Về phép chiếu Gauss-Krüger:
Tôi có viết <a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130926/truong-nhan-tuan-mot-so-xung-quanh-ban-do-moc-gioi-cua-phan-van-song-va-duong-danh">trong
bài trước</a> về phép chiếu Gauss-Krüger:
<blockquote>"Phép chiếu này giống như phép chiếu thẳng, chỉ
khác nhau, thay vì mặt hình trụ tiếp tuyến với đường xích
đạo, thì lại tiếp tuyến với một đường vĩ tuyến chọn
trước (Việt Nam chọn đường 6° thì phải)".</blockquote>
- Về từ ngữ: tiếp xúc – tĩnh từ (tangent) hay tiếp tuyến
– danh từ (tangente)? Tôi nhìn nhận trong trường hợp này sử
dụng từ <em>"tiếp xúc"</em> thì chính xác hơn. Tuy nhiên,
cách sử dụng từ ngữ ở đây không làm thay đổi bản chất
của vấn đề.
- Phép chiếu Gauss-Krüger: tác giả <a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130927/phan-van-song-loi-cuoi-ve-cac-bai-phan-bien-cua-ong-truong-nhan-tuan">Phan
Văn Song</a> đã lầm lẫn giữa hai phép chiếu UTM, như đã dẫn
<a href="https://www.e-education.psu.edu/geog160/node/1918">link</a>, với
phép chiếu Gauss-Krüger. Tác giả cũng lầm lẫn phép chiếu
Gauss-Krüger với phép chiếu nón (conique). Tác giả có vẻ ngạc
nhiên khi tôi viết hình trụ thay vì <em>"tiếp xúc"</em> với
đường xích đạo thì lại tiếp xúc với một đường vĩ
tuyến chọn trước. Tấm hình dưới đây (nguồn American Oxford
Atlas, Oxford, 1951) cho ta thấy phép chiếu không nhất thiết hình
trụ phải luôn luôn tiếp xúc với đường xích đạo, mà nó
có thể tiếp xúc với một đường vĩ tuyến hay một đường
nghiêng (oblique) bất kỳ.
<a href="http://www.flickr.com/photos/22851651@N03/9961388784/" title="Hình
12 de truongnhantuan, sur Flickr"><img
src="http://farm3.staticflickr.com/2892/9961388784_4821c93c0e.jpg"
width="500" height="290" alt="Hình 12"></a>
- Về trục chiếu: Trở lại phép chiếu thẳng, đường xích
đạo (hình tròn), là vòng cung tiếp tuyến với hình trụ. Khi
chiếu trên mặt phẳng thì đường này là đường thẳng. Ta
gọi nó là trục chiếu. Nếu phép chiếu này lấy đường vĩ
tuyến 22°30' làm đường tiếp tuyến với mặt hình trụ, khi
chiếu ra mặt phẳng, đường vĩ tuyến 22°30' là đường
thẳng. Tất cả các vĩ tuyến còn lại, kể cả đường xích
đạo, đều là đường cong. Việc trục chiếu không phải là
đường xích đạo mà là một vĩ tuyến bất kỳ, phép chiếu
này gọi là phép chiếu Gauss-Krüger.
- Bộ bản đồ biên giới Việt-Trung đã chọn phương pháp
chiếu Gauss-Krüger nhưng không xác định vĩ tuyến chiếu. Thật
ra đây là một sơ suất của tôi, nếu tôi chịu khó nhìn chăm
chú hơn trên bản đồ thì sẽ biết trục chiếu là ở đâu.
Các bản đồ công bố chỉ vẽ chung quanh đường biên giới,
bề rộng hai bên không quá 50km. Như vậy vĩ tuyến chiếu của
bản đồ ở khoảng các vĩ tuyến 22° hoặc 23°. Phép vẽ của
tôi như vậy là đúng với nguyên tắc của phép vẽ bản đồ
của Việt Nam và TQ.
Về sai số trên bản đồ: tác giả <a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130926/duong-danh-huy-ve-ban-do-moc-gioi-do-phan-van-song-va-duong-danh-huy">Dương
Danh Huy</a> dẫn ý kiến Ông Phạm Quang Tuấn, viết rằng:
<blockquote>"Việt Nam nằm gần xích đạo, và biên giới
Việt-Trung chỉ nằm trong phạm vi 2 độ vĩ độ, cho nên sự
thay đổi tỷ lệ theo vĩ độ là rất nhỏ. Theo tính toán của
ông Phạm Quang Tuấn thì trong phạm vi đó sự thay đổi của
tỷ lệ theo vĩ độ chỉ là 1.3% là tối đa. Đối với những
điểm gần nhau (tức là cách nhau dưới 2 độ vĩ độ) thì sự
thay đổi tỷ lệ còn nhỏ hơn 1.3% nhiều."
"(Trương Nhân Tuấn, vì đã không hiểu về bản đồ Mercator
và còn làm toán sai. Bản đồ của Mercator của chúng tôi là
vùng biên giới VN-TQ thôi, đâu có dài xuống tới Indonesia, mà
Trương Nhân Tuấn lại đi so sánh tỷ lệ ở xích đạo với
tỷ lệ ở vĩ độ 22 Bắc để kết luận là có sai số
20-25%)."</blockquote>
Hình như hai ông Dương Danh Huy và Phạm Quang Tuấn không biết
vị trí của biên giới Việt-Trung ở đâu trên bản đồ.
Theo các dữ kiện tin tưởng được, sai số của phép chiếu
thẳng, ở khoảng 20°-45°, là từ 15 đến 25% diện tích.
Bây giờ ta thử kiểm chứng.
Như đã tính trong bài vừa rồi, phép chiếu thẳng đã làm cho
bản đồ Việt Nam nở ra, theo bề rộng, tại khu vực 22°30',
là khoảng 47,7km. Hình thể địa lý nước Việt Nam trải dài
từ vĩ tuyến 8°27 đến 23°23. Tức trải dài một cung có biên
độ khoảng 15°, tương ứng 1.666km. Để đơn giản tính toán,
ta lấy độ "nở ngang" trung bình từ nam chí bắc là 20km.
Vậy phép chiếu thẳng làm cho diện tích Việt Nam nở ra bề
ngang, tính gọn 32.000km. Tức khoảng 10% diện tích.
Nếu tính thêm sai số do độ kéo dài, 10 ô chiều dọc tương
ứng 11 ô chiều ngang. Độ sai số dài như vậy là 10%. Cộng
thêm diện tích nở ra do việc kéo dài, sai số diện tích của
Việt Nam có thể trên 20%.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130927/truong-nhan-tuan-ve-mot-so-chi-tiet-ky-thuat-trong-bai-cua-hai-hoc-gia-qui-nghien),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét