Lưu Vĩ Lân - Chính trị là địa phương

<em><div class="rightalign">"Phân tích đến cùng thì tất cả phát
triển đều nằm ở địa phương" (In the final analysis, all
developments is local), đó là nhận xét của nhà báo, nhà bình
luận quốc tế chuyên nghiên cứu về các vấn đề Nam Á Pranay
Gupte.</div></em>

<div class="boxleft300"><img
src="http://haydanhthoigian.files.wordpress.com/2014/01/rudy-guiliani.jpg?w=300&h=168"
/><div class="textholder">Thị trưởng Rudy Giuliani mang khẩu trang
xông xáo ở New York trong ngày hai tòa cao ốc World Trade Center
sụp đổ – Ảnh: foto.jp.dk</div></div>Chúng ta thường có thói
quen nhìn các vấn đề theo tầm quốc gia, tầm khu vực hay toàn
cầu: nước này hay, nước kia chưa hay; chính phủ này giỏi,
chính phủ kia dở; khu vực Đông Nam Á phát triển hơn khu vực
Sừng châu Phi… Cách nhìn này vô tình bỏ qua tầm quan trọng
của địa phương như một động lực quyết định trong thúc
đẩy phát triển, kích thích đổi mới.

Nhưng với nhận xét tinh tế trên, Gupte cho rằng các nước giàu
khi hỗ trợ nước nghèo cứ nghĩ đến các giải pháp vĩ mô ở
mức độ quốc gia, hoặc những lý thuyết cao siêu mà quên
rằng điều cần làm là "kích hoạt" cho những người có
thể làm thay đổi tình hình, đó chính là những cư dân địa
phương và lãnh đạo địa phương
<strong>
Nơi ươm mầm những cảm hứng chính trị mới</strong>

Kinh nghiệm lịch sử cho thấy chính từ những địa phương
mạnh, phong cách sống và làm việc độc đáo của người dân
và lãnh đạo ở đó thường mang lại luồng cảm hứng mới cho
cả một quốc gia. Nhiều lãnh đạo chính trị gây cảm hứng
nhất thường bắt đầu khẳng định tài năng của mình từ
địa phương, từ các tỉnh thành.

Hình ảnh một Võ Văn Kiệt khi còn là chủ tịch rồi bí thư
TP.HCM phất cờ cho lực lượng Thanh niên xung phong lên đường,
mặt chiếc áo thun trẻ trung đi nghe nhạc (thời những năm 1980
như thế là rất khác lạ), lặn lội đi đưa các trí thức
"vượt biên" bị bắt trở về và thành lập Hội Trí thức
yêu nước để họ có nơi hoạt động… đã truyền một
luồng cảm hứng lớn lao cho Sài Gòn thời bao cấp. Và cũng
chính từ đây, cuộc đổi mới kinh tế đã lan ra cả nước.

Người Mỹ cũng không quên hình ảnh thị trưởng Rudi Giuliani
mang chiếc khẩu trang chống bụi xông xáo khắp thành phố New
York đang "thất thần" khi hai tòa cao ốc World Trade Center sụp
đổ.

Tính cách mạng nhất trong hành động này không phải là ông
thị trưởng đi chăm lo cho người dân bị hoạn nạn mà là
bằng một nhạy cảm chính trị lão luyện, Giuliani biết rằng
bọn khủng bố muốn đánh sập niềm tin của nước Mỹ, đẩy
họ vào sự hoang mang co cụm, nên ông xông xáo để trấn an và
thúc giục người Mỹ trở lại cách sống của mình, mở cửa
làm ăn buôn bán bình thường. Chỉ có vậy New York và nước
Mỹ mới làm cho kẻ thù sợ mình.

Gần ta hơn là Shintaro Ishihara – thị trưởng Tokyo bốn nhiệm
kỳ liên tục (từ 1999-2012), người biết hơn ai hết hai khái
niệm quan trọng của chính trị: chính trị là địa phương và
chính trị là hoàn thành những việc nhỏ, cụ thể.

Rất được dân Tokyo ưa thích, có lúc ông này đã chỉ trích
thủ tướng Nhật đương thời với mình Junichiro Koizumi:
"Koizumi bắt đầu với những khẩu hiệu lớn mà quên mất
rằng chính trị là hoàn thành những việc nhỏ, cụ thể. Ông
ta cứ lặp đi lặp lại từ hozo kaikaku (cải tổ cơ cấu).
Nhưng ông ta không đưa ra được kế hoạch cụ thể và chỉ
làm cử tri thất vọng mà thôi".

Chính từ địa phương, rất nhiều người đã trở thành lãnh
đạo quốc gia và tạo dấu ấn cho đất nước mình: tổng
thống Hàn Quốc Lee Myung Bak từng là thị trưởng Seoul, tổng
thống Pháp Jacque Chirac từng là thị trưởng Paris, tổng thống
Jimmy Carter là thống đốc tiểu bang Georgia, Ronald Reagan là
thống đốc bang California, Clinton là thống đốc Arkansas, George
Bush là thống đốc Texas…
<strong>
Đi lên từ văn hóa địa phương</strong>


<div class="boxleft300"><img
src="http://haydanhthoigian.files.wordpress.com/2014/01/shintaro-ishihara.jpg?w=300&h=168"
/><div class="textholder">Shintaro Ishihara</div></div>Nước Mỹ là một
tập hợp của những địa phương mạnh mà quan điểm của họ
khi nhìn các vấn đề được công nhận cả ở tầm quốc tế.
Cụ thể, hãy nhìn vào nền báo chí đầy quyền lực của họ,
bạn không thấy một tờ báo quốc gia mạnh (có lẽ hiện chỉ
còn tờ USA Today), mà hầu hết đều là các tờ báo địa
phương mạnh: New York Times, Washington Post, Chicago Herald Tribune, Los
Angeles Times, San Jose Mercury… Tiếng nói của các tờ báo này
được trích dẫn trên toàn cầu.

Để ảnh hưởng của địa phương vang xa, người lãnh đạo
địa phương giỏi luôn biết cách khai phá sự độc đáo của
vùng đất mình đang dẫn dắt. Thị trưởng Seoul Oh Se Hoon là
một người như thế: ông muốn dùng văn hóa để thúc đẩy
tăng trưởng cho thành phố.


<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Chính trị là địa
phương và chính trị là hoàn thành những việc nhỏ, cụ
thể<img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div><div class="quoteauthor">» Shintaro Ishihara (Thị
trưởng Tokyo giai đoạn 1999-2012)</div></div>Khi được hỏi làm
sao giải quyết được mối gắn kết khá mông lung này, ông
nói: "Tôi muốn biến Seoul thành thành phố của sáng tạo,
thiết kế và văn hóa. Dĩ nhiên không thể làm được việc này
nếu địa phương ấy không có nền văn hóa nào cả. May là
Seoul có lịch sử lâu đời và chúng tôi có một tài sản văn
hóa lớn… Hàn Quốc là một quốc gia buôn bán với cả thế
giới và những sản phẩm chúng tôi làm ra với dấu ấn văn
hóa riêng của mình sẽ được bán cao giá hơn. Chúng tôi gọi
đó là culture-nomics thay vì là economics".

Ý kiến này được phát biểu từ năm 2008 và nay chúng ta đã
chứng kiến những gì Seoul và Hàn Quốc đã làm ra từ sự
độc đáo văn hóa đó: từ K-pop đến kim chi, đến Gangnam Style,
đến các dòng điện thoại thông minh của Samsung…

Điều này dễ hiểu vì khái niệm văn hóa quốc gia bao gồm
trong nó các tiểu vùng văn hóa. Các tiểu vùng văn hóa này
thông qua thời gian chính là cái khung để hình thành phân chia
hành chính quốc gia: các tỉnh thành ra đời thường dựa trên
"lãnh thổ" mà các tiểu vùng văn hóa này tồn tại, dù có
lúc "tiểu vùng" này trùng với một tỉnh thành, có lúc bao
hàm vài tỉnh liền kề (như "người lục tỉnh, miền
Tây"…).

Chúng ta biết rằng rất nhiều tài sản phi vật thể lẫn vật
thể quý giá đang ẩn sâu trong từng tiểu vùng văn hóa đó,
nếu không phải là những người gắn bó, "nằm gai nếm
mật" với địa phương thì khó mà thấy và khai thác được.
Rõ ràng nếu biết tìm cách tiếp cận kiểu "culture-nomics"
với từng "tiểu vùng văn hóa" sáng tạo đó thì nền tảng
phát triển quốc gia sẽ phong phú hơn rất nhiều.

Về mặt không gian sống, từng cá nhân sống trong xóm phố,
phường xã, quận huyện, tỉnh thành cụ thể của mình trước
đã, sau đó các địa phương này gộp lại mới thành ý niệm
quốc gia. Rõ ràng, không gian địa phương đó rất cụ thể,
rất sát sườn với từng con người.

Nhà báo Pranay Gupte đưa ra một minh chứng: "Có những điều
cần học từ lịch sử: tại sao chỉ một nhóm nhỏ người Anh
mà cai quản cả tỉ người ở tiểu lục địa Ấn Độ trong
gần 200 năm? Các nhà quản trị thực dân có hai bí quyết quan
trọng: hợp tác với các cơ cấu của địa phương và tạo ra
những chính sách có lợi trực tiếp với cư dân địa
phương".

Cách nhìn này rất giống với ý kiến của Philippe Devillers trong
tác phẩm Người Pháp, người An Nam: Bạn hay thù: "Ngày
19-8-1861, đô đốc Bonard được chỉ định là ủy viên toàn
quyền để kiến lập chế độ bảo hộ ở Nam kỳ, ông cho
rằng: ở đây, cách cai trị hay nhất là ủy nhiệm cho những
thủ lĩnh bản xứ giám sát và kiểm tra trực tiếp dân chúng…

Ông thực lòng muốn tôn trọng những luật pháp và các thể
chế An Nam và trong mọi trường hợp chỉ muốn đụng chạm vào
đó càng ít càng tốt… Ở đây, người ta đứng trước một
dân tộc cổ xưa, có một nền văn minh hàng nghìn năm và những
thể chế vững chắc. Vì vậy phải hành động hết sức thận
trọng".

Không phải ngẫu nhiên mà ngân hàng tầm cỡ toàn cầu HSBC xây
dựng châm ngôn của mình: Think global, act local (Suy nghĩ tầm
toàn cầu, hành động phù hợp với địa phương). Mọi đổi
mới cần phải bắt đầu từ từng tỉnh thành nơi người dân
cảm nhận được ngay guồng máy đang chuyển động ra sao.

<strong>Một tập hợp mạnh</strong>

Thông thường các quốc gia mạnh bao giờ cũng được hợp thành
bởi những địa phương mạnh, độc đáo. Không thể có một
tập hợp mạnh mà lại dựa trên những phần tử yếu. Do đó,
dường như cần phải có chút điều chỉnh về thúc đẩy phát
triển: đó là chú ý hơn đến địa phương.

Ở nước ta, người dân thì thông minh, cần cù, các vùng văn
hóa thì phong phú, đặc sắc từ Bắc tới Nam. Nhưng thực tế
con số các tỉnh thành chưa đứng được trên đôi chân mình,
còn trông chờ sự hỗ trợ ngân sách từ trung ương còn rất
cao.

Trong năm qua, hai vị lãnh đạo quan trọng của địa phương bị
đột quỵ (một vị là chủ tịch TP Cần Thơ, một vị là chủ
tịch tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), rồi cuộc tranh luận khá căng
về cải tiến cấp chính quyền địa phương giai đoạn trước
khi Hiến pháp được thông qua, ít nhiều cho thấy có những
"căng kéo" lớn ở cấp địa phương.

Ở Mỹ, một đất nước mà mọi cấp hành chính là một chính
quyền dân cử và hệ thống đó khá phức tạp: có một chính
quyền trung ương (US Government), 50 chính quyền tiểu bang (State
Government) và khoảng 83.186 chính quyền địa phương (Local
Government) bao gồm: 3.042 County, 19.200 Municipal, 16.691 Township and
Town, 14.721 School District, 29.532 Special District.

Biết việc điều hành của mình rất phức tạp, căng thẳng và
khó bao quát hết, nên họ rất linh hoạt trong việc tổ chức
điều hành ở cấp địa phương. Chẳng hạn hiện có ba hình
thức chính quyền thành phố: một là Mayor-Council Form (hình
thức song hành thị trưởng và hội đồng thành phố: người
dân bầu trực tiếp thị trưởng và hội đồng thành phố. Sau
đó thị trưởng chỉ định ủy ban thành phố để điều hành
công việc, hội đồng thành phố giám sát).

Hai là Commission Form (hình thức hội đồng thành phố điều
hành: người dân bầu hội đồng hay gọi là Board of Commissioners
và mỗi ủy viên hội đồng này nắm trực tiếp các ban ngành
như ủy viên cảnh sát, ủy viên cứu hỏa, ủy viên tài chính,
ủy viên công chính…).

Và ba là Council-Manager Form (hình thức thuê nhà quản lý đô
thị chuyên nghiệp: người dân bầu hội đồng, hội đồng
bầu thị trưởng chỉ ở vị trí biểu tượng, sau đó hội
đồng thuê một "city manager" và người này được toàn
quyền chỉ định bộ máy và quản lý thành phố dưới sự
giám sát của hội đồng và công luận). Đây là hình thức
đang phổ biến nhất ở các địa phương nước Mỹ.

Một sự uyển chuyển đáng kinh ngạc trên nền của một chính
quyền địa phương do dân bầu ra và giám sát. Chúng ta, dĩ
nhiên bằng cách riêng của mình, cũng cần phải tìm ra con
đường để từng địa phương có thể tự vận hành và trở
thành nét độc đáo cho chân dung toàn cảnh của quốc gia.
<strong>
Theo TTCT</strong>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140102/luu-vi-lan-chinh-tri-la-dia-phuong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!