Vào ngày 23 tháng 9 vừa qua, 130 nhân sĩ trí thức uy tín trong và
ngoài nước ra "TUYÊN BỐ Về thực thi quyền Dân sự và Chính
trị", và qua đó khởi xướng một "Diễn đàn trao đổi và
tập hợp các ý kiến nhằm góp phần chuyển đổi thể chế
chính trị của nước ta từ toàn trị sang dân chủ một cách
ôn hòa" dưới tên gọi "Diễn đàn Xã Hội Dân Sự".
Đó là một việc làm ý nghĩa, mang mục đích tốt, rất đáng
hoan nghênh, thể hiện hướng đi hợp thời (dùng XHDS làm nên
sự chuyển đổi thể chế chính trị một cách ôn hòa) với
công cuộc vận động dân chủ cho Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu nhìn vào tên tuổi của hơn 100 nhân sĩ trí thức
hàng đầu của đất nước mà chỉ tạo ra một "Diễn đàn"
để tập hợp các bài viết trao đổi về XHDS thì cá nhân tôi
cho là "uổng phí", vì các lẽ sau:
<em><strong>Thứ nhất</strong></em>, về hình thức, xây dựng
"Diễn đàn" trên mạng là một điều rất bình thường. Nó
không có gì đặc sắc hay mới lạ, về bản chất của diễn
đàn, nó cũng chỉ là một môi trường để mọi người có
quyền bày tỏ chính kiến, quyền tự do biểu đạt, tranh luận,
trao đổi làm sáng tỏ một vấn đề nào đó...
Về hình thức Diễn đàn như thế này thì trên mạng nhiều vô
số kể, từ khi Internet ra đời là đã có những diễn đàn mang
mục đích vận động cho một nền Dân chủ ở nước ta.
<em><strong>Thứ hai</strong></em>, về nội dung, Diễn đàn này bàn
về các vấn đề liên quan đến XHDS "với mong muốn xã hội
dân sự ở nước ta phát triển".
Về nội dung của XHDS thì không còn gì là mới lạ. Đã có
nhiều học giả và chuyên gia đã nghiên cứu chuyên sâu về
vấn đề XHDS cách đây nhiều năm trước đó. Đối với tôi,
tôi cũng đã tiếp cận vấn đề XHDS cách đây khoảng 5 năm.
Trong khoảng thời gian từ đó đến nay, tôi cũng chưa thấy
một học giả hay một nghiên cứu nào nói khác về XHDS ngoài
các thành tố như: trước tiên là ý thức trách nhiệm của
một người công dân đối với cộng đồng, sau đó là niềm
tin giữa người với người để hình thành nên vốn xã hội
và qua đó để có thể tin tưởng nhau mà hợp tác chung sức
cống hiến cho cộng đồng, và cuối cùng là nhà nước (yếu
tố quan trọng nhất trong tình hình VN hiện nay) cần phải có
môi trường đảm bảo cho XHDS phát triển sinh động bằng các
công cụ như pháp luật tạo điều kiện cho quyền tự do lập
hội, hay các chính sách ủng hộ các hội đoàn dân lập phát
triển…
Các giá trị cố lõi và vấn đề căn bản của XHDS đều đã
được làm sáng tỏ. Nên vấn đề mấu chốt bây giờ là thể
chế toàn trị có chấp nhận hay không mà thôi.
Vì như chúng ta đã biết phong trào, hội đoàn XHDS sẽ không
chịu sự kiểm soát của chính quyền, những người nằm trong
phong trào, hội đoàn này hành động dựa trên sự tự giác và
tự nguyện, không chịu sự ràng thuộc hay "sai bảo" từ
chính quyền, mà chính quyền toàn trị thì chẳng bao giờ muốn
thế và cũng chẳng để điều này xảy ra.
Cho nên "mong muốn xã hội dân sự ở nước ta phát triển" bây
giờ không phải là bàn, hay trao đổi nữa mà hãy HÀNH ĐỘNG
đi. Không cần gì phải lớn lao hay quy tụ cho đông, mà hãy làm
những việc nhỏ bé và bình thường trong khả năng của mình.
Chẳng hạn, khi ra đường, thấy ai xả rác ngoài đường, mình
sẽ lẳng lặng nhặt rác bỏ vào thùng giùm người ta… Nếu
hành động này có nhiều người hưởng ứng và ủng hộ thì
cứ tập hợp lại thành lập "Hội những người nhặt rác
giùm người khác" và lan tỏa nó đi, như vậy vừa tốt cho
cộng đồng, vừa giúp nâng cao ý thức môi trường, giúp cho
người dân từ bỏ thói quen xấu, và qua đó xây dựng được
một phong trào và hội đoàn đúng nghĩa với XHDS. Nếu nhà
nước muốn quản lý, hay muốn đưa "Chi bộ" vào để
"lãnh đạo" Hội này, thì mình sẽ dẹp luôn, không làm
nữa, trả lại việc nhặt rác cho nhà nước, rồi thành lập
hội mới để làm việc khác.
<em><strong>Thứ ba</strong></em>, có người nói rằng "Diễn đàn
XHDS" là một phong trào XHDS. Tôi đồng ý với quan điểm này
và cũng tin rằng những người khởi xướng Diễn đàn này cũng
nhằm mục đích tạo ra một phong trào XHDS có tính chất rộng
lớn, có tầm ảnh hưởng nhằm "chuyển đổi thể chế chính
trị của nước ta từ toàn trị sang dân chủ một cách ôn
hòa". Tuy nhiên với cách thức hoạt động hiện nay khi phong
trào chỉ là một "Diễn đàn trao đổi và tập hợp các ý
kiến" thì tôi e rằng sẽ không có sự tương đồng giữa
"mục tiêu và phương pháp" trong thời điểm hiện tại.
Như đã phân tích ở lý do thứ nhất, hiện nay không thiếu
diễn đàn để "trao đổi và tập hợp ý kiến". Cho nên xem
"Diễn đàn XHDS sẽ mang ý nghĩa của một phong trào dân sự
đầu tiên có tính tập hợp và được định hướng phản
biện trên diện rộng, đại diện cho một số khá đông trí
thức và sinh viên ở Việt Nam" như nhà báo Phạm Chí Dũng đã
đánh giá trên BBC, liệu có tham vọng quá không khi mà một
Diễn đàn và cũng là một Phong trào mới ra đời, theo đuổi
một phương pháp cũ, hoạt động trên mạng, không có gì nổi
bật ngoài những nhân sĩ tri thức tên tuổi khởi xướng? Và
liệu Diễn đàn này có thể "qua mặt" được các diễn đàn
lâu đời trên các cơ quan Truyền thông quốc tế, hay các diễn
đàn uy tín hiện nay để là nơi tập hợp các ý kiến phản
biện?
Quan sát hoạt động chính trị hiện nay và xu thế vận động
dân chủ, theo quan điểm của cá nhân tôi đã qua rồi cái thời
kỳ dùng lý luận để tranh luận và phản biện để làm sáng
tỏ vấn đề "Thế nào là Dân chủ". Mà đây là thời
điểm cho sự tranh đấu "Khi nào Dân chủ sẽ đến và chúng
ta sẽ sử dụng Dân chủ như thế nào".
Qua đó cho thấy, Diễn đàn XHDS ra đời vào thời điểm này mà
chỉ thể hiện là một diễn đàn dùng để "trao đổi và
tập hợp các ý kiến" thì đó là một phong trào "đi chậm
hơn" rất nhiều so với các phong trào khác trong công cuộc
vận động Dân chủ như NoU, Kiến nghị 72, Tuyên Bố 258…
Dù trong tương lai, cá nhân tôi chưa thể phán đoán Diễn đàn
XHDS sẽ "biến thể" sang một hình thái nào, phải chăng là
nơi tập hợp tiếng nói phản biện như Viện Nghiên cứu Phát
triển IDS? Nhưng trước mắt, hướng đến dân chủ với cách
thức và phương pháp này nó đã không tương xứng với cái
tầm, sự uy tín và số lượng của các nhân sĩ trí thức.
Bằng sự kỳ vọng vào một thế hệ tâm huyết đi trước, tôi
tin tưởng rằng các vị có thể làm được nhiều hơn thế…
Phạm Lê Vương Các
Mời xem lại: Xã hội dân sự và bản Hiến pháp
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2013/03/130305_chinhquyen_hienphap.shtml
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130924/pham-le-vuong-cac-vai-suy-ngam-ve-dien-dan-xa-hoi-dan-su),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét