<strong>Cũng phải nhấn mạnh rằng quá trình để đi đến một
ý kiến tư vấn của Toà án Công lý quốc tế (ICJ) sẽ có
không ít rào cản về chính trị - ngoại giao và pháp
lý.</strong>
<strong>Kỳ 1:</strong><a
href="https://www.danluan.org/tin-tuc/20140805/nguyen-ngoc-lan-tran-hoang-yen-tq-doi-bao-ton-ca-di-san-cua-viet-nam">TQ
đòi bảo tồn cả di sản của... Việt Nam?</a>
<strong>Kỳ 2:</strong> <a
href="https://www.danluan.org/tin-tuc/20140806/nguyen-ngoc-lan-tran-hoang-yen-la-bai-moi-trong-muu-do-duong-luoi-bo">'Lá
bài' mới trong mưu đồ đường lưỡi bò</a>
Đối với vụ việc này, Việt Nam nên nhanh chóng có công hàm
ngoại giao gửi UNESCO, phản đối việc Trung Quốc đơn phương
đệ trình hồ sơ di sản cho Con đường Tơ lụa trên biển đi
qua các khu vực biển tranh chấp, nêu rõ lập trường của Việt
Nam về vấn đề này. Đồng thời Việt Nam nên vận động các
bên tranh chấp khác như Malaysia và Philippines cùng có tiếng nói
chung tại UNESCO, nhằm tránh việc Ủy ban Di sản Thế giới đưa
ra một quyết định gián tiếp công nhận chủ quyền, quyền
chủ quyền và quyền tài phán của Trung Quốc tại Biển Đông.
Ngoài ra, Văn bản hướng dẫn hiện chưa thực sự quy định rõ
ràng về cách tiến hành đệ trình các di sản nằm trong vùng
đang có tranh chấp, và bản thân Công ước UNESCO 1972 cũng không
chứa đựng các điều khoản về giải quyết tranh chấp, Việt
Nam cũng có thể xem xét đến thẩm quyền đưa ý kiến tư vấn
của Toà án Công lý quốc tế để làm sáng tỏ những vấn
đề còn mập mờ này.
Điểm quan trọng là theo Quy chế của Toà án Công lý quốc tế
(ICJ), quốc gia không có quyền được trực tiếp xin ý kiến tư
vấn của Toà, mà phải thông qua một trong các cơ quan, tổ
chức chuyên môn của LHQ. Nhưng cũng phải nhấn mạnh rằng quá
trình để đi đến một ý kiến tư vấn của ICJ sẽ có không
ít rào cản về chính trị - ngoại giao và pháp lý.
Trước tiên, để đạt được quyết định của UNESCO về
việc đưa câu hỏi lên Toà để xin ý kiến tư vấn phụ thuộc
rất nhiều vào việc vận động chính trị - ngoại giao của
Việt Nam. Việc thuyết phục Ban Điều hành gồm 58 thành viên
trong đó có Trung Quốc, mà không có Việt Nam và Hội nghị Toàn
thể gồm gần 200 thành viên của UNESCO, đồng ý thông qua
quyết định để tổ chức này đưa câu hỏi lên Toà rõ ràng
không phải là điều dễ dàng.
Về mặt pháp lý, để có thể xin ý kiến tư vấn của Toà,
câu hỏi mà UNESCO đưa ra phải là những câu hỏi có tính chất
pháp lý liên quan đến việc giải thích Công ước UNESCO 1972 và
các văn bản liên quan. Cụ thể trong trường hợp này, vấn
đề cần Toà làm rõ là Điều 11(3) của Công ước trong mối
quan hệ với khoản 135 của Văn bản hướng dẫn.
Vì thế, câu hỏi mà Việt Nam cần vận động UNESCO đưa ra
trước Toà là thứ nhất, trong trường hợp một bên đệ trình
một di sản yêu cầu Uỷ ban công nhận là di sản thế giới mà
không có sự chấp thuận của các bên liên quan khác thì Uỷ ban
sẽ giải quyết thế nào? Câu hỏi này hướng trực tiếp đến
việc giải thích và làm rõ Điều 11(3) của Công ước UNESCO
1972. Do vậy, đây hoàn toàn là một câu hỏi phù hợp mà UNESCO
có thể đưa ra trước Toà để xin ý kiến tư vấn.
Thứ hai, trong bối cảnh Trung Quốc có ý định đơn phương
đệ trình Con đường Tơ lụa trên Biển lên UNESCO mà không có
sự tham vấn hay đồng ý từ phía Việt Nam nói riêng và các
nước có liên quan nói chung, một câu hỏi khác mà UNESCO có
thể đặt ra là, khu vực mà Trung Quốc đệ trình lên UNESCO có
phải là "đối tượng yêu sách chủ quyền hay quyền tài phán
của nhiều hơn một quốc gia" theo quy định của Điều 11(3)
Công ước UNESCO 1972 hay không? Trong trường hợp đó, hành vi
của Trung Quốc có cần sự chấp thuận của các quốc gia khác
hay không và nghĩa vụ đệ trình liên quốc gia tại đoạn 135
của Văn bản áp dụng có được sử dụng hay không? Đây đều
là những câu hỏi liên quan đến việc giải thích điều khoản
Công ước do đó rất có khả năng sẽ được Toà chấp nhận.
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2014/08/05/14/20140805140406-20140603103750-15.jpg"
></center>
<center> VN cần có những hành động kịp thời trước những
bước đi mới của TQ trên Biển Đông. Ảnh: <em>Hoàng Sang
</em></center>
Mặc dù vậy, cũng cần lưu ý rằng, việc UNESCO yêu cầu Toà
xác định khu vực đệ trình của Trung Quốc có phải là khu
vực tranh chấp hay không có thể vấp phải hai vướng mắc cần
phải vượt qua.
Thứ nhất, Trung Quốc chắc chắn sẽ phản đối một ý kiến
tư vấn liên quan đến việc xác định khu vực tranh chấp ở
Biển Đông với lý do đây là một trong những nội dung của
tranh chấp Biển Đông hiện chưa được giải quyết. Đây cũng
là lập luận mà Israel đã từng đưa ra để phản đối Toà ICJ
đưa ra ý kiến tư vấn về tính pháp lý của việc xây dựng
bức tường ở lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, khi nước
này lập luận rằng câu hỏi đó là một phần không thể tách
rời trong toàn bộ tranh chấp giữa Israel và Palestine. Mặc dù
cuối cùng Toà ICJ cũng đã đưa ra ý kiến tư vấn của mình
nhưng Toà cũng đã nhắc lại quan điểm rằng việc một quốc
gia có liên quan không đồng ý có thể khiến việc Toà đưa ra
ý kiến tư vấn không phù hợp với bản chất pháp lý của
mình (đó là giải quyết tranh chấp trên cơ sở thỏa thuận
của tất cả các bên liên quan).
Thứ hai, theo Điều 96(2) Quy chế pháp lý của Toà, một tổ
chức chuyên môn của LHQ chỉ có thể đưa ra câu hỏi trong
phạm vi các hoạt động của mình. Trên thực tế, Toà đã
từng từ chối không đưa ra câu trả lời cho câu hỏi mà Tổ
chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra năm 1996 sau khi nhận thấy
câu hỏi về "việc sử dụng vũ khí hạt nhân có vi phạm luật
quốc tế, trong đó có Hiến chương WHO hay không" nằm ngoài
phạm vi thẩm quyền của tổ chức này. Với tư cách là một
tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thúc đẩy văn hoá, khoa
học và giáo dục trên phạm vi toàn cầu, việc UNESCO yêu cầu
Toà xác định khu vực Trung Quốc đệ trình có phải vùng tranh
chấp không có thể không hoàn toàn tương tự tình huống trên
do có liên quan đến việc giải thích Công ước UNESCO 1972. Tuy
nhiên đây cũng là một điểm có thể gây tranh cãi trong quá
trình Toà xác định khả năng đưa ra ý kiến tư vấn của
mình.
Nói tóm lại, Việt Nam cần phải có những hành động nhanh
chóng và kịp thời thông qua con đường ngoại giao để phản
đối hành động của Trung Quốc đồng thời cần tìm kiếm
lời giải thích phù hợp và rõ ràng về quy định liên quan
tại Điều 11(3) của Công ước.
<strong>Nguyễn Ngọc Lan - Trần Hoàng Yến</strong>
<strong>* </strong><em>Thạc sỹ Nguyễn Ngọc Lan hiện là Giảng
viên Khoa Luật Quốc tế, Học viện Ngoại giao và Thạc sỹ
Trần Hoàng Yến hiện đang là Nghiên cứu sinh tại Viện Luật
Biển Hà Lan, Đại học Utrecht, Hà Lan. Hai tác giả xin gửi lời
cảm ơn chân thành đến TS. Nguyễn Đăng Thắng về những góp
ý của anh trong quá trình thực hiện bài viết này.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140806/nguyen-ngoc-lan-tran-hoang-yen-ngan-la-bai-moi-cua-tq-viet-nam-can-lam-gi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét