Nguyễn Vạn Phú - Vì dân!

Nếu nương theo lẽ thường tình thì mọi chuyện rất đơn
giản: Để có đất xây một cây cầu, hay một bệnh viện công
hay một công trình công cộng nào đó, Nhà nước đứng ra thu
hồi đất và đền bù cho dân. Còn để xây một nhà máy, một
khách sạn hay thậm chí cả một khu đô thị thì doanh nghiệp
chủ đầu tư phải đứng ra mua lại quyền sử dụng đất của
người dân với giá hai bên thỏa thuận.

Nhưng thực tế không đi theo lẽ thường tình như thế. Sử
dụng quyền lực nhà nước để dễ thu hồi đất sau đó giao
cho doanh nghiệp kinh doanh đã trở thành hiện tượng phổ biến.
Vận động cho chính sách đền bù giải tỏa đất đai theo
hướng như thế lại rất mạnh, công khai với những lập luận
kiểu như doanh nghiệp đã giải tỏa đến 90% dự án mà gặp
vài ba hộ không chịu thỏa thuận là dự án đi vào bế tắc;
Nhà nước phải thu hồi đất thì mới thúc đẩy được phát
triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ xây dựng, chỉnh trang đô
thị; cơ chế thỏa thuận đã đẩy giá đất lên cao, gián
tiếp gây sốt thị trường địa ốc...

Các "trung tâm phát triển quỹ đất" trực thuộc sở tài
nguyên và môi trường các tỉnh thành thay nhau ra đời dưới
dạng đơn vị sự nghiệp có thu, tự chủ về mặt tài chính
nhằm phục vụ cho việc thu hồi đất của dân, tổ chức bồi
thường, tái định cư rồi giao lại cho doanh nghiệp. Các cơn
sốt bất động sản, phong trào làm dự án phát triển đô thị
mới, lợi ích nhóm, sự câu kết giữa quan chức địa phương
và doanh nghiệp đã làm vai trò của các trung tâm phần nào bị
méo mó - mọi loại dự án đều giao cho các trung tâm phát
triển quỹ đất "khai thác" đất từ người dân, bất kể
sự phản đối, bất kể khiếu kiện. Thậm chí đã có những
trường hợp do thỏa thuận với người dân quá khó khăn, giá
đền bù cao, doanh nghiệp chủ đầu tư được "tư vấn"
để mở rộng lĩnh vực của dự án, thêm những hoạt động
phục vụ lợi ích công cộng. Thế là doanh nghiệp sẽ được
Nhà nước danh chính ngôn thuận hỗ trợ thu hồi đất.

Nhìn thấy những bất cập trong cơ chế thu hồi đất như thế,
đã có nhiều ý kiến góp ý nhân sửa Luật Đất đai rằng
cần duy trì hai cơ chế: Nhà nước thu hồi đất và doanh
nghiệp tự thỏa thuận để chuyển nhượng quyền sử dụng
đất. Và để phân định rõ khi nào áp dụng cơ chế nào, cũng
đã có nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước chỉ đứng ra thu hồi
đất đối với những dự án xã hội, phục vụ mục đích an
ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia... Còn đối với những dự
án sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp tự thỏa thuận với
người dân. Mạnh hơn nữa, nhiều ý kiến cho rằng phải bỏ
khái niệm "thu hồi" thay bằng "trưng mua" vì trước đó
người dân đã có quyền sử dụng đất.

Thế nhưng dự thảo mới nhất của Luật Đất đai sửa đổi
vẫn giữ nguyên quy định Nhà nước thu hồi đất để sử
dụng vào mục đích phát triển kinh tế, xã hội. Cho dù luật
có quy định rất cụ thể thế nào là những dự án sẽ thu
hồi vì mục đích phát triển kinh tế xã hội như dự án phát
triển khu kinh tế, khu công nghiệp, một khi đã quy định như
thế thì không cách gì ngăn chặn sự thông đồng giữa cán bộ
địa phương thiếu lương tâm với doanh nghiệp vì lợi ích
riêng, sẵn sàng đẩy phần thua thiệt cho người dân.

Nếu buộc phải cân nhắc giữa tốc độ phát triển kinh tế,
mà thực chất chủ yếu là phát triển đô thị mới (kéo theo
là bong bóng bất động sản) với sự tôn trọng quyền được
quyết định của người dân, một cơ chế ngăn ngừa lạm
dụng luật pháp, thì việc sửa Luật Đất đai như thế nào,
rất dễ quyết định.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130926/nguyen-van-phu-vi-dan), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!