<div class="boxright320"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vn-concor-recon-onl-solu-pcd-05012013122753.html/000_Hkg8513609-305.jpg/image"
/><div class="textholder">Những công nhân kết hoa trang trí xcho nàgy
30 tháng 4 năm 2013 tại Hà Nội. AFP photo</div></div>
Vẫn còn "tài nguyên nhân quyền" đặt lên bàn đàm phán
quốc tế, chủ đề hòa hợp và có thể cả hòa giải dân tộc
lại đang được Hà Nội nhắc đến. Chỉ có điều, bối cảnh
hiện thời khác xa so với gần một thập niên trước.
<h2>Biến đổi quan niệm</h2>
Dường như đã thấm thía ý nghĩa của mối quan hệ "song
phương" và có thể cả đa phương hóa, gần mười năm sau
nghị quyết số 36 về công tác người Việt Nam ở nước
ngoài, giới chức lãnh đạo của quốc gia này mới hé cửa về
triển vọng "hòa hợp dân tộc".
Cũng tràn ngập ý nghĩa và không kém ấn tượng, bài phỏng
vấn Thứ trưởng ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn do báo Thanh niên
thực hiện với tiêu đề "Hòa hợp tạo ra sức mạnh cho dân
tộc" đúng vào ngày 30/4 - kỷ niệm năm thứ 38 của "Bên
thắng cuộc", đã phác họa những nội dung chưa từng có
tiền lệ kể từ năm 2004.
2004 - thời điểm mà nghị quyết 36 của Bộ chính trị ra
đời, cũng là một "thời kỳ quá độ" mà Việt Nam tích
cực vận động để "nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa" được tô điểm thêm một sắc thái mới:
thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới (WTO).
Vào thời kỳ quá độ trên, chủ đề hòa hợp hòa giải dân
tộc cũng đã được nêu ra, nhưng thể hiện một cách đầy
chắt lọc chứ không phổ cập đại chúng trên báo chí trong
nước như những ngày qua.
Độ lượng hơn trong ít nhất việc chọn lọc "đối
tượng", hòa hợp dân tộc đang biến diễn trong bối cảnh
Việt Nam nhiệt thành xúc tiến cho một cuộc thương thuyết
mới sau "phong trào" WTO: gia nhập Hiệp định đối tác kinh
tế xuyên Thái Bình Dương (TPP).
Tất nhiên, kinh tế có thể đóng vai vế làm biến đổi cả
quan niệm chính trị.
<h2>"Cái nhìn hết sức tích cực"</h2>
Sau gần mười năm từ năm 2004, một quan chức có trọng trách
về ngoại giao và cũng là chủ nhiệm của Ủy ban nhà nước
về người Việt Nam ở nước ngoài - ông Nguyễn Thanh Sơn, đã
lần đầu tiên dẫn ra một quan niệm mới "Do hoàn cảnh lịch
sử mà kiều bào ta vẫn còn một bộ phận mà ngày xưa chúng ta
vẫn gọi là "phản động". Quan điểm của tôi là không nên
gọi như thế".
Trong bài trả lời phỏng vấn báo Thanh niên, nhân vật số hai
của Bộ ngoại giao Việt Nam đã "giải mật" một nội dung
mà vẫn thường mang nặng dấu ấn cơ mật vào "ngày xưa",
khi ông tiết lộ việc thông qua Đại sứ quán và Tổng lãnh
sự quán Việt Nam ở Mỹ, vào tháng 10/2012 ông đã có những
cuộc tiếp xúc tại Washington, Houston, California, quận Cam với
"các cá nhân, tổ chức còn chống đối, có tư tưởng hận
thù với đất nước", trong đó có những thủ lĩnh, nhân vật
"chống cộng khét tiếng'" như Nguyễn Ngọc Lập, Nguyễn
Phương Hùng, Nguyễn Thành Quang, Võ Đức Quang, Đức Nguyễn,
Thôn Thất Chiếu, Đông Duy, Nguyễn Á Độc Lập, Hoàng Duy
Hùng…
Riêng đối với nhân vật Hoàng Duy Hùng, ông Sơn khen ngợi:
"Vấn đề mà chúng ta từng lo ngại là các thành phần chống
cộng cực đoan đã ngày càng giảm đi. Một trong những người
cực đoan nhất như ông Al Hoàng (Hoàng Duy Hùng) vừa qua cũng
đã được về nước và ông ấy đã có những cái nhìn hết
sức tích cực như các anh (phóng viên) đã biết".
Người được khen tặng - Hoàng Duy Hùng, một nghị viên của
Thành phố Houston đặc trách về châu Á - đã có chuyến về
thăm Việt Nam vào cuối tháng 3, đầu tháng 4/2013 qua lời mời
của Bộ ngoại giao Việt Nam và của thành phố Đà Nẵng - đô
thị được xem là "nơi đáng sống nhất Việt Nam" và đang
có mối quan hệ kết nghĩa với Houston.
"Tôi e ngại rằng nhiều đảng phái quá sẽ không xây dựng
được đất nước, nên tôi cho rằng hệ thống lưỡng đảng
ở Hoa Kỳ đem áp dụng cho Việt Nam là tốt nhất, và đó cũng
là sự "hợp nguyên". Suy cho cùng, hệ thống lưỡng đảng
là tương đối ổn thỏa nhất để xây dựng và phát triển
Việt Nam" - ông Hoàng Duy Hùng đã nêu ra "cái nhìn hết sức
tích cực" khi trả lời BBC tiếng Việt cũng vào ngày 30/4/2013
- thời điểm mà Thứ trưởng ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn hé
cửa "hòa hợp dân tộc" trong trả lời phỏng vấn báo Thanh
niên.
Nghị viên Houston Hoàng Duy Hùng còn đề nghị một phương án
hết sức táo bạo: nếu Đảng cộng sản Việt Nam thuận theo
sự tiến bộ và tách thành hai đảng, thí dụ Đảng cộng hòa
(bảo thủ) và Đảng xã hội hay Đảng dân chủ (cấp tiến),
thì đó chính là đột phá của lịch sử để giải quyết
nhiều bế tắc trong nhiều năm qua ở ngay trong nội bộ Đảng
cộng sản cũng như của chính những người bất đồng chính
kiến và ở hải ngoại. Lúc đó, những người bất đồng
chính kiến có thể tham gia một trong hai đảng mà không cảm
thấy khó khăn.
Khá bất ngờ là chính trường Việt Nam, với những ẩn dụ
chưa định hình, đang lần đầu tiên tạm chấp nhận sự hiện
diện và cả phát ngôn của một nhân vật "khét tiếng chống
cộng".
<h2>Việt Nam dân chủ cộng hòa?</h2>
Cũng khá bất ngờ đối với người dân trong nước và còn
đột ngột hơn với giới trí thức hải ngoại, tháng 4/2013
lại khởi đầu cho một "đột phá lịch sử" nào đó giữa
Nhà nước với thành phần trí thức "bất đồng" ở Việt
Nam, nhưng không được kích hoạt một cách trực tiếp, mà
bằng vào sự hồi tưởng lịch sử năm 1946: Việt Nam dân chủ
cộng hòa.
Quay về tên nước "Việt Nam dân chủ cộng hòa" cũng là
một trong những nội dung cải cách chính trị của nhóm "Kiến
nghị 72".
Điều đáng ngạc nhiên là trong bối cảnh chỉ mới từ tháng
3/2013 trở về trước, khi việc sửa đổi Hiến pháp vẫn không
chấp nhận các ý kiến trái chiều, thì trong một buổi tọa
đàm lấy ý kiến Hiến pháp tại TP.HCM diễn ra sau đó không
lâu, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã cho rằng "cần
phải tiếp thu ý kiến nhiều chiều".
Ý kiến đề xuất của một số nhân sĩ và cả giới chức
mặt trận về việc đổi tên nước cũng vì thế được lưu
tâm hơn. Trong số nhân sĩ này, có cả những người bất đồng
chính kiến và những người mà "ngày xưa" còn bị cơ quan an
ninh xem là "đối tượng chống đối".
Nhưng chỉ mới đây thôi, có vẻ cách nhìn và thái độ của
các cơ quan "đặc vụ" đã trở nên dịu dàng hơn nhiều.
"Tôi cũng có quan hệ rất tốt với các cơ quan quốc phòng,
công an và các anh ấy cũng rất ủng hộ tôi khi có đột phá
vào những chuyện vẫn bị coi là nhạy cảm" - Thứ trưởng
Nguyễn Thanh Sơn trần tình trong trả lời báo Thanh niên.
Ông Sơn cũng gián tiếp khơi gợi về một sự kiện không kém
ẩn ý trong thời gian qua: "Tại sao năm 1946 khi Bác (ông Hồ
Chí Minh) đi thăm Pháp trong bối cảnh đất nước thù trong,
giặc ngoài mà Bác không chọn bác Phạm Văn Đồng hay bác Võ
Nguyên Giáp là quyền chủ tịch nước, mà lại ủy nhiệm cho
cụ Huỳnh Thúc Kháng vị trí đó? Trong những lúc đất nước
lâm nguy, khó khăn thì hơn bao giờ hết tinh thần đại đoàn
kết dân tộc được thể hiện qua sức mạnh dân tộc trong các
thành phần dân tộc, các tầng lớp trong xã hội. Người
được lựa chọn không phải là người ở trong chính đảng mà
Bác thành lập, mà là một chí sĩ yêu nước có uy tín lớn,
đủ khả năng lãnh đạo đất nước".
Vào trung tuần tháng 4/2013, sau khi đề xuất đổi tên nước
được bất thường khởi xướng và có dấu hiệu lan rộng,
một buổi lễ truy tặng huân chương Sao vàng cho chí sĩ yêu
nước Huỳnh Thúc Kháng đã được tổ chức tại huyện ủy
Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam, với sự chủ trì của Chủ tịch
nước Trương Tấn Sang.
Thực ra, tình cảm tri ân lịch sử của ông Sang đã được
thể hiện qua bài viết "Phải biết hổ thẹn với tiền
nhân" của ông vào tháng 8/2012, trước khi diễn ra Hội nghị
trung ương 6 đầy sôi động.
<h2>Hòa giải?</h2>
Hướng về lịch sử chiến tranh Nam - Bắc cũng đang là tinh
thần nổi trội sau gần mười năm mà nghị quyết 36 của Bộ
chính trị vẫn bị nhiều nhân sĩ, trí thức trong và ngoài
nước xem là "chưa đi vào thực tiễn". Một trong những chủ
trương có tính lịch sử như thế liên quan đến nghĩa trang
quân đội Việt Nam cộng hòa ở tỉnh Bình Dương.
"Hai quân đội từng đối địch nhau, để như vậy càng tạo
thêm sự xung đột sau này, cho nên chuyển thành nghĩa trang dân
sự là rất đúng" - Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn giải đáp
một cách không quá thiên về thói quen ngoại giao.
"Lần đầu tiên một quan chức Việt Nam bày tỏ nghĩa cử
tưởng nhớ đối với tử sĩ Việt Nam cộng hòa, những chiến
binh của phía thua cuộc" - báo chí phương Tây bình luận về
sự hiện diện "đến thăm và thắp hương" của Thứ
trưởng ngoại giao Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn tại đài tưởng
niệm bằng đá đen mới được dựng lên trong nghĩa trang quân
đội Biên Hòa cũ ở tỉnh Bình Dương, nơi chôn cất 16.000 binh
lính Việt Nam cộng hòa đã tử trận.
Sự kiện đáng nhớ trên lại diễn ra vào tháng 3/2013, ngay
trước khi xuất hiện một sự kiện khó quên khác: giáo sư
Michael Dukakis - cựu ứng viên tổng thống Mỹ năm 1988, hiện là
Chủ tịch Diễn đàn toàn cầu Boston - đã phát biểu đầy sôi
nổi tại Học viện chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí
Minh: "Các bạn là một dân tộc điển hình về hòa giải, hòa
hợp sau chiến tranh, nỗ lực xây dựng một thế giới tránh
xung đột".
Dù vẫn thận trọng và chỉ dùng từ "hòa hợp" mà không có
phụ ngữ "hòa giải", nhưng lời lẽ trong nội dung trả lời
phỏng vấn của Thứ trưởng ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn lại
như toát lên một hàm ý nào đó về cả sự hòa giải dân tộc
- điều chưa từng hiện diện một cách thực tâm và thực
chất trong gần bốn chục năm qua giữa Nhà nước Việt Nam với
"các thế lực thù địch".
Cho tới giờ, người ta đã có thể giải thích vì sao trong
không khí nhang khói tại nghĩa trang quân đội Việt Nam cộng
hòa vào tháng 3/2013, lại có mặt một trong những đại diện
của "thế lực thù địch ấy" - ông Nguyễn Đạc Thành,
nguyên thiếu tá quân lực Việt Nam cộng hòa, cựu tù cải tạo
và hiện là Chủ tịch Hội Vietnamese American Foundation, bên cạnh
"Người thắng cuộc" Nguyễn Thanh Sơn.
Nếu kinh tế có thể làm biến đổi quan niệm chính trị, thì
quan niệm ấy cũng có thể khiến đổi khác những hành động
về ý thức hệ.
Đó cũng là lý do giải thích cho một hành động rất mới mẻ
là chính vào bối cảnh "rất nhạy cảm" như hiện nay, tờ
báo Thanh niên của Trung ương đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí
Minh lại có đủ can đảm để nêu ra một câu hỏi đặc biệt
đối với Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn: "Bài học lịch sử
ấy (thời kỳ đầu xây dựng nhà nước Việt Nam dân chủ
cộng hòa), theo ông, có thể áp dụng thế này vào hiện tại
để tập hợp những con người có thể có quan điểm, chính
kiến khác nhau vì mục tiêu phát triển của đất nước?".
Rất có thể đây là lần đầu tiên từ rất nhiều năm qua,
một tờ báo "quốc doanh" lộ ra mối quan tâm với những
người bất đồng chính kiến mà không bị Ban tuyên giáo trung
ương "tuýt còi".
<h2>Tài nguyên nhân quyền!</h2>
Trong Việt Nam đương đại, chủ đề "Phát triển đất
nước" là một bài toán quá nhiều ẩn số với xuất phát
điểm của quá nhiều nguyên nhân, mâu thuẫn và xung đột
thuộc về nội tại.
Chìm trong suy thoái và gần như cạn kiệt về sức hồi sinh,
nền kinh tế Việt Nam và những người điều hành nó đang
phải bằng nhiều cách tìm ra lối thoát.
Nếu Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn dường như đang cố gắng
thể hiện "gương mặt ôn hòa" với kỳ vọng có thể thu
hút từ 10 đến 20 tỷ USD kiều hối từ 4,5 triệu "kiều bào
ta", thì sau gần mười năm, nghị quyết số 36 của Bộ chính
trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài vẫn còn rất
xa mới đạt được ý nghĩa trọn vẹn về hình thể và nhân
cách của nó.
Cũng gần như cạn kiệt tài nguyên, ngoài dầu khí ở khu vực
biển Đông, Việt Nam đang tụt hậu quá xa so với Myanmar trong
nhãn quan lợi nhuận của giới tư bản quốc tế.
Trong bối cảnh đầy ám ảnh như thế, hiển nhiên lời đánh
đố về tính hấp dẫn mang tính cứu cánh của TPP như "Việt
Nam sẽ là nước được hưởng lợi nhiều nhất", cũng như
kết quả đàm phán gia nhập tổ chức này của Việt Nam, vẫn
là một cái gì đó không thể không liên đới với khuyến cáo
mới đây của tiến sỹ Jonathan London của Trường đại học
tổng hợp Hồng Kông, trong một cuộc hội thảo tại Trường
đại học Phạm Văn Đồng (tỉnh Quảng Ngãi): "Việt Nam đang
đứng trước cơ hội lịch sử để chọn con đường cải
cách, đẩy mạnh cải cách chính trị để thu hút hậu thuẫn
cho chủ quyền của mình ở biển Đông".
Ứng với những động thái khá cấp tập "vừa tranh thủ vừa
đấu tranh" nảy ra trong các mối quan hệ Việt - Mỹ và Việt
Nam - Liên minh châu Âu, vào lần này hình như chủ quyền lại
đồng nghĩa với quyền con người.
Thường được mô tả như "một thị trường tiêu thụ tiềm
năng với hơn 80 triệu người", Việt Nam cũng còn một thứ
tài nguyên đặc chủng để đặt lên bàn đàm phán quốc tế:
tài nguyên nhân quyền.
Một lần nữa từ nhiều năm qua và sau cuộc đối thoại nhân
quyền Việt - Mỹ tái lập ở Hà Nội vào giữa tháng 4/2013,
chủ đề hòa hợp và có thể cả hòa giải dân tộc được Hà
Nội nhắc đến.
Chỉ có điều, bối cảnh hiện thời đang khác xa so với gần
một thập niên trước.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130502/pham-chi-dung-viet-nam-co-thuc-tam-hoa-hop-va-ca-hoa-giai-dan-toc),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét