Nguyễn Văn Thạnh - SOPA, PIPA và tin đồn

Hẳn, các bạn còn nhớ, cách đây vài năm cộng đồng mạng
xôn xao bàn tán về dự luật <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%91i_SOPA_v%C3%A0_PIPA">SOPA</a>
và PIPA. Sau khi bị phản đối dữ dội, quốc hội Hoa Kỳ đã
quyết định treo không thời hạn cho việc thông qua dự luật
trên. Chúng ta cùng tìm hiểu về việc này.

Như chúng ta biết, nạn vi phạm bản quyền, xài chùa sản phẩm
mà người khác bỏ công sức tiền bạc ra để làm nên là một
việc làm không khác gì ăn cắp. Nạn vi phạm bản quyền có
hệ quả rất xấu cho xã hội; nó sẽ triệt tiêu động lực
sáng tạo và sản xuất: đơn giản, không ai muốn nghiên cứu,
sáng tạo, sản xuất ra sản phẩm để rồi thiên hạ dùng
chùa. Kinh tế thị trường đầu tư mà không thu được là phá
sản.

Ý thức được điều này, ở các nước tiên tiến như Mỹ,
Nhật, Châu Âu,… có luật rất nghiêm cho hành vi ăn cắp bản
quyền. Nhờ vậy mà nền kinh tế tri thức, kinh tế sáng tạo
ở đây phát triển mạnh mẽ.

Tuy nhiên, khi mạng internet bùng nổ thì nạn vi phạm bản
quyền, ăn cắp sáng tạo cũng bùng nổ theo. Rất nhiều bản
nhạc kỳ công dàn dựng, rất nhiều bộ phim, nhiều cuốn
sách,… vừa mới được phát hành chưa thu được vốn liếng
thì hàng triệu người có thể dùng chùa mà không cần phải
trả tiền vì chúng có sẵn trên mạng.

Trước vấn nạn này, những luật chống vi phạm bản quyền cũ
trở nên không hiệu quả, bỡi lẽ: thứ nhất: trên mạng có
quá nhiều người cả có danh và ẩn danh đều có hành vi vi
phạm bản quyền, không thể kiểm soát nổi. Việc truy tố một
người ra tòa như hành vi đuổi ruồi; thứ hai, rất nhiều
người truy cập internet đến từ bên ngoài nước Mỹ, nơi mà
luật bản quyền ở đây (và các đối tác) không thể chế tài
được.

Từ thực tế đó, các nhà làm luật muốn ban hành luật SOPA và
PIPA, luật này không hướng đến cá nhân vi phạm và hướng
đến các công ty, các website chứa chấp <a
href="http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120121/tai-sao-the-gioi-internet-chong-sopa.aspx">vi
phạm</a>. Nói cho nhanh là nắm người có tóc, không nắm kẻ
trọc đầu. Bất cứ website nào ở Mỹ có đăng nội dung vi
phạm bản quyền là ra tòa và đình bản, còn website bên ngoài
Mỹ thì chặn IP, chặn trong cửa sổ tìm kiếm.

Rõ ràng, hai dự luật trên là một cách tuyệt vời để ngăn
chặn nạn ăn cắp bản quyền, có thể làm cho nạn ăn cắp,
chia sẻ các sản phẩm bất hợp phát trở nên không còn đất
sống, ít nhất là ở Mỹ.

Các bạn có thấy hai dự luật trên hay không? Tôi nghĩ nhiều
người sẽ khen hay và ủng hộ.

Tuy nhiên, cuộc đời không đơn giản, nghĩ đi phải nghĩ lại.
Hệ quả của luật trên, nếu đem ra áp dụng thì sẽ có hậu
quả khôn lường. Chúng ta thử phân tích: nếu facebook,
youtube,… có một ai đó đưa lên nó một sản phẩm vi phạm
bản quyền thì facebook, youtube,… có thể phải ra tòa và đóng
cửa. Khi đó một là chúng ta không có facebook, youtube,… hoặc
nếu hoạt động thì họ sẽ rất cẩn thận phải kiểm duyệt
hàng triệu, hàng tỷ người dùng,… Một điều không thể làm
nổi, hoặc họ làm thì hai trang này cũng không mấy ai vào chơi.

Luật SOPA, PIPA cũng đưa đến hệ quả là chính quyền rất dễ
lạm dụng để ngăn chặn, kiểm duyệt bất cứ trang web nào
họ muốn vì chỉ cần có chứng cứ là trang web đó có đưa
nội dung vi phạm bản quyền. (Nếu chính quyền muốn thì họ
rất dễ đưa một website vô bẫy).

Nhận thức được những hiểm họa đó nên dân Mỹ (và cộng
đồng mạng trên thế giới) phản đối. Cuối cùng dự luật
bị <a
href="http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120121/quoc-hoi-my-treo-hai-du-luat-sopa-va-pipa.aspx">treo
vô thời hạn</a>.

Bài học được rút ra: Trong cuộc sống, nhiều khi chúng ta
thấy được mà không thấy mất. Có một kinh nghiệm hẳn
nhiều người đồng ý là: người chín chắn thường suy nghĩ
sâu và chọn giải pháp được hơn mất; giải pháp có thiệt
hại nhỏ nhưng không ẩn chứa hiểm họa lớn còn người hời
hợt thì ngược lại. Chúng ta có câu chuyện ném chuột, vỡ
bình cũng cùng ẩn ý. Nhiều người chỉ nhăm nhăm ném chuột,
cuối cùng thì bình quí vỡ mất.

Quay lại câu chuyện tin đồn có Ebola ở Hà Nội trong bài viết
<a
href="http://www.danluan.org/tin-tuc/20140814/nguyen-van-thanh-tu-do-ngon-luan-va-tin-don">trước
đây</a>, nhiều người không đồng ý với <a
href="https://www.facebook.com/shares/view?id=450960981712066&overlay=1&notif_t=story_reshare">quan
điểm của tôi</a>. Lý lẽ chung họ đưa ra là: (1) không ủng
hộ tự do ngôn luận muốn nói gì thì nói, tung tin đồn nhảm
thì nhà nước trừng trị là đúng. Họ cho rằng tôi ủng hộ
nói sai sự thật là cổ vũ quyền tự do ngôn luận tào lao,
không hiểu gì về quyền tự do ngôn luận,…; (2) gây hoang mang
dư luận là một thiệt hại lớn. Có người nói với tôi, bạn
có trải qua hoang mang, bạn mới biết nó kinh khủng thế nào
nên phải trừng phạt người tung tin gây ra,….

Tôi xin nói lại cho rõ, tôi không ủng hộ việc tung tin đồn
nhảm, sai sự thật cũng như nhiều người khác ở Mỹ không
ủng hộ nạn ăn cắp bản quyền. Cái tôi thấy ở đây là
nếu trừng phạt người tung tin đồn như chính quyền làm sẽ
dẫn đến rất nhiều rủi ro như đã phân tích. Các bạn có
thể thấy nét tương đồng khi áp dụng luật SOPA, PIPA với
việc trừng phạt người đưa tin không đúng sự thật. (Xin nói
thêm, quan điểm tôi, ủng hộ việc trừng phạt bất cứ ai gây
ra thiệt hại cho người khác nhưng phải theo qui trình chuẩn
mực là ra tòa).

Về vấn đề gây hoang mang: tôi nghĩ người đưa tin không đúng
sự thật có thể gây hoang mang cho một số người, điều này
thì tôi thừa nhận. Nhưng chúng ta thấy rằng, ngay sau đó bộ Y
tế đã họp báo để đưa tin "chính xác", không biết họ
còn hoang mang không? Trong xã hội tôn trọng tự do ngôn luận
thì luôn có người tử tế đính chính cho bạn biết, Tôi nghĩ,
để khỏi hoang mang thì những người dễ bị hoang mang không
nên vào mạng làm gì. Chỉ nên xem tivi và báo chí nhà nước.
(Đây là một lời đề nghị có tính hài hước).

Như chúng ta thấy, cuộc đời đầy phong ba bão táp. Để vươn
lên thành công, con người đòi hỏi đầy bản lĩnh, trải qua
nhiều gian khó, thử thách. Những người chỉ muốn cuộc đời
bình yên thì tôi nghĩ chắc họ chỉ quanh quẩn với việc ăn
ngủ, nghe nhạc. Họ sống trong nghèo khó hoặc trong tiền thừa
kế của bố mẹ.

Tôi tin, người thành công ắt hẳn trải qua nhiều điều còn
kinh khủng, còn sóng gió hơn là chuyện "hoang mang". Nếu
không chấp nhận nổi hoang mang thì còn có thể làm được gì?

Một dân tộc mà có quá nhiều người sợ hoang mang, rồi muốn
chính quyền diệt đi bất cứ ai, bất cứ nguồn cơn nào gây
hoang mang là một dân tộc rất yếu. Liệu một dân tộc như
vậy có thể trải qua những cơn sóng gió của đời để sánh
vai cùng các cường quốc năm châu không?

Một người muốn thành công, muốn trưởng thành, phải lao ra
với đời, chấp nhận phong ba của đời, một dân tộc muốn
trở nên vĩ đại mà sợ chút hoang mang thì làm sao vĩ đại
đây?

Một dân tộc sợ hoang mang thì liệu có xứng là một dân tộc
hùng cường, một dân tộc tự do?

<strong>Nguyễn Văn Thạnh</strong>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/node/28448), một số đường liên kết và
hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận
để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn
tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt
tường lửa tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc
ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!