5xu - Đọc Đèn Cù thế nào?

<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>

<ul>
<li><a
href="http://www.phamdoantrang.com/2014/09/em-trung-thu-oc-en-cu.html">Đêm
Trung thu, "đốt" Đèn Cù</a></li>
</ul></div>
Cách đây mấy năm tôi có nói chuyện với chú Trần Đĩnh. Chú
ấy rất thích trinh thám (cái này giống chú Tạ Chí Đại
Trường quá) và rất thích thể loại "nonfiction novel" của
Truman Capote. Đây có lẽ là lý do chú ấy già rồi mà vẫn
dịch cuốn In Cold Blood của Capote cho Nhã Nam (Máu Lạnh). Chú
Đĩnh cũng là người viết Bio cho các nhân vật cộng sản
(điển hình hoặc lãnh tụ), trong đó có Bất Khuất. Đọc Đèn
Cù, sẽ thấy chú Đĩnh còn rất thích các tự truyện mà
được đánh giá như là tiểu thuyết (ví dụ của M. Gorky).
Không phải vô cớ mà chú Đĩnh đặt Đèn Cù của mình vào
thể loại sách mà chú gọi là "truyện tôi". Nó là truyện
(chứ không phải sử, không phải ký), nhưng mà của và về
tôi.

Về cách viết. Chú Đĩnh nhận mình là bồi bút (trong sách tự
nhận mấy lần). Thực chất chú ấy là "cây bút của chế
độ". Được chế độ sủng ái. Lý do không phải chú ấy
đỏ rực. Mà, cái này tôi đoán, là văn phong của chú ấy rất
hợp với việc tô hồng, anh hùng hóa, điển hình hóa các nhân
vật của chế độ. Trong sách chú có kể mình được một nhà
văn khác khen là viết muscle. Tức là văn chương cơ bắp cuồn
cuộn. Lúc kể cho tôi chi tiết này, chú còn diễn lại hành
động của nhà văn kia, bằng cách chụp lấy vai và bắp tay tôi
lắc lắc rồi nói cái câu ấy. Giờ ta nhìn lại, quả thấy
cái giọng văn chắc nịch, mà tôi thấy có nhiều câu bỏ cả
giới từ, đọc khó hiểu, nhưng rắn chắc như lưỡi mai xắn
vào đất thịt, lại rất hợp với các kiểu anh hùng ca để
tô hồng cách mạng. Lê Đức Thọ ve vãn chú Đĩnh viết Bio cho
mình, chắc cũng mơ màng mình đi vào sách với sự cứng cáp oai
hùng (nhờ ngòi bút của cây bút được Trường Chinh và Hồng
Hà ái mộ). Qua đây mới biết nhân tài cầm bút dưới bóng
của chế độ ấy hiếm như thế nào. Tầm cỡ Sáu Búa phải
đi ve vãn tác giả của Bất Khuất, có thể thấy chất lượng
đội ngũ cầm bút phục vụ tuyên truyền của chế độ xoàng
đến thế nào.

Vậy nên cuốn Đèn Cù ta nên đọc như một cuốn tiểu thuyết
của tác giả Trần Đĩnh viết về cuộc đời nhân vật Trần
Đĩnh.

Nếu đọc như vậy, ta sẽ thấy nhiều cái hồn nhiên, đáng
yêu và cả hào sảng nữa, đằng sau sự bức bối, bất mãn và
cay đắng của nhân vật chính.

Nhân vật chính này, theo như tôi thấy, là một người rất yêu
mẹ. Mở đầu sách là khoe Trường Chinh lúc đó là TBT đã
thích Trần Đĩnh trẻ măng mới 19 tuổi. Vài trang sau khoe …thư
của mẹ. Dặn phải ngoan, không được hút thuốc lá.

Viết về cải cách ruộng đất đẫm máu, con giết cha, thì
Trần Đĩnh kể về ông họa sỹ Nguyễn Tư Nghiêm không chịu
đấu tố, không chịu phản bội mẹ mình. Dù đàn áp thế nào,
Nghiêm cũng không thể "căm thù" mẹ mình được. Rồi kể
những nhân vật khác, tìm cách cứu mẹ khỏi sự tàn sát trên
diện rộng của cải cách ruộng đấy, bất chấp việc cứu
mẹ là giết mình. Chưa hết, những lúc bi quan nhất, bị mật
vụ thẩm vấn, quay cung, nhân vật Trần Đĩnh toan tìm đến cái
chết, anh lại nhớ đến tuổi thơ, với mẹ hiền, trên sân
thượng của gia đình. Nhớ tiếng mẹ gọi, mà đến cửa chết
để trốn hiện thực đen tối lại quay bước trở về.

Đọc sách của Trần Đĩnh, bỏ qua các xấu xa của chế độ,
của con người bị chế độ ấy tha hóa, cá nhân tôi vẫn
thấy nhiều cái đáng đọc, và đáng học nữa. Yêu mẹ như
vừa nói ở trên chỉ là một. Ngoài ra, còn yêu cái đẹp, còn
tình bằng hữu, còn những rung động với gái… ngon, và với
cả những cú vọng về day dứt của lịch sử nữa.


<blockquote><strong>Xê Nho NVP:</strong> Chắc nhiều bạn đã đọc
cuốn "The Girl with the Dragon Tattoo" của Stieg Larsson (nhất là
các anh Linh Hoang Vu, Anh Gau Pham, Ha Vu Lua Pham, Giang Le đừng nói
là chưa đọc nhé).

Nhưng có lẽ ít bạn biết người dịch ba tập "Cô gái có
hình xăm rồng"; "Cô gái đùa với lửa" và "Cô gái chọc
tổ ong bầu" là... Trần Đĩnh!

Xin ngã mũ thán phục bác Trần Đĩnh, nay đã 84 tuổi mà vẫn
dịch ba cuốn truyện rất hiện đại, rất hấp dẫn.

Vì thế bạn nào tình cờ đọc "Đèn Cù" xin đừng đọc
như một cuốn sách lịch sử. Tác giả nói ông viết nó như
một "non-fiction romance". Phải đọc với tâm thế romance mới
hiểu được các số phận đèn cù tác giả muốn vẽ
lên.</blockquote>



***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140911/5xu-doc-den-cu-the-nao), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!