Mẹ Nấm - Tôi đi xem “tấu hài”

Việc khiếu nại, khiếu kiện đất đai luôn là chủ đề nóng
tại Việt Nam hiện nay. Bởi việc ban hành các nghị định,
quyết định, thông tư của các cơ quan chức năng nhà nước
trong vấn đề thu hồi, cưỡng chế giải tỏa đất nhằm phục
vụ nhu cầu đô thị hóa của chính quyền hoặc các chủ đầu
tư (tư nhân) ít nhiều đều gây ảnh hưởng đến đời sống
thường ngày của người dân.

Khi việc tư hữu hóa đất đai chưa được hiến pháp công
nhận, thì bằng cách quyết định trái pháp luật được ban
hành, các cơ quan nhà nước đã tạo ra một giai cấp xã hội
mới sau năm 1975, được gọi là dân oan – tức là những
người đang từ có nhà cửa, công ăn việc làm, nay bị đẩy
vào cảnh màn trời chiếu đất, không nghề nghiệp do bị tịch
thu mất đất, mất nhà.

Mặc dù đã được nghe, được đọc nhiều thông tin về các
vụ khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến đất đai, nhưng cá
nhân tôi chưa bao giờ được trực tiếp tham gia vào một phiên
tòa xử những vụ việc tương tự như trên. Và hôm nay, ngày
27/06/2013, lần đầu tiên, tôi được xem "tấu hài" miễn
phí tại Tòa án Nhân dân tỉnh Khánh Hòa, số 2 đường Phan
Bội Châu, phường Xương Huân, thành phố Nha Trang.

Nguyên đơn vụ khởi kiện quyết định hành chính về việc
cưỡng chế thu hồi đất giải phóng mặt bằng là vợ chồng
ông Quang Nhật Mạnh.

Bị đơn là Chủ tịch UBND Thành phố Nha Trang.

Tóm tắt vụ việc như sau:

Sau khi phê duyệt dự án xây dựng mới chợ Vĩnh Hải, UBND
tỉnh Khánh Hòa ra quyết định thu hồi trắng 402m2 đất sở
hữu hợp pháp của gia đình ông Quang Nhật Mạnh tại địa
chỉ 40B đường 2/4, phường Vĩnh Hải, thành phố Nha Trang.
Địa chỉ này đồng thời là nhà ở, cũng là nơi sinh hoạt
của Clb Thanh niên Vĩnh Hải (một trong những địa chỉ rèn
luyện thân thể và sinh hoạt văn hóa khá mạnh ở phía Bắc
thành phố), và là nơi tập luyện của Clb Khuyết tật Vĩnh
Hải do ông Mạnh làm chủ nhiệm.

Ngày 25/07/2008, trong khi ông Mạnh đang thực hiện nhiệm vụ là
HLV Đội tuyển Paralympic Bắc Kinh 2008 của Việt Nam thì nhà ở
và câu lạc bộ của gia đình ông bị cưỡng chế giải tỏa
trắng. Điều đáng nói ở đây là quá trình tống đạt các
quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế, biên bản
giao đất tái định cư đều không đúng với quy định của
pháp luật.

Từ chỗ là một gia đình có nơi ở và nghề nghiệp đàng
hoàng, cả gia đình ông Mạnh phải thuê nhà trọ ở và kiếm
sống bằng nghề giữ xe tại khu vực chợ Vĩnh Hải. (*)

Sau 5 năm ròng rã đi khiếu nại, khiếu kiện, lần đầu tiên
vụ án được đưa ra xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Khánh
Hòa.

Bên phía bị đơn, Chủ tịch UBND thành phố không xuất hiện.
Hai người được ủy quyền là ông Phạm Văn Thọ, giám đốc
Ban QLDA các CTXD Nha Trang, và ông Trần Duy Sơn, cán bộ Ban QLDA
các CTXD Nha Trang, chỉ có ông Sơn xuất hiện.

Phiên tòa được bắt đầu trễ hơn dự kiến một tiếng mà
không có bất kỳ thông báo nào. Ngay trong phần bắt đầu phiên
tòa, ông Quang Nhật Mạnh đã phát biểu "sau chừng đó năm
chờ đợi, hôm nay tôi hy vọng công lý sẽ được thực
hiện".

Ngay trong phần tranh luận, đại điện bị đơn là ông Trần Duy
Sơn không trả lời được hầu hết các câu hỏi do luật sư
bên nguyên đưa ra, và không thể cung cấp các chứng cứ có
liên quan theo đề nghị của tòa. Chủ tọa phiên đã nhắc nhở
ông Sơn: nếu câu nào anh trả lời được thì anh trả lời,
câu nào không thì anh thông báo, vì đây là cơ quan nhà nước,
khâu quản lý không chỉ do một người đảm nhiệm nên có thể
anh sẽ không tìm ra nếu không trực tiếp thực hiện.

Sau phần hỏi đáp cả hai bên nguyên và bị đơn, bà Phạm Thị
Minh Huyền, đại diện VKS Nhân dân tỉnh Khánh Hoà đã đọc
bản kết luận của VKS (hình như đã được chuẩn bị sẵn
từ trước) nội dung chủ yếu như sau: xét thấy vụ việc
không thuộc thẩm quyền xử lý của VKS nhân dân tỉnh Khánh
Hòa, đề nghị tòa xem xét.

Khi chứng kiến hình ảnh bà Huyền rút sẵn tập giấy A4 đã
được đánh máy sẵn ra đọc, tôi tự hỏi, nếu đã biết
trước kết luận này thì hóa ra màn hỏi – đáp nãy giờ của
bà là một màn diễn ư?

Thực sự, tôi rất thắc mắc về việc chuẩn bị sẵn kết
luận của VKS, bởi nó là một trong những yếu tố quyết
định sự công bằng trong phiên tòa, và quả thật lời đồn
có những "bản án bỏ túi" là có cơ sở.

Sau giờ nghỉ trưa, chủ tọa thay mặt HĐXX tuyên bố "đình
chỉ xét xử vụ án hành chính", "chuyển toàn bộ hồ sơ
về Tòa án thành phố Nha Trang để giải quyết theo thẩm
quyền".

Vậy là chỉ cần khoảng 7 phút, màn tấu hài đã kết thúc dù
nó bắt đầu trễ hơn dự định 1 tiếng.

Câu hỏi theo tôi trên suốt đường về: Nếu đã xác định là
không thuộc thẩm quyền của tòa án tỉnh, tại sao ngay từ
khâu tiếp nhận hồ sơ, yêu cầu nguyên đơn bổ sung, cung cấp
chứng cứ họ không từ chối thụ lý vụ này? Tạo sao phải
lãng phí thời gian và tiền bạc của người dân để diễn
một màn tấu hài như hôm nay? Phải chăng họ muốn xem nguyên
đơn thực sự có những chứng cứ gì từ đó đá lại quả
bóng trách nhiệm cho tòa thành phố để dễ bề đối phó với
người dân hơn??

5 năm chờ đợi công lý của gia đình ông Mạnh có thể chưa
là gì so với thời gian chờ đợi mỏi mòn của hàng tram ngàn
dân oan khác trên khắp các tỉnh thành tại Việt Nam.

Điều đó nói lên điều gì?

Pháp luật được lập ra là để duy trì trật tự xã hội,
không phải phục vụ lợi ích của một nhóm người nào, cũng
không phải là cái bẫy để đẩy người dân vào vòng tròn
khiếu kiện lẩn quẩn vì đợi chờ.

Cùng lúc với việc Quốc hội hoãn thông qua sửa đổi luật
đất đai, hành động của những người đại diện Tòa án
nhân dân tỉnh Khánh Hòa hôm nay một lần nữa chỉ ra rằng:
chính quyền sẽ không từ bỏ lợi ích của mình khi bị phát
hiện có sai phạm một cách dễ dàng. Họ không thể lôi từng
cá nhân có quyết định sai phạm ra ánh sáng, bởi đương nhiên
là không ai chịu chết một mình, họ sẽ bằng mọi giá, mọi
cách, mọi thủ đoạn để bấu víu và bảo vệ quyền lợi
của mình.

Không giải quyết thỏa đáng các mâu thuẫn xung đột giữa
người dân và chính quyền trong các vụ khiếu nại, khiếu
kiện đất đai hôm nay, xem ra, chính quyền Việt Nam không khác
gì mấy bọn cường hào ác bá bóc lột xương máu, tiền của
nhân dân mà họ đòi xóa bỏ từ thời Cách mạng Tháng Tám.

Lẽ nào đi một vòng tròn, nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ
nghĩa Việt Nam quang vinh muôn năm hôm nay, ngã đúng vào vết xe
đổ của chế độ phong kiến ngày xưa?

Có lẽ, hỏi tức là đã trả lời.

(*)http://www.tienphong.vn/xa-hoi/150838/HLV-xuat-sac-trong-xe-o-cho.html

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130627/me-nam-toi-di-xem-tau-hai), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!