<div class="boxleft300"><img
src="http://gdb.voanews.com/403F3F5E-2B6E-4364-A86C-15B0F1CD3C39_w268_r1.jpg"
/><div class="textholder">Binh sĩ Nga tiến vào căn cứ không quân
Belbek, ngày 22/3/2014.</div></div>Trong sinh hoạt chính trị thế
giới từ đầu năm 2014 đến nay, sự kiện Nga xâm lược bán
đảo Crimea của Ukraine chắc chắn là sự kiện quan trọng, thu
hút sự chú ý và gây nên nhiều phản ứng nhất. Các phản
ứng ấy có thể chia ra làm ba loại: Một, phê phán Nga; hai,
bênh vực Nga; và ba, dè dặt hoặc né tránh một thái độ rõ
ràng dứt khoát.
Phản ứng đầu tiên chiếm đa số. Hầu hết các tổ chức
siêu quốc gia (supranational) từ Liên Hiệp Âu Châu (European Union)
đến Hội Đồng Âu Châu (Council of Europe), Hội đồng an ninh
Liên Hiệp Quốc (UN Security Council), NATO đều tuyên bố Nga vi
phạm chủ quyền của Ukraine. Hầu hết các quốc gia Tây phương
cũng đều lên án hành động lấn chiếm phi pháp của Nga.
Điều đặc biệt là hầu hết các quốc gia Đông Âu vốn tách
ra từ Liên bang Xô Viết hoặc vốn thuộc khối xã hội chủ
nghĩa trước đây cũng phê phán Nga một cách gay gắt. Lithuania
và Ba Lan ra thông báo chung yêu cầu Nga phải tôn trọng chủ
quyền của Ukraine. Bộ Ngoại giao Albania cho hành động xâm
chiếm Crimea của Nga là việc làm trái với luật pháp quốc
tế. Azerbaijan, Belarus, Bosnia và Herzegovina đều yêu cầu Nga
phải tôn trọng sự độc lập và sự toàn vẹn lãnh thổ của
Ukraine. Tổng thống Bulgaria, Latvia và Georgia, Bộ trưởng Ngoại
giao các nước Cộng hòa Czech, Estonia, Phần Lan, Hungary, Romania,
Serbia, Liechtenstein, Lithuania, Malta, Uzbekistan, Maldova và Montenegro,
v.v… đều kêu gọi quân lính Nga rút ra khỏi Crimea và Nga phải
tôn trọng chủ quyền của nước láng giềng.
Những nước ủng hộ Nga rất ít. Hầu như chỉ có ba nước
công khai ủng hộ Nga: Cuba, Syria và Trung Quốc. Cuba và Syria thì
ra tuyên cáo ủng hộ Nga và lên án Mỹ cũng như khối NATO một
cách kịch liệt. Còn ở Trung Quốc thì, một mặt, Bộ ngoại
giao kêu gọi các bên tìm cách giải quyết tranh chấp một cách
hòa bình; mặt khác, Chủ tịch Tập Cận Bình lại điện thoại
cho Putin thông báo là ông ủng hộ Nga.
Lưng chừng ở giữa là một số nước, như Armenia, Colombia,
Ấn Độ, Kazakhstan, Macedonia, Pakistan, Slovenia, và Việt Nam: Tất
cả đều bày tỏ sự "quan tâm" của họ trước sự căng
thẳng tại Crimea và kêu gọi các bên giữ bình tĩnh và tôn
trọng các nguyên tắc cơ bản của công pháp quốc tế.
Nói là ở giữa, nhưng nhiều nước trong số này lại tỏ ra
thiên vị hẳn về phía Nga. Ví dụ, trả lời câu hỏi về quan
điểm của Việt Nam trước tình hình Crimea, người phát ngôn
Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình, một mặt, "hy vọng mọi
vấn đề được giải quyết trong khuôn khổ pháp luật, vì
lợi ích của nhân dân Ukraine, vì hòa bình, phát triển tại khu
vực và trên thế giới"; mặt khác, lại "đề nghị Ukraine
có các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn tính mạng và tài
sản cho cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập
và làm ăn tại Ukraine". Lời đề nghị ấy kể ra cũng bình
thường, hơn nữa, còn chứng tỏ sự quan tâm đến những
người Việt đang sinh sống và lao động tại Ukraine, nhưng nó
lại hàm ý đổ <a
href="http://tinngan.vn/Viet-Nam-quan-tam-va-mong-muon-Ukraine-som-on-dinh_1-0-452973.html"
target="_blank">trách nhiệm</a> về phía chính quyền Ukraine.
Việc Cuba và Syria công khai lên tiếng bênh vực và ủng hộ
hành động lấn chiếm Crimea của Nga thì không có gì đáng
ngạc nhiên. Các nhà bình luận chính trị trên thế giới quan
tâm nhiều nhất đến phản ứng của Trung Quốc. Họ đặt vấn
đề: Tại sao Trung Quốc lại đồng ý với Nga trong việc xâm
lấn này?
Theo James R. Holmes, lý do chính là Trung Quốc muốn biến hành
động xâm chiếm Crimea của Nga thành một tiền lệ trong sinh
hoạt chính trị thế giới để sau đó họ có thể dùng bạo
lực để xâm chiếm Đài Loan, hơn nữa, một số quốc gia láng
giềng khác ở Đông Nam Á. Thì cũng nhân danh việc cứu giúp
những người đồng chủng. Thì cũng dùng vũ lực để đặt
thế giới vào cái thế đã rồi. Nếu mọi người chấp nhận
việc Nga cướp Crimea từ tay của người Ukraine thì tại sao
lại lên án Trung Quốc nếu Trung Quốc, một ngày nào đó, đổ
quân lên Đài Loan hoặc một số hòn đảo <a
href="http://thediplomat.com/2014/03/taiwan-why-china-backs-russia-on-ukraine/"
target="_blank">đang tranh chấp</a> với các nước khác?
Andong Peng thì cho Trung Quốc xem Crimea như một cái bẫy để
làm cho Mỹ sa lầy vào đó và không còn khả năng để quay lại
châu Á. Với Trung Quốc, đó cũng là nơi làm tiêu hao quyền
lực mềm của Mỹ: nếu Ukraine bất lực trước Nga và Mỹ cũng
như NATO <a
href="http://thediplomat.com/2014/03/ukraine-a-case-for-chinese-involvement/"
target="_blank">không giúp được</a> gì Ukraine trong hoàn cảnh
tuyêt vọng ấy, các nước nhỏ khác sẽ không còn tin tưởng
ở Mỹ nữa.
Đó là những tính toán chiến lược của Trung Quốc. Nhưng còn
Việt Nam? Tại sao Việt Nam lại có vẻ đồng tình với Nga?
Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng <a
href="http://vcpmc.org/vcpmc/1697/04/03/2014/tinh-hinh-nga-ukraina-g8-duoi-mat-nhin-cua-thieu-tuong-viet.aspx"
target="_blank">Viện chiến lược</a> thuộc Bộ Công an, cho hành
động xâm lược của Nga ở Crimea là "phù hợp với các hiệp
định song phương được ký giữa Nga và Ukraine" và "không
trái với Hiến chương Liên Hợp Quốc". Hơn nữa, ông còn cho
những đe dọa trừng phạt Nga của Mỹ và Tây phương chỉ là
"chém gió".
Trên các diễn đàn mạng, các dư luận viên của Hà Nội cũng
đồng loạt bày tỏ sự ủng hộ của họ đối với việc Nga
dùng vũ lực để chiếm đóng Crimea. Họ cho đó là điều hợp
lý bởi hai lý do: Một, về phương diện lịch sử, đó vốn là
đất của Nga, chỉ được Tổng bí thư Liên Xô Nikita Khrushchev
tặng cho Ukraine năm 1954; và hai, về phương diện dân số, hơn
một nửa dân số Crimea là người Nga.
Việc ủng hộ một động thái của một nước khác, nhất là
khi nước ấy lại là một cường quốc, bao giờ cũng là một
lựa chọn chính trị.
Ở đây có hai lựa chọn chính: Một là lựa chọn đồng minh
và hai là lựa chọn cách thế hành xử.
Khi Việt Nam bày tỏ sự ủng hộ Nga, một cách mặc nhiên, họ
chọn thái độ đối lập với Mỹ và Tây phương nói chung.
Trong thời Chiến tranh lạnh, đó là một chọn lựa dễ hiểu.
Nhưng nó sẽ lại trở thành khó hiểu ở thời điểm hiện nay
khi Việt Nam đối diện với những nguy cơ lớn từ phía Trung
Quốc, và, theo những gì một số nhân vật lãnh đạo muốn
người ta hiểu, đang tìm mọi cách để cân bằng áp lực đến
từ Trung Quốc. Nếu chiến lược ấy có thật thì Nga chỉ là
một trong những lựa chọn, nhưng đó không phải là một lựa
chọn tối ưu vì, thứ nhất, thành thực mà nói, hiện nay, trừ
vũ khí nguyên tử, Nga không còn đủ sức mạnh để có thể
giúp Việt Nam thoát khỏi hiểm họa từ Trung Quốc; và thứ hai,
Nga không có lý do gì để vì Việt Nam mà phải đối đầu với
Trung Quốc.
Về phương diện cách thế hành xử, rõ ràng Việt Nam hoàn
toàn không có lợi gì, nếu không muốn nói chỉ có hại khi
ủng hộ hành động một nước lớn xâm chiếm toàn bộ hoặc
một phần lãnh thổ của một nước nhỏ khác. Giáo sư Carl
Thayer, chuyên gia về Việt Nam của Úc, đã nhận thấy điều
đó khi liên hệ vụ Crimea với vụ Hoàng Sa của Việt Nam: Cả
hai đều bị một nước lớn cưỡng chiếm; và ở cả hai
trường hợp, nước nhỏ và yếu hơn đành thúc thủ, hơn
nữa, càng ngày càng thúc thủ ngay cả về <a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2014/03/140311_crimea_hoang_sa.shtml"
target="_blank">phương diện pháp lý</a>.
Nhưng Hoàng Sa chỉ là một việc thuộc về quá khứ. Vấn đề
quan trọng hơn là những gì thuộc về tương lai. Những gì xảy
ra ở Hoàng Sa trước kia hoặc Crimea hiện nay cũng có thể xảy
ra ở Trường Sa hoặc bất cứ một mảnh đất nào trên lãnh
thổ Việt Nam chỉ với những lý do bâng quơ, ví dụ, đó là
đất ngày xưa (ví dụ thời Bắc thuộc) thuộc Trung Quốc hay
là để bảo vệ người Hoa ở đó.
Ở Tây phương, một trong những lý do chính để người ta
phản đối hành động xâm lược của Nga ở Crimea là vì thế.
Thứ nhất, phần lớn biên giới giữa các quốc gia hiện nay
không còn trùng hợp với biên giới ngày trước, do đó, yếu
tố lịch sử không còn đủ sức thuyết phục. Ví dụ, nhân
danh yếu tố lịch sử, Campuchia có thể đòi lại phần đất
thuộc phía Nam của Việt Nam hoặc Pháp có thể đòi lại toàn
bộ lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia với lý do
cả ba đều thuộc vùng Đông Dương của Pháp (vấn đề ở
đây là người ta đẩy cái gọi là lịch sử ấy đến thời
nào). Thứ hai, phần lớn biên giới các quốc gia hiện nay không
còn đồng nhất với biên giới sắc tộc và/hoặc ngôn ngữ.
Nếu nhân danh yếu tố sắc tộc và ngôn ngữ để đòi chủ
quyền thì Anh có thể lấy lại đất của Úc, của Tân Tây Lan,
thậm chí, của Canada và Mỹ; Pháp có thể đánh chiếm Quebec
của Canada.
Những ví dụ vừa nêu có vẻ như quái gở. Nhưng nếu đồng
ý với việc Nga chiếm Crimea thì người ta cũng đồng thời mở
ngỏ cho vô số những khả năng quái gở như vậy.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140324/nguyen-hung-quoc-ukraine-nga-trung-quoc-va-viet-nam),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét