát hiện sai sót thì
rút lại.
<b>Còn việc xử lý thuộc nội bộ của cơ quan ban hành, dân
không biết.</b>
Văn bản quy phạm pháp luật sai thì rút lại là đương nhiên,
nhưng chưa ai nói đến hậu quả của nó khi áp dụng vào đời
sống. Về vấn đề này, đại biểu Trương Trọng Nghĩa phân
tích, nhiều khi người dân, doanh nghiệp không làm sai luật,
chỉ là không đúng các văn bản hướng dẫn mà bị quy tội
cố ý làm trái, có thể bị xử lý hình sự.
Còn nhiều hậu quả khác, có thể thấy rõ nhất, các văn bản
với nhiều quy định sai sót làm cản trở các hoạt động kinh
doanh của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Cộng đồng
doanh nghiệp gặp khó khăn thì thiệt hại đó không chỉ đối
với riêng họ, mà là thiệt hại chung cho nền kinh tế, cho toàn
xã hội.
Với vụ án ông Nguyễn Đức Kiên (còn gọi là Bầu Kiên), thì
doanh nghiệp không làm sai luật, mà chỉ sai khi thời gian khá
dài sau đó thì ông Nhà nước mới ra văn bản gọi là
"hướng dẫn luật". Khi văn bản này có hiệu lực thì các
điều mà Bầu Kiên làm như bị buộc tội, thật ra đã chấm
dứt.
Ngay sau phiên tòa, viết trên trang Facebook cá nhân, luật sư Lê
Công Định cho rằng: "<i>Tội lớn nhất của anh Kiên là đã
chứng minh rằng ở đất nước này luật pháp có như
không".</i>
Còn nhà báo Huy Đức viết một bài phân tích dài, đặt câu
hỏi: <i>"Nếu trong hai tuần vừa qua Bầu Kiên được xét xử
trước một bồi thẩm đoàn, liệu Tòa có dám để các dự
thẩm biểu quyết (có tội hay không có tội) trước quá nhiều
vấn đề pháp lý bị bỏ qua như thế".</i>
<b>Chủ tịch xã cũng được quyền làm luật</b>
Trong phiên trả lời chất vấn trước Quốc hội hôm 11-6-2014,
Bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường đã thẳng thắn nhìn nhận
một sự thực rằng "<i>Hệ thống pháp luật VN có lẽ phức
tạp nhất thế giới. Vì theo quy định, rất nhiều chủ thể,
thậm chí tới cả chủ tịch xã cũng được ban hành văn bản
quy phạm pháp luật và một chủ thể được ban hành rất
nhiều loại văn bản</i>".
Bộ trưởng cũng cho biết thêm: Hệ thống pháp luật của ta
có nhiều loại văn bản quá: luật, pháp lệnh, nghị quyết
chứa quy phạm của Quốc hội, nghị định của Chính phủ,
quyết định của Thủ tướng, thông tư của các bộ... rồi
chỉ thị của cấp xã nữa. Rừng luật ấy không chỉ nhiều
mà còn rậm rạp, khó thi hành, khó chấp hành, chi phí để tuân
thủ tốn kém.
Đa số luật hiện nay, phần khó dành cho dân và doanh nghiệp.
Một điển hình là Luật Hải quan, cán bộ hải quan áp dụng
mã thuế sai không thấy chịu trách nhiệm, nhưng doanh nghiệp
lãnh hậu quả là phải nộp tiền truy thu thuế sau vài ba năm.
Trong khi đó đã có luật quy định cán bộ làm sai thì phải
bỏ tiền túi nộp thay cho doanh nghiệp, song chẳng thấy ai thi
hành.
Có lẽ do ngay cả chủ tịch xã cũng được quyền làm luật
nên lời than thở phẫn uất sau đây ngày càng bắt gặp nhiều
hơn: "<i>Có những tháng buôn bán chẳng nổi 3 triệu đồng
cả gốc lãi vẫn phải đóng 100 ngàn tiền thuế, nếu sử
dụng hóa đơn đỏ thì thuế tháng là 500 ngàn đồng, kể cả
khi không có thu nhập. Thật vô lý cho những người buôn bán
nhỏ nghèo khốn!</i>".
Quốc hội phải có những phương cách để kiểm tra sự tương
hợp từ giải pháp lập pháp của Chính phủ với lòng dân.
Cách tốt nhất để làm điều này là bản thân Quốc hội
phải gắn với lòng dân.
<b>Công quyền phải tuân thủ ý dân</b>
Hàng loạt cố gắng hiện nay như: "nâng cao chất lượng
đại biểu Quốc hội", "đổi mới quy trình lập pháp",
"tăng cường năng lực lập pháp"... là những việc cần làm
để ngành lập pháp có thể cho ra những sản phẩm tốt hơn.
Nhưng, một chiếc cày bằng đồng cũng không hiệu quả nhiều
hơn một chiếc cày bằng gỗ là bao. Vấn đề là, cần thay
đổi hẳn sang dùng máy cày- thay đổi nguyên lý mới là quan
trọng. Muốn hướng tới một nền pháp quyền, vì dân giàu,
nước giàu, tư duy về lập pháp phải có những thay đổi.
Pháp quyền là một mô thức giới hạn công quyền bằng pháp
luật. Pháp quyền có nghĩa là không một cá nhân nào, dù là
tổng thống hay công dân, được đứng trên luật pháp. Các
chính phủ dân chủ thực thi quyền lực bằng luật pháp bản
thân họ cũng phải chịu sự hạn chế của luật pháp. Pháp
quyền, như vậy, không phải là nhà nước quản lý xã hội
bằng pháp luật, mà là nhà nước bị pháp luật quản lý.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140909/minh-tam-rung-luat-va-luat-rung),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét