Cách mạng làm cho tất cả mọi người đều bị bất ngờ. Bên
trên hoảng loạn, còn bên dưới thì đấu tranh với nỗi sợ
hãi của mình từng giây từng phút một, trong khi đó những
người quan sát bên ngòai – các chuyên gia, các chính phủ, khán
giả truyền hình và chính tôi – thì cảm thấy có lỗi vì
không thể tiên đóan được những điều không thể tiên đoán.
Đấy là nguyên nhân của tình trạng bát nháo đang diễn ra ở
Pháp: phe hữu bẽ mặt và tìm cách buộc tội phe tả, còn phe
tả thì cố gắng tránh giải thích nguyên nhân của việc trong
một thời gian dài Ben Ali và đảng của ông ta cũng như Mubarak
và đảng của ông ta vẫn là thành viên của Quốc tế xã hội
chủ nghĩa. Ben Ali bị xóa tên vào ngày 18 tháng 1, nghĩa là ba
ngày sau khi ông ta đã bỏ trốn. Còn Mubarak thì người ta đã
hành động nhanh nhạy hơn: 31 tháng 1. Không ai dám hành động.
Kể cả giới báo chí đang nhắm mắt trước tất cả các sự
kiện lẫn phe hữu đang muốn thân thiện với Đảng nước Nga
thống nhất đầy sức mạnh của Putin và nịnh nọt Đảng
cộng sản Trung Quốc. Và thay vì hỏi về nguyên nhân của tình
cảm nồng ấm với các nhà độc tài, ta phải lên án "sự im
lặng của giới trí thức".
Đáng suy nghĩ không phải là lao lên phía trước nhằm đuổi
kịp và vượt sự kiện mà chính nó đã làm ta hụt hơi
rồi. Xin hãy tạm quên trong chốc lát sự ngưỡng mộ
lòng dũng cảm có thể vượt qua được nỗi sợ hãi
của những con người đang tụ tập thành những đám đông
và xem xét một cách cẩn thận những sự kiện bất
ngờ, đã xóa bỏ tất cả các định kiến của chúng ta.
Định kiến thứ nhất: sau khi sự phân cực có tính lịch
sử của hai khối sẽ là cuộc xung đột "của các nền
văn minh". Định kiến thứ hai: thay thế cho chiến tranh
lạnh sẽ là nền kinh tế duy lí hòa bình, đặt dấu
chấm hết cho lịch sử đẫm máu. "Trường hợp ngoại
lệ" trong thế giới Arab chứng tỏ cho người ta thấy
một cách rõ ràng sai lầm của những lí thuyết bên
trên: những sự kiện vừa xảy ra đã giáng một đòn
chí mạng vào cái gọi là sự đoàn kết của các khối
sắc tộc và tôn giáo, thí dụ như "thế giới Arab"
và "thế giới Hồi giáo". Và chúng ta đã khẳng
định bao nhiêu thời gian rằng còn xung đột giữa Palestin
và Israel thì tự do và dân chủ sẽ chẳng có ý nghĩa
gì đối với người Arab? Từ đầu tháng 1 ở Magrib
cũng nhưng trên toàn vùng Cận Đông có vẻ như người ta
đã không còn chịu đựng số phận cũ nữa. Dù sao mặc
lòng, xin hãy hoan nghênh đổi thay "với sự cảm thông bên
cạnh lòng nhiệt tình", như Kant đã nói về cách mạng
Pháp, nhưng chúng ta sẽ không đồng ý nếu nó cứ dao
động mãi.
<h2>Quả bom tưởng tượng</h2>
Quá trình toàn cầu hóa bắt đầu cuộc diễu hành trên
khắp hành tinh cách đây 30 năm không chỉ giới hạn trong
lĩnh vực kinh tế và tài chính. Nó truyền con vi khuẩn
tự do vốn không biết biên giới là gì đi khắp nơi, con
vi khuẩn này đã từng giành chiến thắng (xin hãy nhớ
lại các cuộc cách mạng nhung), nhưng đôi khi nó cũng gặp
phải sự kháng cự dữ dội của bộ máy chính trị-quân
sự (ở quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989 hay ở Iran
vào năm 2009). Thanh niên mang tinh thần toàn cầu hóa sẵn
sàng bảo vệ quan điểm của mình bằng lời nói
(thường là trên không gian mạng) và hành động (thậm
chí hi sinh, nếu cần). Loạt đạn ở Tunisia đã làm rung
chuyển bức tường của pháo đài Ai Cập. Một cái gì
đó tương tự như quả bom nguyên tử đã làm rung chuyển
nền tảng của ách nô dịch có từ thời thượng cổ, nhưng
hóa ra trên thực tế lại mềm yếu và như thế nghĩa là dễ
bị phá hủy.
Tôi không thể nói thành lời niềm vui sướng khi chứng
kiến sự cáo chung của thời đại của những ông trùm
cộng sản ở Đông Âu, của Salazar, của Franko và Saddam
Hussein. Thế thì tại sao tôi lại cảm thấy cay đắng khi Ben
Ali chạy trốn hay sự từ chức, mà tôi hi vọng là sẽ
sớm xảy ra, của Mubarak? Họ hãy tự trách mình vì đã
bị dân chúng tống khứ mà không hề luyến tiếc. Tương
lai bất định, bạn đọc hẳn còn nhớ rằng thay cho Shah
[vua Iran – ND) là Homeini. Kết quả là gì? Liệu tôi có
nên trách móc ông vua của các vị vua đó rằng ông ta đã
không làm đổ đủ máu trong cuộc xung đột cuối cùng hay
là đã làm đổ quá nhiều máu trong những năm trước
đó?
Sự nổi dậy của phong trào quần chúng lật đổ chế độ
độc tài được gọi là cách mạng. Bất kì nền dân chủ vĩ
đạo nào ở phương Tây cũng đều có nguồn gốc đẫm máu,
trước hết đấy là nước Pháp thời Saint-Just: "Hòan cảnh
chỉ trở thành đơn giản đối với những kẻ lùi bước
trước nấm mồ mà thôi". Cái chết của chàng trai Haled Said,
[người bị cảnh sát ở thành phố Aleksandria đánh đến chết]
không làm cho dân chúng sợ hãi, mà ngược lại, đã trở thành
cú hích cho những hành động mới. Mạng Facebook và Twitter đã
trở thành một kiểu samizdat, còn một nhóm nhỏ những người
sử dụng internet thì trở thành những người giương cao ngọn
cờ của phong trào đối lập. Ngọn lửa, được sinh ra từ
lòng nhiệt tình của những người sẵn sàng hi sinh (thí dụ
như Mohhamed Buazizi ở Sidi Buzide), thiêu đốt những chế độ
độc tài đang được chuyển qua không-thời gian của chúng ta.
Trong thế kỉ thứ V trước Tây lịch kỉ nguyên, ở thành phó
Athens, thành phố của các triết gia, người dân đã tưởng
nhớ với lòng kinh trọng những người đã từng ra tay giết
chết hai kẻ độc tài là Garmody và Aristogitone.
<h2>Ngây thơ</h2>
Tự do là hiện tượng đầy mâu thuẫn, trong đó có "vực sâu
thăm thẳm và bầu trời cao lồng lộng" (Shelling). Hãy để cho
châu Âu nói với chúng ta rằng cách mạng có thể dẫn đến
bất kì cái gì, có thể dẫn đến nền cộng hòa và hạnh phúc
cho tất cả mọi người, mà cũng có thể dẫn đến khủng bố,
chiến tranh và xâm lược. Trong khi ở Cairo chính quyền không
còn đứng vững thì ở Teheran người ta tổ chức kỉ niệm
lần thứ 32 cuộc cách mạng với festival của những giá treo
cổ và những vụ tra tấn dã man. Ai Cập không phải là Iran
thời Homeini (Lạy chúa tôi!), không phải nước Nga thời Lenin
hay nước Đức thời cách mạng xã hội chủ nghĩa dân tộc. Nó
sẽ trở thành cái mà giới trẻ khao khát tự do và giao lưu,
tổ chức Huynh đệ Hồi giáo, quân đội bất hòa và thiếu tự
tin cũng như những người giàu và người nghèo với mức sống
cách nhau một trời một vực, biến nó thành.
Xin hãy tự suy nghĩ: 40% dân chúng Ai Cập đói ăn, 30% mù chữ.
Dĩ nhiên tất cả những chuyện này sẽ làm cho việc thiết
lập nền dân chủ trở thành khó khăn, nhưng không phải là
bất khả thì vì nếu không thì người dân Paris đã không thể
chiếm được ngục Bastilli. Xin đưa thêm vào đây sự kiện là
82% (số liệu năm 2010) người Hồi giáo Ai Cập ủng hộ áp
dụng luật Sharia và ném đá cho đến chết những người vợ
ngọai tình, 77% coi việc chặt tay kẻ cắp là bình thường, 84%
ủng hộ án tử hình đối với những người bỏ đạo. Những
kết quả như thế rõ ràng là đã xóa sạch các dự đóan quá
lạc quan và ngây thơ.
Pháp phải cần tới gần hai thế kỉ mới có thể đi hết
đọan đường từ cuộc cách mạng thứ nhất đến khi thiết
lập được chế độ dân chủ và nhà nước cộng hòa thế
tục. Liệu Nga và Trung Quốc có thể tiến nhanh hơn … hay là
nói chung có đạt được mục tiêu này. Ngay cả Mĩ, họ thành
thực tin rằng đã giải quyết được trong vòng mười năm,
trên thực tế họ đã lầm lẫn lớn: họ đã phải trả giá
bằng cuộc nội chiến khủng khiếp, bằng cuộc đấu tranh giai
cấp và cuộc chiến vì quyền công dân – tức là hai thế kỉ
hận thù.
Cách mạng và tự do không nhất định phải có nghĩa là dân
chủ, tôn trọng quyền của thiểu số, bình đẳng giới và quan
hệ hửu hảo với các dân tộc khác. Tất cả đều phải đấu
tranh mới có được. Cần phải hoan nghênh các cuộc cách mạng
ở Arab, vì chúng đặt dấu chấm hết cho sự nhẫn chục của
nhiều dân tộc khác. Nhưng chúng ta không được ngủ quên trên
những lời ngợi ca: ai cũng thấy hiểm nguy và de dọa vẫn còn
hiện diện khắp nơi. Chỉ cần nhớ lại lịch sử của chính
mình: tưởng lai vẫn là thứ không thể nói trước được.
Nguồn: <a
href="http://inosmi.ru/africa/20110208/166364414.html">Liberation</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140107/andre-glucksmann-cach-mang-khong-co-nghia-la-dan-chu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét