<div class="rightalign"><em>Nước bốn nghìn năm hồn chửa
tỉnh,</em><br>
<em>Người hăm lăm triệu giấc còn say.</em>
Tản Đà</div>
"<em>Gia Định báo</em>, tờ báo đầu tiên của nước ta
được xuất bản ở Sài Gòn 5 năm trước khi Tú Xương ra
đời. Nhưng có lẽ trong hoàn cảnh sự giao thông liên lạc bấy
giờ, thậm chí khó lòng nói chắc rằng nho sĩ Trần Tế Xương
biết có một tờ báo như thế tồn tại ở trên đời để
tính chuyện… cộng tác…"
"Nếu có tính đến mấy ông nhà nho chuyển sang viết báo, thì
người ta phải đợi đến thập kỷ thứ hai của thế kỷ XX,
khi Phan Kế Bính viết cho <em>Đông Dương tạp chí</em>, Nguyễn
Bá Học viết <em>Nam Phong</em>, Tản Đà làm <em>Hữu thanh</em>
hoặc Phan Khôi làm chủ bút <em>Phụ nữ tân văn</em>. Trước
đó, nhà báo ở ta thuần tuý là lớp trí thức mới được
Pháp đào tạo (Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh).
Ấy là những sự kiện được lịch sử công nhận."
"Tuy nhiên, nếu căn cứ vào nội dung các bài thơ mà Tú Xương
để lại, người ta lại không khỏi có ý nghĩ rằng ông nhà
nho này sinh ra để làm báo. Ở ông luôn luôn có tư duy của
một ký giả, chẳng qua sinh bất phùng thời, không gặp cơ may
để thi thố ngòi bút cho đúng lúc thôi …" (Vương Trí Nhàn,
"<a href="http://vuongdangbi.blogspot.com/2008/10/t-xng-nh-bo.html">Tú
Xương nhà báo</a>". trong <em>Cánh bướm và hoa hướng
dương</em>, NXBx Phụ Nữ, Hà Nội, 2006, 31-33).
Bác Vương Trí Nhàn – rõ ràng – là một người (rất) bi quan
và (vô cùng) khó tính. Cái nhìn của bác ấy về cuộc đời,
cũng như đời người (thường) đen thui như mực. Chớ Tú
Xương, nói nào ngay, vẫn may mắn chán. Ông may mắn vì được
sinh ra ở Việt Nam, nơi mà tờ báo đầu tiên (<em><a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_b%C3%A1o">Gia
Định báo</a></em>) đã có mặt rất sớm – chính xác là vào
ngày 15 tháng 4 năm 1865.
Mãi gần 150 năm sau, hôm 1 tháng 4 năm 2013, trên đường phố
Miến Điện mới có tiếng rao ("Báo mới đây!") và biến
cố bất ngờ này đã khiến cho dân chúng "mừng rơi nước
mắt" – theo như tường thuật của ký giả Anh Duy, đọc
được trên <a
href="http://tuoitre.vn/the-gioi/542214/myanmar--bao-moi-day!.html">Tuổi
Trẻ Online</a> vào ngày 10 tháng 4 năm 2013:
<em>"Theo thống kê của tờ Global Post của Mỹ, trong ngày đầu
tiên phát hành tờ Golden Fresh Land (1-4), 80.000 bản đã được
bán sạch vào trưa cùng ngày. Trả lời phỏng vấn báo Irrawaddy,
ông Maung Lay không giữ nổi cảm xúc:"Chúng tôi đã chờ đợi
hơn nửa thế kỷ cho ngày hôm nay."</em>
<em>Tun Win, một tài xế taxi tại Yangon, hào hứng: "Giờ đây
người dân có thể tiếp cận thông tin mỗi ngày, không phải
mỗi tuần một lần."</em>
<div class="boxright320"><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2013/04/Độc-giả-đọc-tờ-The-Voice-một-trong-bốn-tờ-báo-tư-nhân-phát-hành-từ-ngày-1-4-2013.-Ảnh-AFP.png"
/><div class="textholder">Độc giả đọc tờ <em>The Voice</em> - một
trong bốn tờ báo tư nhân phát hành từ ngày 1-4-2013. Ảnh:
AFP</div></div>
Thiệt tình: nghe mà thấy (thương) hết sức, muốn ứa nước
mắt luôn! Cái Xứ Chùa Vàng (chết tiệt) này thiệt là chậm
tiến và lạc hậu về mọi mặt. Ở Việt Nam, dù báo chí đã
xuất hiện từ lâu nhưng vẫn luôn luôn được đón nhận tưng
bừng và "hào hứng" hơn nhiều. Báo <em >Nhân dân</em> – số
ra ngày 12 tháng 3 năm 2000, trong mục "bạn đọc góp ý và phê
bình" – có ghi lại một ý kiến (đóng góp) vô cùng nồng
nhiệt:
<em>"</em><em>Ðối với kiều bào ở California là nơi có đông
người Việt Nam, thì báo Nhân </em><em>d</em><em>ân điện tử là
món ăn tinh thần lớn nhất, quí nhất. Riêng đối với tôi
việc làm đầu tiên trong ngày là mở trang báo Nhân dân điện
tử… Nhiều người chỉ mong sáng ra để đọc báo Nhân
dân…"</em>
Thiệt là quá đã (và quá đáng) nhưng vẫn chưa thấm tháp vào
đâu, nếu so với như tường thuật của ông Nghiêm Tiến Quang
(Giám đốc Công ty in báo Hà Nội) trên tờ <em><a
href="http://antg.cand.com.vn/vivn/ktvhkh/2009/1/68317.cand">An ninh thế
giới</a></em><em>,</em> số ra ngày 2 tháng 1 năm 2009:
<em>"Tại chợ người Việt ở thủ đô Berlin (Đức), tôi gặp
một ông mua một lúc 5 tờ ANTG. Tôi bắt tay ông hỏi: Sao bác
mua nhiều thế?. Ông cười: Tôi mua hộ mấy ông bạn cùng làm
ở chỗ tôi. Tôi hỏi tiếp: Ở Đức có nhiều người đọc
ANTG không? Ông gật đầu: Nhiều đấy. Đọc xong lại cho
mượn, rồi chẳng thấy ai trả lại. Bởi báo có nhiều bài
cần đọc."</em>
Chắc còn lâu, lâu lắm, người Miến mới tiến tới "trình
độ" chỉ mong sáng ra để được đọc báo điện tử (Nhân
Dân) hay mua luôn một lượt đến 5 tờ (ANTG) vì… dân trí họ
còn thấp lắm – theo như tường thuật của ký giả <a
href="http://baotreonline.com/Van-hoc/Van/yangon-nhung-lop-hoc-nao-ne-nhung-day-hy-vong.html">Từ
Khanh</a>, từ Yangon:
<em>"Sau khi được trả tự do, Daw Suu vận động thành lập 36
'trường' tư. Đúng hơn nên gọi là 'trường thí' vì
học sinh không phải đóng tiền, dành cho các gia đình nghèo
không đủ sức cho con theo học trường nhà nước (đủ thứ
phí)… Chúng tôi bàn sẽ thuê xe đi thăm bốn trong 36 trường
của Daw Suu nằm ở ngoại vi Yangon…</em>
<em>Khái niệm 'trường' sẽ không đúng khi đến các ngôi
trường này, vì mỗi trường chỉ gồm một lớp học. Cả bốn
cái trường đều nằm trên những khu vực sinh lầy và hôi hám
xa trung tâm Yangon vài chục cây số…" </em>
Giáo dục ở Việt Nam thì hoàn toàn khác hẳn, có truyền thống
và "nền nã" hơn thấy rõ:
<em>"Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn ở Úc đã đưa ra những con số
làm mát mặt người Việt chúng ta. Nội các chính phủ Việt Nam
có nhiều tiến sĩ hơn chính phủ Mỹ và Úc! Nội các Việt Nam
có 26 người thì có tới 13 bộ trưởng có bằng tiến sĩ
(chiếm 50%), 10 người có bằng cử nhân và 3 người có bằng
thạc sĩ… </em>
<em>Tiến sĩ Nguyễn Khắc Hùng, nguyên chuyên viên đối ngoại
Học viện Hành chính Quốc gia, cho biết là tính từ hàm Thứ
trưởng trở lên, số người có trình độ tiến sĩ ở Việt
Nam cao gấp 5 lần Nhật Bản. Trong các quốc gia Đông Nam Á,
Việt Nam ta có nhiều tiến sĩ nhất. Vậy là ta ăn trùm thiên
hạ về học vấn.</em>
<em>Đất nước Việt Nam bây giờ ra đường là gặp tiến sĩ.
Tiến sĩ lềnh khênh. Đụng tay chỗ nào cũng chạm vào tiến
sĩ! Nội các chính phủ đã… tiến sĩ như vậy, tướng tá
công an quân đội cũng tiến sĩ, chức quyền địa phương cũng
tiến sĩ."</em> (Song Thao. "Dởm" <em>Thời
</em><em>b</em><em>áo</em> 05 tháng 4 năm 2013).
Trần Tế Xương mà sinh sống vào thời buổi ("tiến sĩ lềnh
khênh") như hiện nay thì chắc chết, chết chắc. Cử nhân
Nguyễn Đính (tức nhà thơ nổi tiếng <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C3%A0ng_Sao">Trần Vàng
Sao</a>) mà chức vụ, trước khi xin nghỉ hưu, mới chỉ là liên
lạc xã thôi thì nói chi đến cái thứ tú tài – cỡ Tú
Xương. Nếu vẫn muốn bon chen võng lọng thì nho sĩ họ Trần
(e) chỉ còn cách chạy… vô chùa để biến thành tu sĩ:
<em>Công đức tu hành sư có lọng!</em>
Và cũng phải là chùa ở nước ta à nha, chớ chùa chiền và sư
tăng ở Tây Tạng hay Miến Điện thì cũng đừng hòng. Họ hay
kiếm chuyện lôi thôi với nhà nước lắm. Cứ biểu tình,
chống đối, hay tự thiêu đều đều.
Giới tu sĩ ở Việt Nam thì khác hẳn. Rất nhiều vị dễ chịu
(và dễ dụ, hay dễ dạy) hơn nhiều nên vẫn được Đảng và
Nhà Nước khen thưởng hoặc biểu dương.
Có thể vì những nề nếp về báo chí, học đường và tôn
giáo (vừa nêu) nên trong một bài viết mới đây ("<a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2013/04/130404_vietnam_myanmar_comparison.shtml">Việt
Nam và Myanmar, Ai chậm hơn ai?</a>") Nguyễn Giang, trưởng Ban
Việt Ngữ BBC, đã cho rằng đây là một sự so sánh "khập
khiễng" theo nguyên văn cách dùng chữ của ông:
<em>"So sánh với Việt Nam thì quả là khập khiễng.</em>
<em>Việt Nam đã thống nhất đất nước và vấn đề sắc tộc
trong nhiều năm qua vẫn nằm trong tầm kiểm soát của chính
quyền trung ương, dù đôi khi có nảy sinh điềm nóng ở một
số vùng xa.</em>
<em>Về kinh tế, Việt Nam cũng đã cải tổ sớm hơn nhiều so
với Miến Điện và đang chuẩn bị bước lên ngưỡng thu nhập
trung bình trong khi Miến Điện còn thiếu vắng gần như toàn
bộ cơ sở hạ tầng và vẫn là một trong số nước 'nghèo
khổ nhất châu Á', theo đánh giá của BBC Monitoring.</em>
<em>Nhưng cũng vì thế, không có lẽ gì mà Việt Nam lại phải
chịu tiếng 'tụt hậu' so với Miến Điện, nếu đánh giá
trên cơ sở các tiêu chí kinh tế, trình độ phát triển, năng
lực hội nhập và tính thống nhất."</em>
Cũng vẫn theo lời của nhà báo Nguyễn Giang, qua bài báo
thượng dẫn: Giải pháp 'chính trị đi trước' ở Miến
Điện cũng chưa chắc đã nhanh chóng tạo đà cho 'kinh tế theo
sau'.
Nhận định này – xem ra – có vẻ phù hợp với sự quan sát
của một biên tập viên BBC khác, <a
href="http://195.188.87.10/vietnamese/world/2013/03/130304_burma_political_changes.shtml">bà
Hồng Nga</a>, người đã có mặt tại Xứ Chùa Vàng vào tháng 3
vừa qua:
"Con đường cải cách ở Miến Điện mới chỉ bắt đầu, và
còn nhiều chông gai phía trước."
Sự "tròng trành" của Miến Điện khi đối diện với những
thử thách trước mặt có thể khiến cho thiên hạ liên tưởng
đến mệnh lệnh của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, khi ông,
cách đây chưa lâu, bỗng (buột) miệng <a
href="http://kienthucngaynay.info/am/modules.php?name=News&file=print&sid=3755">hô
to</a>:
<em>Cả dân tộc hãy bước ra biển lớn!</em>
Dân Việt (đều) ngớ ra một lúc, rồi đồng loạt "ồ" lên
tán thưởng:
- Ờ, ra thì ra chớ! Ở nhà với cái Đảng thì biết ngày nào
khôn, và đến kiếp sau (chắc) cũng không khá nổi.
Quyết định (tưởng như thật) này người đứng đầu chính
phủ Việt Nam đã đáp ứng được sự khát khao bị đè nén
từ lâu của cả một dân tộc. Ai cũng đều mong muốn được
nhìn xem cuộc sống của nhân loại ra sao, bên ngoài bức màn
sắt.
Ít khi nào dân Việt có sự háo hức và đồng thuận (lớn) như
thế. <em>Tuổi trẻ Online</em> mở ngay diễn đàn <em><a
href="http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=184094&ChannelID=397">Vươn
ra biển lớn</a></em>, và được hưởng ứng nhiệt liệt của
rất nhiều độc giả. Riêng <a
href="http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=177825&ChannelID=397)">Luật
sư Lê Công Định</a> đã hăng hái lên tiếng: "Đối với vận
hội lớn lao như thế của đất nước, cần lắng nghe tiếng
nói của cộng đồng dân tộc."
Tuy nhiên, chung cuộc thì Lê Công Định phải vào tù vì đã
phát biểu linh tinh, và Miến Điện đã bước ra biển lớn chứ
không phải Việt Nam. Người Miến đang đương đầu với sóng
gió, chịu đựng mọi thử thách, cũng như những bất ổn, vì
sự quyết tâm thay đổi của chính họ.
Ta thì vẫn ở lại trên bờ, và vẫn tiếp tục ngủ với
những giấc mộng rất an bình – như thường lệ: ở nước
ngoài thì kiều bào mỗi đêm đều chờ sáng để đọc báo
<em>Nhân </em><em>d</em><em>ân điện tử</em>, ở trong nước thì
cứ bước ra khỏi cửa là gặp ngay tiến sĩ, và tu sĩ thì
đều ngoan và "hiền như ma soeur" ráo trọi. Khỏi ai phải
băn khoăn (hoặc "lăn tăn") gì nữa ráo: "<em>không có lẽ
gì mà Việt Nam lại phải chịu tiếng 'tụt hậu' so với
Miến Điện, nếu đánh giá trên cơ sở các tiêu chí kinh tế,
trình độ phát triển, năng lực hội nhập và tính thống
nhất."</em>
Thỉnh thoảng, nếu muốn thay đổi không khí thì chỉ cần
đổi tên nước cho nó đỡ nhàm là đã đủ rồi. Sau Tú
Xương, Tản Đà đã có lúc chép miệng thở dài:
<em>Nước bốn nghìn năm hồn chửa tỉnh,</em><br>
<em> Người hăm lăm triệu giấc còn say.</em>
Từ đó đến nay dân số chúng ta đã tăng gần gấp bốn.
"Say" mà càng đông thì càng vui thôi, chớ có sao đâu!
© 2013 Tưởng Năng Tiến & pro&contra
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130420/tuong-nang-tien-tu-xuong-noi-buon-mien-dien),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét