<center><img
src="http://hieuminh.files.wordpress.com/2014/03/capitol-hill.jpg?w=950"
width="600"></center>
<center><em>CNTB đang ôm vai CNXH và khóc. Ảnh: HM</em></center>
Mấy hôm nay, truyền thông bình luận nhiều về 2 triệu người
Crimea vui mừng trở về với nước Nga. 96% đồng ý là một tỷ
lệ rất hiếm trong một cuộc trưng cầu dân ý.
Câu hỏi ở đây là, tại sao nhiều nước Đông Âu tìm cách
hội nhập với Tây Âu, thì riêng Crimea lại quay về với nước
Nga. Đó là câu hỏi mà thời gian tìm câu trả lời đôi khi
mất hàng thế kỷ.
Nhớ cách mạng tháng 10 (1918), chủ nghĩa cộng sản đã lan
truyền, kéo theo hơn một nửa nhân loại mơ ước về một trái
đất không còn cảnh người bóc lột người, thế giới đại
đồng. Nhưng từ giấc mơ của Marx và Lê Nin đến hiện thực,
nhân loại cần 70 năm để chứng minh con đường đó là đúng
hay sai.
Bàn chuyện đúng sai thật khó. Nó đúng khi người đi trên con
đường đó được hưởng lợi, nó sai khi kẻ đồng hành
chẳng được gì. Vì thế chuyện Crimea về với Nga, Tây Ukraine
hướng EU, sẽ không có hồi kết.
<b>CNTB thối tha nhưng hàng hóa thì không</b>
Thời trẻ tôi được học trong trường, CNTB (Chủ nghĩa tư
bản) bóc lột người, thối tha, đưa lợi nhuận lên hàng
đầu, giữa họ không có tình người.
Từng ở XHCN Việt Nam từ lúc sinh ra, bên XHCN Ba Lan 7 năm, 3
năm cộng sản Bulgaria và 12 năm ở tư bản đế quốc cả Mỹ
lẫn Anh, nhưng tôi không hiểu lắm về tư bản.
Du học Ba Lan những năm 1970-1977, đám sinh viên nghèo từ các
nước XHCN như Nga, Tiệp, Cuba, CHDC Đức, Hungary, Việt Nam và
Lào, nhìn sinh viên Arap, Palestine, Tây Đức, Pháp với những
đồng đô la xanh, quần Levis, nước hoa Cologne, mà thèm thuồng.
Sau này khi hiểu chút về cuộc đời, tôi nhận ra, dù đến
từ tư bản, những sinh viên này cũng nghèo, bởi cha mẹ hay
chính phủ chỉ trợ cấp một phần học bổng, đủ cho họ ăn
ở.
<center><img
src="http://hieuminh.files.wordpress.com/2014/03/chim-mc3b9a-xuc3a2n-1.jpg?w=950"
width="600"></center>
<center><em>Chim… xuân. Ảnh: HM</em></center>
Do chênh lệch tỷ giá giữa đồng nội tệ zloty và đô la quá
lớn, nên sinh viên tư bản sống một cuộc đời đế vương
trong khu ký túc xá. Gái gẩm, rượu whisky, thuốc lá Marlboro,
Pall Mall đỏ chói, quần áo mốt thời thượng. Sự phân biệt
của CNXH tươi đẹp không có gì và CNTB thực dụng xa hoa có
thể thấy ngay trong đám sinh viên.
Thời đó, giấc mơ của sinh viên Ba Lan là sang các nước tư
bản để lao động phổ thông, kiếm tiền trong dịp 3 tháng hè.
Sang Tây Đức hái táo, thu hoạch nho, đi London làm chạy bàn,
đến Tây Ban Nha chẳng hiểu làm gì.
Sinh viên Việt đi lao động trong nhà máy, công xưởng, làm cỏ
khoai tây, giúp nông dân Ba Lan. Nhưng sứ quán cũng cấm, chỉ cho
vài tuần, vì bọn trẻ mải kiếm tiền quên học. Được vài
nghìn zloty (khoảng vài trăm USD) trong kỳ hè đã là ghê lắm.
Tôi quen bạn Ba Lan sang Tây Đức, hỏi, sang đó làm nghề gì
mà ra tiền, họ nháy mắt "bí mật quân sự".
Sinh viên Ba Lan đồn thổi, sang London thu thập những đồng 10
zloty kim loại sẽ có lợi. Sau mới biết, đồng 10 zloty này có
thể cho vào máy tự động mua vé tầu điện, đồ ăn, tương
đương với 1 pound (bảng Anh). Một bảng Anh lúc đó ăn cỡ
20-25 zloty (tôi không nhớ lắm), một cách đổi tiền rất lời
cho cánh du lịch kèm lao động ít tiền.
Mỗi lần đi lao động tư bản về lại giầu hơn, quần bò,
máy cạo râu, bút parker, mua đồ cũ với giá vài đô, mang về
Ba Lan cũng dùng được tốt chán, có khi bán lại giá gấp đôi
gấp ba.
Nhìn cu cậu nào vừa đi lao động tư bản về là biết ngay.
Đồng hồ Rolex, thắt lưng mạ vàng, từ cái mũ Coca Cola đến
cái áo phông quảng cáo Marlboro. Sau này sang phương tây tôi mới
biết, đôi khi rolex là đồ rởm, mấy cái áo, cái mũ có
được là do hãng phát không ở một triển lãm nào đó.
<b>Phim ảnh và văn hóa</b>
Thời đó, chả hiểu sao Ba Lan cho phép chiếu phim tư bản
thoải mái. Từ Romeo Juliet đến Spartacus, rồi Cao bồi tìm vàng,
Bố già Mafia, Động đất, rạp chật kín người, dù ít cảnh
hở hang, nhưng xem thì hồi hộp từ đầu đến cuối.
Trong khi ấy phim Ba Lan ế ẩm dù phim nào cũng có vài pha trần
truồng, làm tình trên màn ảnh rộng. Sứ quán cấm sinh viên đi
xem phim tư bản, nhưng không cấm xem phim Ba Lan.
Bọn sinh viên thì thầm, cũng cảnh làm tình, nhưng bên phim tư
bản có nội dung đưa đến việc trên giường, trong khi phim Ba
Lan thì sống sượng, vừa đi làm về là nhảy vào quấn lấy
nhau, trườn như lươn trên sofa, cả trong thang máy.
Mỗi lần lên sứ quán họp, phổ biến chính sách, các em phải
nhớ trung thành với CNXH, vì tư bản bóc lột người, thực
dụng, toàn đi xâm lược các nước, mang của cải về nên mới
giầu có như thế.
Có lần mấy thằng rủ nhau đi xem trộm phim Mỹ. Chọn một
rạp cách xa trung tâm Warsaw tới 30 km, tin rằng khó có người
Việt nào tới đây. Chỉ là phim "Samuraj và Cao bồi", kể
về cuộc phiêu lưu của anh hiệp sỹ Nhật samuraj đi khắp
nước Mỹ, dùng kiếm đấu với cao bồi có súng lục. Có vài
phút một cảnh diễn viên nữ cởi truồng bên suối là lãng
mạn chút.
Mấy đứa chọn đèn trong rạp tắt mới vào để không ai nhìn
thấy, phim gần hết thì ra trước, sẽ không gặp ai. Nhưng lần
đó lại gặp mấy bác sứ quán cũng đi xem muộn và ra sớm.
Cả hai cùng ngượng và cười trừ. Các bác còn nói, nghe nói
tư bản bậy bạ, mà chẳng thấy bậy như phim Ba Lan.
<b>Hàng hóa tư bản lấn át XHCN</b>
Nhớ lần về phép (1973), đất nước còn chiến tranh, sinh viên
về nước được đón như những người giầu có. Tôi mang về
cái xe đạp Wilga (Ba Lan), cái đài National bán dẫn cũ của
Nhật, một ít vải vóc của Ba Lan, sữa ong chúa mua bên Nga, vài
củ sâm Trung Quốc. Thế mà cả huyện đã cho nhà tôi giầu
nhất.
<center><img
src="http://hieuminh.files.wordpress.com/2014/03/c491e1baa3o-chim-3.jpg?w=950"
width="600"></center>
<center><em>Đảo chim. Ảnh: HM</em></center>
Cụ già thích nhất cái đài, tối nào cả xóm cũng tập trung
nghe tin thời sự, ca nhạc, ngâm thơ. Đôi khi ông anh mang ra bụi
tre, dò được cả đài BBC và VOA, mấy anh em trong xóm nghe
trộm. Có lẽ tôi đã có lỗi tuyên truyền hàng tư bản về
làng quê hồi đó.
Tốt nghiệp đại học (1977), chúng tôi về nước đúng vào
thời kỳ sau 1975, hàng hóa khuân từ Ba Lan thành vô duyên. Xe
máy Honda Nhật, tivi National, đầu Akai và loa thùng, quạt
Nhật…tràn từ Nam ra Bắc. Xe máy con muỗi (Komar), Java phè phè
của Tiệp, ngay cả Simpson Đức cũng thể địch nổi. Đoàn xe
lửa chở sinh viên từ nước ngoài về không được đón long
trọng như đoàn cán bộ miền Nam ra.
Sau vài năm, quan hệ Việt Nam dễ dàng hơn với Pháp, các đoàn
công tác đi Tây Âu bắt đầu lục tục.
Chuyện đi tư bản hay XHCN là câu chuyện nhà lầu xe hơi hay đi
xe đạp và nhà cấp 4. Đi tư bản ba tháng bằng đi Liên Xô hay
các nước XHCN ba năm. Chỉ cần một con xe DD (xe máy Nhật)
đời mới có thể mua được một căn hộ Thành Công, hơn đứt
một container bàn là, xe cuốc và vải vóc nhập từ Liên Xô.
<b>Giáo dục cũng không miễn dịch</b>
Thời tôi du học phải xét lý lịch ba đời, có cống hiến cho
cách mạng, có anh em tham gia chiến trường. Tất nhiên phải
học rất giỏi. Nhưng khó mà nghĩ đến chuyện đi tư bản.
<div class="boxright320"><img
src="http://hieuminh.files.wordpress.com/2014/03/capitalism-socialism.jpg?w=256&h=246"
width="256"><div class="textholder">Capitalism vs Socialism. Ảnh:
internet</div></div>
Thời toàn cầu hóa. có thể gặp sinh viên Việt Nam ở London,
Paris, Rome, Tokyo. Họ du học khắp thế giới mà không bị trở
ngại gì.
Khi Việt Nam bình thường hóa với Mỹ thì việc lựa chọn
giữa Mỹ và Pháp lại được đặt ra. Tiếng Anh thay dần
tiếng Pháp. Khoa Nga chẳng còn ai muốn xin vào học. Khoa Pháp
cũng ít dần đi.
Sau 20 năm quan hệ Mỹ Việt bình thường, hiện đã có 16 ngàn
sinh viên vào Mỹ du học, so với 7-8 ngàn sinh viên thời cao
điểm nhất trong những năm 1970-1980 tại Liên Xô và các nước
Đông Âu. Chưa tính hàng chục ngàn các em đi Anh, Pháp, Đức,
Úc và nhiều nước khác.
Con số đó nói lên, giáo dục tư bản cũng hấp dẫn không kém
mấy món hàng xa xỉ.
<b>Vĩ thanh</b>
Hôm nay đi trên đường Hà Nội, Sài Gòn hay bất kỳ thành
phố nào ở Việt Nam, thử tìm ra một chiếc xe hơi nào do XHCN
sản xuất. Hàng rẻ tiền do Trung Quốc nhái của phương Tây.
Cửa hàng sang trọng tràn ngập đồ tư bản. Có những cái túi
giá mấy chục ngàn đô la nhưng không phải xuất xứ từ Nga hay
Trung Quốc.
Nhân vụ Ukraine, thấy trên mạng nhiều bạn lên án chủ nghĩa
tư bản, xâm lược, bóc lột, xấu xa. Chẳng hiểu sao dân vẫn
tranh nhau đi tư bản, mua hàng tư bản, gửi con học tư bản.
Hồi công tác ở HN (1978), tôi quen một cô bé có bố là đại
tá. Tới nhà chơi, bà mẹ đuổi khéo "Nhà này con gái lấy
chồng phải duyệt lý lịch thông gia".
Ngày nay, con cái các vị lãnh đạo cao cấp cưới tây là
chuyện thường, không ai tìm nguồn gốc. Con gái một vị rất
cao còn lấy người Mỹ hẳn hoi, và anh còn giúp đưa McDonald
vào xứ Việt.
Sau gần 40 năm kể từ hồi du học, tôi vẫn không thể lý
giải nổi sự lạ lùng của Tư bản. Dẫu vậy, nước ta có
một phần nhỏ có thể thay đổi được. Theo CNXH thì cứ theo
thôi, nhưng hàng hóa sản xuất thì phải có qui trình và chất
lượng tư bản mới mong tồn tại trong thế giới phẳng.
<em><strong>HM. 22-03-2014</strong></em>
<center><img
src="http://hieuminh.files.wordpress.com/2014/03/se1baafp-ne1bb9f.jpg?w=950"
width="600"></center>
<center><em>Hoa anh đào sắp nở. Ảnh: HM</em></center>
Mấy ảnh trong bài do Tổng Cua chụp ở DC, gửi bà con xem cho
vui mắt, không có tính minh họa. Bên FB mọi người like ầm
ầm: )
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140323/hieu-minh-dieu-khong-the-ly-giai-ve-tu-ban),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét