André Menras, Hồ Cương Quyết - Hoa tươi hoa héo

André Menras, Hồ Cương Quyết

Hai tháng tôi vừa sống ở Việt Nam sẽ là những tháng nở hoa
trong tôi. Phần lớn bó hoa là đẹp và thơm: hoa của cuộc phân
phát học bổng cho mấy em bé nghèo ở bảy tỉnh mà tôi đi qua;
hoa của những nụ cười tìm được lại trên môi các bạn
chài của tôi; hoa thắm thiết và tự hào với những chiếc gai
cào vào sự bất công của những người bạn dân chủ, yêu
nước và trí thức của tôi ở Hà Nội; hoa của thắng lợi
mừng vui tưới rượu vang đỏ tống thằng HY 981 xâm nhập cút
về phiá Hải Nam; hoa vừa phẫn nộ trước sự tàn bạo của
mấy chú cảnh sát Đà Nẵng vừa kính mến nạn nhân của họ,
bà Mẹ anh hùng Phạm Thị Lành, 97 tuổi bị đối xử tàn tệ;
hoa của ký ức và mến thương dành cho những nốt đàn phong
cầm của các chiến hữu cũ của tôi trong "Ban Trí Vận" Sài
Gòn – Gia Định; hoa đặt trên mồ Quới ở nghiã trang liệt
sĩ; hoa ôm siết chặt ở Văn Thánh với CLB Lê Hiếu Đằng; hoa
tặng papa Khuê và maman Hải; hoa của cuộc chiến đấu của
Trần Tố Nga cho các nạn nhân chất da cam; những bông hoa đỏ
tươi đẹp của dân chủ và lòng tự hào ái quốc sẻ chia với
công chúng tuyệt vời ở IDECAF Sài Gòn… Ngất ngây hoa thắm!

Chỉ có một bó hoa mà tôi đã sửa soạn là còn nằm lại trong
tim tôi: bó hoa mà tôi muốn tặng Thành Đoàn, các thanh niên
cộng sản Sài Gòn. Những bông hoa héo tàn trong đợi chờ vô
vọng một cuộc gặp gỡ thân tình với một "thanh niên"
cộng sản mà những người chỉ huy của anh kết vào tội già
nua: tai điếc, mắt nhìn thiển cận, và sợ thay đổi…

<strong>Việc chiếu phim "Hoàng Sa Việt Nam; nỗi đau mất
mát": một chỉ báo</strong>

Việc chiếu phim "Hoàng Sa Việt Nam; nỗi đau mất mát" đối
với tôi là một chỉ báo khiêm tốn nhưng cụ thể về sự
kháng cự của các công dân và nhà cầm quyền trước chiến
lược bành trướng và thôn tính của Bắc Kinh trên biển đảo
cũng như trên đất liền của Việt Nam.

Ở khắp nơi công chúng trả lời: có mặt. Ở khắp nơi mà
việc chiếu phim được cho phép. Những cuộc tranh luận và trao
đổi ý kiến, dù quá ngắn ngủi đối với một chủ đề
rộng lớn như thế và nóng bỏng đến thế, luôn luôn được
ghi dấu bằng sự tôn trọng, tinh thần chừng mực thắng thế
giữa những con người văn minh. Những việc ấy phản ánh nỗi
khát khao sự thật, khát khao thông tin và một tinh thần trách
nhiệm công dân sắc bén. Những việc ấy diễn ra mà không có
sự ngăn trở của công an, chỉ có vài manh nha kiểm soát (nhanh
chóng bị vượt qua) qua việc các câu hỏi mà công chúng đặt
ra ở IDECAF phải được viết lên giấy, người ta không mong
"mọi người nói nhiều quá về chính trị…". Nhìn chung,
mọi việc đã được nói lên và nói đúng về bi kịch của
dân chài, về vấn đề những quyền Con Người của những
người lao động biển bị China chà đạp một cách dễ dàng,
về vấn đề then chốt là mối quan hệ bắt buộc giữa việc
bảo vệ các quyền chủ quyền của Việt Nam đối với biển
đảo và sự tôn trọng và phát triển nền dân chủ của đất
nước… Tất cả những câu hỏi ấy, xưa nay luôn luôn là
"nhạy cảm", đã được đề cập không cần kiêng kỵ. Một
cuộc mở màn lớn cho thấy tự do ngôn luận công khai không
dẫn đến lộn xộn và bạo lực như nhiều năm nay đã được
tuyên bố từ những người tăng gấp bội các nỗ lực công an
và công nghệ để bịt miệng cái không thể bịt miệng.

<strong>Cảm ơn HY 981 và cảm ơn những người yêu nước chân
chính.</strong>

Từ đó, trước tiên ta phải cảm ơn sự xâm nhập của cái
giàn hoan lưu manh. Nó đã tạo nên những cú rung chuyển mới
trong cái đảng "bốn tốt" đang chia rẽ, mất hướng,bị
tước mất mọi ý thức hệ và cứ nhìn ngó mà bơi theo một
cái tình bạn Đại Hán "viển vông" bị áp đặt từ quá
lâu rồi.

Nếu tiếng nói của dân chài, cho đến nay vẫn bị bóp nghẹt,
đã có thể được nghe thấy một phần hay toàn phần (VOV, VTV4,
HTV, kênh truyền hình QPVN, kênh ANTV… báo Thanh Niên, Tuổi
Trẻ… ), thì ta phải cảm ơn nhiều nhất hoạt động không
mệt mỏi của các công dân có trách nhiệm và dũng cảm và
rất đông nhà báo, đã đấu tranh để sự thật cuối cùng
được nói lên công khai trên toàn quốc… Nhà cầm quyền Đà
Nẵng đã quyết định chiếu nhiều buổi phim nhân dịp hội
nghị quốc tế về biển Đông Nam Á ("Hoàng Sa -Trường Sa:
những sự thật lịch sử"); trong chừng mực nào đấy, nhà
cầm quyền Hà Nội đã không gây khó khăn cho hai buổi chiếu
phim ở thủ đô. Ta cũng phải cảm ơn bộ phận Việt Nam trong
IDECAF TP HCM, và dĩ nhiên là được sự khuyến khích trực tiếp
của Ông Tổng lãnh sự Pháp, về việc tổ chức buổi chiếu
phim – tranh luận trong một không khí mà ta cảm thấy căng
thẳng (sự có mặt đông đảo của công an trong và ngoài phòng
chiếu và sự lo âu ra mặt của nhân sự người Việt chịu
trách nhiệm tổ chức).

Tất cả những sự kiện ấy có thể làm thành những dấu
hiệu tích cực của sự thay đổi cấu trúc vận động trong
các mối quan hệ phụ thuộc và sợ hãi đối với Bắc Kinh.
Chúng có thể cho ta nghĩ rằng đảng CSViệt Nam đã rút ra kinh
nghiệm về một chính sách hữu nghị giả dối và điên rồ
với các nhà lãnh đạo China bá quyền và lòng tham không đáy.

<strong>Sự im lặng mang tính chỉ báo của Thành đoàn Sài
Gòn</strong>

Nhưng thái độ của các lãnh đạo ĐCS TPHCM không đưa đến
niềm lạc quan ấy. Vào cuối kỳ lưu trú của tôi, khi bộ phim
được Hà Nội cho phép chiếu ở IDECAF, khi hai buổi chiếu đã
diễn ra không có chuyện gì ở thủ đô, thì một nhóm bạn,
những cựu tù nhân chính trị của chế độ cũ, đã yêu cầu
với đủ giấy tờ cần thiết, cho phép một buổi chiếu phim
– tranh luận ở trụ sở Đoàn Thanh niên Cộng sản. Ông phụ
trách tuyên huấn Thành ủy, cựu bí thư thành đoàn, cựu bí
thư Quảng Ngãi là nơi các dân chài sinh sống, thoạt tiên đã
hứa trả lời "trước cuối tuần", tức là trước khi tôi
lên đường đi Pháp. Tôi đã lạc quan vì tôi để mình nghe theo
lời ai đó nói rằng ông ta đã xem phim và đã chân thành
"cảm động đậy". Tuy nhiên, câu trả lời hứa hẹn không
bao giờ đến. Mỗi cú phôn gọi đến chỗ ông đều được
đáp lại bằng sự im lặng. Sự im lặng tôi biết lắm mà, sự
im lặng của các "anh hùng núp", những cán bộ náu mình vì
không có khả năng biện minh cho điều không thể biện minh. Như
vậy, khi không thể cấm đoán như trong suốt 3 năm trước, thì
người ta không cho phép. Thì "vũ như cẫn" mà thôi.

Sự im lặng của các nhà lãnh đạo đã chỉ cần một lời
phát ra là huy động được trong ngày hôm sau hằng trăm thanh
niên mà họ kiểm soát hoàn toàn và là những người chắc
chắn tò mò được nghe tiếng nói của những đồng bào đánh
cá của mình, sự im lặng ấy xác nhận rằng ở TPHCM bộ phim
đã không bao giờ có "tính Đảng" theo như lời một người
hữu trách tiền nhiệm. Việc này cũng xác nhận rằng quả
đấm China vẫn luôn hiện diện một cách vững chắc và áp
đảo trong cái thành phố "được giải phóng" từ 40 năm nay,
chắc chắn là hơn hẳn ở những nơi khác trong cả nước. Và
ở đó nó có những lực Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ.

<strong>Kịch bản của chủ nghĩa yêu nước dây thun</strong>

Sự im lặng của Thành Đoàn là chỉ báo của một mâu thuẫn
cơ bản trong cặp đôi Đảng Cộng sản China – Đảng Cộng
sản Việt Nam. Cơn rung chuyển do giàn khoan HY 981, có thể là
cơn rung chuyển mạnh nhất sau cuộc xâm lăng 1979 ở biên giới
phía Bắc, đưa ra ánh sáng mâu thuẫn ấy. Nó xác nhận rằng
cặp đôi Đảng Cộng sản China – Đảng Cộng sản Việt Nam
nằm dưới ách đô hộ "toàn diện" của China là một cặp
đôi trái tự nhiên, có tính quái gở. Nó sẽ luôn luôn đối
mặt với cái nghịch lý kết án nó: ở mỗi giai đoạn China
bành trướng qua Việt Nam, ở mỗi cú công phá của nó, Bắc
Kinh đặt các đồng minh Việt Nam của nó vào tình thế yếu
trước công luận trong nước và dư luận quốc tế. Nó lật
mặt họ ngày càng rõ bằng cách dồn họ vào sự lặng im nói
lên một cách hùng hồn, trong khi nhân dân họ bị xâm lược,
đất nước họ lâm nguy. Như thế nó chỉ mặt vạch tên những
kẻ ủng hộ mà nó nhớm sẵn trong lòng Bộ Chính trị Việt
Nam. Nó buộc họ diễn một trò xiếc bi thiết này càng nguy
hiểm, trò này cứ phải lặp đi lặp lại, đã làm oải các
diễn viên và chán chường các khán giả trong và ngoài nước.
Đó là trò mà tôi sẽ đánh giá là trò "chủ nghĩa yêu nước
dây thun" ["patriotisme élastique"]. Dây thun căng: đó là
những tiếng kêu của phát ngôn nhân Việt Nam: "cực lực
phản đối" và sự im lặng trong hậu trường của một số
"anh hùng núp" bối rối của CLB "4 tốt", trong khi những
người khác lao vào những lời tuyên bố yêu nước. Rồi dây
thun tạm thời trở lại êm ả như sau khi giàn khoan HY 981 rút
ra. Những cuộc mặc cả trong bóng tối có thể được bắt
đầu ở hậu trường, luôn luôn ở sau lưng và có hại cho nhân
dân Việt Nam… Chính lúc đó là sự im lặng hoàn toàn được
ấn định như một cú đũa chỉ huy của "Ban Tuyên giáo",
bậc thầy kiểm duyệt, sự biểu tỏ trực tiếp thái độ của
CLB "4 tốt". Trong lúc chờ đợi lần căng tiếp theo của dây
thun.

Nhưng, đối với nhân dân Việt Nam, sự mị dân phường tuồng
ấy không xoá được từng vết thương mới mà Bắc Kinh gây ra.
Những vết sẹo vẫn có đó và chồng chất trong ký ức tập
thể. Và mỗi lần xâm lăng mới, bàn tay Bắc Kinh lại bắn
một phát đạn bổ sung vào lòng tin của cái "chân gỗ"
Việt Nam của nó: tấn công Bình Minh 2 , Viking 2, xâm nhập vũ
trang của giàn khoan HY 981, chưa nói đến mỗi cuộc tấn công
quen thuộc vào dân chài… Vẫn cứ như thế, với độ căng ít
hay nhiều hơn, cùng một kịch bản chủ nghĩa yêu nước dây
thun được các nhà lãnh đạo cấp cao chơi hoài. Cái logic ấy
càng lâu càng không thể giữ vững. Nó không lừa được ai
nữa và những kẻ thực hành nó tự kết tội mình với nó.
Nhưng có thể họ đã quá thoả hiệp, quá sâu và từ quá lâu,
để dám " Thoát-Trung", thoát khỏi nanh vuốt China… Mà vấn
đề là phải dũng cảm.

Vậy thì, trong bóng tối của những sự im lặng kém vinh quang
của các vị, trong bóng tối của những sự cấm đoán thông
tin, biểu tình, hội họp, trao đổi ý kiến, hãy đợi một
giàn khoan China mới hay một cú đấm Đại Hán mới của China
đế quốc đối với chủ quyền Việt Nam. Điều ấy sẽ xảy
ra: chắc chắn là thế. Trong lúc chờ đợi, "người thanh
niên" cộng sản sẽ già đi trong sự về hưu yêu nước và
trong niềm tự hào nhàu nát, héo tàn như những bông hoa tôi đã
tặng cho một buổi tranh luận mà tôi muốn là thân ái, cởi
mở và đã bị "tịch thu" mất. Thực lòng thất vọng vì
cuộc gặp gỡ hụt với thanh niên. Một lớp thanh niên thực ra
rất già so với những bạn cùng thế hệ của tôi và những
người trẻ chân chính, về phiá họ, ngẩng cao đầu kiêu hãnh
vì một nước Việt Nam tự do và giải mặc cảm.

A. M. H. C. Q.

Tác giả gửi BVN.

Bản dịch của BVN

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140817/andre-menras-ho-cuong-quyet-hoa-tuoi-hoa-heo),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!