<center><img
src="http://gdb.voanews.com/0BBA2F4C-D40D-49B5-AFA5-E7A184FD5B97_w640_r1_s_cx3_cy1_cw97.jpg"
width="560" /></center>
Mỗi lãnh tụ đều có một tầm vóc, một kích thước và một
phong cách riêng. Nhưng khi đánh giá họ, để chính xác, cần
đặt những cái riêng ấy vào một bối cảnh chung: Lịch sử.
Mọi đánh giá đều phải có tính lịch sử. Từ góc độ lịch
sử, một lãnh tụ có thể được đánh giá từ hai khía cạnh:
Một, những gì họ kết thúc và hai, những gì họ mở ra.
Trong bài "Mandela for the Ages" đăng trên tờ Project Syndicate
số ra ngày 6 tháng 12 năm 2013, Gareth Evans, nguyên Bộ trưởng
Ngoại giao của Úc, Chủ tịch Nhóm giải quyết các khủng
hoảng quốc tế (International Crisis Group) thuộc Liên Hiệp Quốc,
nêu lên một nhận xét sâu sắc về Nelson Mandela, cựu Tổng
thống Nam Phi, người vừa mới qua đời ngày 5 tháng 12 vừa qua:
Không có Mandela, chế độ kỳ thị chủng tộc ở Nam Phi thế
nào cũng kết thúc trước sức ép nặng nề của thế giới;
nhưng nếu không có Mandela, sự chuyển tiếp của Nam Phi sau
thời kỳ kỳ thị chủng tộc chắc chắn sẽ nhiều gập
ghềnh, khúc khuỷu và có khi đẫm máu. Như những gì Slobodan
Milošević đã gây ra cho Yugoslavia và Robert Mugabe đã gây ra cho
Zimbabwe, v.v..
Trong bài "Madiba put his country above all else", Deborah Snow, phóng
viên đài ABC của Úc kể lại kỷ niệm của bà về cuộc
phỏng vấn Mandela lúc ông mới ra khỏi nhà tù vào năm 1990,
cuộc phỏng vấn mà bà cho là để lại nhiều ấn tượng nhất
trong suốt hơn 30 năm làm báo của bà. Ấn tượng sâu đậm
nhất, với bà, là, trong suốt cuộc phỏng vấn, Mandela, một
người vừa mới thoát khỏi 27 năm tù đày, đã không nói gì
về những kinh nghiệm đau đớn, cay đắng và oán hận đã qua
mà chỉ say sưa bàn về tương lai, về viễn kiến đối với
đất nước, về sự tự do, bình đẳng, hòa bình và thịnh
vượng của mọi người.
Trong bài "Nelson Mandela: By far the greatest man" đăng trên báo
The Age ngày 6 tháng 12 năm 2013, Malcolm Fraser, cựu Thủ tướng
Úc, người từng gặp Mandela vài lần, cũng có nhận xét như
thế: Nói chuyện với Fraser, ngay sau khi mới ra khỏi nhà tù,
Mandela đã từ chối nói chuyện về quá khứ, ông chỉ muốn
nói đến tương lai.
Những nhận xét của Evans, Snow và Fraser cũng dễ dàng được
bắt gặp ở các chính khách và các cây bút khác trên thế
giới khi nhận định về Mandela: Với họ, đó là một người
trở thành vĩ nhân, hơn nữa, một trong những vĩ nhân đáng
kính phục nhất trong cả thế kỷ, nhờ vào những mơ ước
hướng về tương lai và nhờ những con đường ông đã mở ra
cho đất nước của ông cũng như những cảm hứng ông đã gợi
lên cho nhân loại. Khi trở thành cảm hứng của nhân loại, ông
cũng đồng thời trở thành một trong những lãnh tụ của nhân
loại. Không phải ngẫu nhiên mà, khi nghe tin Mandela mất, một
số quốc gia trên thế giới, kể cả Mỹ, đã ra lệnh hạ
quốc kỳ của họ xuống một nửa cột cờ để bày tỏ sự
kính trọng và thương tiếc, một nghi lễ hiếm hoi dành cho
những người được xem là lãnh tụ mang tầm vóc quốc tế.
Có thể nói cái lớn của Mandela là biết nhìn về phía trước,
biết khuyên mọi người nhìn về phía trước để cùng nhau xây
dựng một đất nước trong đó luật pháp và sự bình đẳng
phải được tôn trọng. Để tránh ngộ nhận, cần lưu ý: Với
Mandela, quên quá khứ hay tha thứ những tội ác người khác đã
làm cho mình và dân tộc mình không đồng nghĩa với sự thỏa
hiệp, nhân nhượng hay dễ dãi. Ngược lại. Lúc nào ông cũng
trung thành với một nguyên tắc: công chính. Tha thì tha nhưng
sự công chính phải được thực hiện cho mọi người. Sự tha
thứ đi liền với sự đòi hỏi một cách quyết liệt. Nhờ
thế, quá trình chuyển tiếp từ một chế độ kỳ thị chủng
tộc đến một chế độ tự do, bình đẳng và dân chủ mà
Mandela thiết lập tại Nam Phi đã trở thành một kiểu mẫu
của thế giới.
Từ kinh nghiệm của Nelson Mandela, nhìn lại giới lãnh tụ Việt
Nam trong mấy chục năm vừa qua, chúng ta thấy gì?
Thấy, rõ nhất, tầm vóc của họ đều được hình thành từ
những gì họ kết thúc: Họ chấm dứt chủ nghĩa thực dân
của Pháp năm 1954 và kết thúc sự chia cắt đất nước năm
1975. Nhìn từ góc độ này, một số người trong họ, như Hồ
Chí Minh và Võ Nguyên Giáp, đã được nhiều người Việt Nam
ngưỡng mộ và không ít người trên thế giới kính phục. Coi
như thần tượng.
Nhưng sau sự kết thúc oanh liệt ấy, họ mở ra những gì?
Chỉ có tai họa.
Trùng trùng tai họa.
Tai họa cho dân chúng.
Tai họa cho đất nước.
Tai họa cho cả nhiều thế hệ mai sau do những con số nợ nần
chồng chất, do những cơ chế vừa nặng nề vừa bất nhân
lại vừa vô hiệu, và quan trọng hơn, do sự suy thoái về xã
hội và băng hoại về đạo đức.
Trong số các nhà lãnh đạo Việt Nam, sau này, nhìn lại, hầu
như chỉ có hai người được khen ngợi ít nhiều vì đã mở ra
một cái gì đó: Thứ nhất là Trường Chinh, những năm cuối
đời, đã quyết định đổi mới; và thứ hai, Võ Văn Kiệt,
người đã có công "xé rào" để dám thay đổi, dù chỉ
một phần, một số chính sách kinh tế sai lầm của đảng
Cộng sản. Nhưng những cái mới mà cả Trường Chinh lẫn Võ
Văn Kiệt mở ra đều là những cái mới nửa vời: Kết quả,
người ta chỉ thấy vài cuộc "xé rào" nho nhỏ, vá víu,
lặt vặt.
Ngoài Trường Chinh và Võ Văn Kiệt, tất cả những người khác
trong giới lãnh đạo đều chỉ biết quay đầu nhìn vào quá
khứ, trên đó, người ta xây dựng chiếc ghế và kho tiền của
mình.
Điều oái oăm là khi chiếc ghế và kho tiền bạc châu báu của
họ càng cao, tầm vóc của họ, dưới mắt quần chúng cũng như
trong lịch sử, càng thấp xuống. Càng lùn tịt.
<strong>Nguyễn Hưng Quốc</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131211/nguyen-hung-quoc-danh-gia-lanh-tu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét