Ngày 27/03/2013 Giáo sư Nguyễn Huệ Chi – một trong những
người chủ trương và điều hành trang mạng <em>Bauxite Việt
Nam</em> – đã có một phát biểu làm nức lòng nhiều người
yêu mến tự do, dân chủ. Xung quanh "<a
href="http://www.procontra.asia/?p=1955">sự cố Nguyễn Đình
Lộc</a>", ông đã <a
href="http://boxitvn.blogspot.com/2013/03/trach-nhiem-voi-chu-ky.html">bày
tỏ công khai</a>: "<em>Chọn 'trí thức cận thần' trước
sau vẫn là một sách lược đấu tranh theo kiểu mong bề trên…
cởi mở. Từ lâu trang mạng BVN đã không làm thế.</em><a
href="http://boxitvn.blogspot.com/2013/03/trach-nhiem-voi-chu-ky.html">"</a>
Nhưng hôm qua, 21/04/2013, trang <em>Bauxite Việt Nam</em> đã đăng
một bài với nhan đề: <a
href="http://boxitvn.blogspot.cz/2013/04/giao-su-nguyen-hue-chi-tran-tro-ve-he.html">"Giáo
sư Nguyễn Huệ Chi: TRĂN TRỞ VỀ THẾ HỆ TIẾP NỐI"</a>. Theo
như giới thiệu, đây là bài trả lời phỏng vấn của ông cho
tạp chí <em>Kiến thức Ngày nay</em>, số 818, ra ngày 10-4-2013.
Khi được hỏi: "<em>Nếu được đề xuất cải cách, Giáo sư
quan tâm đến điều gì nhất?</em>", ông trả lời: "<em>Thứ
nhất là phải mở rộng dân chủ. Để cho người dân có quyền
được phát biểu, tự do ngôn luận, <strong>miễn là những lời
ấy không đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền</strong>,
như Hiến pháp 1992 hiện đang quy định.</em>" (đoạn tô thẫm
là của người viết bài này.)
Qua phát biểu này (có lời khẳng định ở cuối bài rằng:
"<em>Người được phỏng vấn đã soát kỹ lại.</em>"),
dường như Giáo sư Nguyễn Huệ Chi muốn đưa ra một quan niệm
mới về tự do ngôn luận?
Đối chiếu với những kinh nghiệm dân chủ trên thế giới,
các lý thuyết dân chủ tự do, pháp luật hiện thời và cả
thực trạng hiện nay của nước Việt Nam thì thấy quan niệm
này của Giáo sư Chi không có lợi cho tiến bộ của tiến trình
dân chủ.
Kinh nghiệm và lý thuyết dân chủ đã cho thấy rõ rằng một
trong những dấu hiệu đơn giản nhưng có khả năng phân biệt,
đánh giá (mức độ) dân chủ của một chính quyền (đảng
cầm quyền) là ở việc chính quyền (đảng cầm quyền) đó có
(mức độ) dung thứ (để tồn tại, không coi là thù địch,
không sách nhiễu, không trấn áp) thế nào đối với những
chỉ trích, phản kháng, thách thức chính quyền (đảng cầm
quyền) một cách ôn hòa. Nếu hoàn toàn không dung thứ thì là
độc tài tuyệt đối-phi dân chủ tuyệt đối, còn ngược lại
là dân chủ cao. Nhìn ở một góc độ khác của lý thuyết dân
chủ thì quyền chất vấn, thách thức, thậm chí đòi lật
đổ, thay thế một chính phủ, tước sự cầm quyền của một
đảng chính trị một cách ôn hòa còn phải được coi là
quyền đương nhiên của mọi công dân. Cách đây gần nửa thế
kỷ, <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_B%C3%B4ng">Nguyễn
Văn Bông</a> – học giả chính trị của chế độ "ngụy"
– chính thể Việt Nam Cộng hòa – đã viết như thế
này: "<em>đặc-điểm có thể gọi là tinh-túy của dân-chủ,
là khái-niệm dân-chủ bao gồm hai yếu-tố vừa bổ sung vừa
mâu-thuẫn. Hai yếu-tố ấy là tham-gia và kháng cự. Thật vậy,
nói đến dân-chủ là liên-tưởng đến sự đồng ý cùng sự
tham-gia của đa số công dân vào chính-quyền. Dân-chủ, ở
đây, tức là sự đồng hóa tối đa của nhà cầm-quyền
và dân-chúng. Nhưng đồng thời, dân-chủ là kháng cự chống
chính quyền. Đấy là hai yếu-tố tham-gia và kháng-cự, hai
yếu-tố vừa bổ sung vừa mâu-thuẫn của ý niệm
dân-chủ.</em>" [i] Như vậy, với cơ sở như vừa nêu quan
niệm trên của Giáo sư Chi là trái với tinh thần dân chủ.
Về luật pháp hiện hành, chúng ta cũng không thấy một điều
luật nào cấm công dân phát biểu hay bày tỏ chính kiến
"<em>đe dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền.</em>" Như
vậy, quan niệm trên của Giáo sư Chi, chưa kể tính chất không
rõ ràng về từ ngữ, hoàn toàn ngược với tinh thần thượng
tôn pháp luật: người dân có quyền làm mọi việc pháp luật
không cấm.
Còn với thực trạng xã hội hiện nay, hầu như tất cả chúng
ta đều không thể phản bác được kết luận của một cựu
đảng viên cộng sản, một cán bộ công an cao cấp vẫn đang
còn sống rằng: "<em><a
href="http://www.procontra.asia/?author=11&submit=%C2%BB">Đảng chỉ
còn vai trò kìm hãm xã hội</a></em>" hoặc đang có biết bao ý
kiến đòi hỏi Đảng Cộng sản Việt Nam phải từ bỏ độc
quyền quyền lực. Vậy, những phát biểu, tự do ngôn luận
lại tự kiểm duyệt, tự giới hạn trong khuôn khổ "không đe
dọa trực tiếp đến Đảng cầm quyền" thì phát biểu, tự
do ngôn luận đó còn bao ý nghĩa cho lợi ích quốc dân, còn bao
giá trị để giải quyết vấn đề độc tôn quyền lực, sự
kìm hãm xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam?
Ngoài ra, quan niệm trên còn vô tình củng cố thêm cho tập quán
thù hằn, trấn áp của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với
"các thế lực thù địch" – mà thực ra chỉ là những công
dân mạnh dạn thực hiện quyền tự do tư tưởng, tự do ngôn
luận, dám bày tỏ những ý kiến bất đồng, những phản kháng
trong tinh thần hoàn toàn bất bạo động đối với những sai
lầm, suy đồi của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tình hình xã hội Việt Nam vài năm trở lại đây cho thấy rõ
chính sách cơ bản của chính quyền độc tài không phải là
triệt hạ, bịt kín hoàn toàn mọi chỉ trích, phản kháng –
vì là điều không thể – mà là thâm nhập, thao túng, dẫn
dắt, điều hướng những chỉ trích, phản biện, bức xúc,
phản kháng vào những vấn đề ít nghiêm trọng và/hoặc không
để những chỉ trích, phản kháng chạm đến lằn ranh "thẳng
mực tàu", triệt để hay ly khai.
Dĩ nhiên, đã ủng hộ hoặc tham gia vào công cuộc đấu tranh
dân chủ (dân chủ hóa) mà lại mong muốn tất cả những
người khác phải biểu tỏ giống mình, làm y như mình hay phải
nói hết những điều cần nói thì đó là một mong muốn phi
dân chủ, phi thực tế. Chưa kể, công cuộc đấu tranh dân chủ
hiện nay gần như chỉ hoàn toàn là một phong trào xã hội có
tính tự phát, tự nguyện trên cơ sở ý thức, chủ kiến, sự
chịu đựng, kỳ vọng riêng của từng cá nhân thì càng không
thể có chuyện trăm tiếng đều như một. Hơn nữa, trong công
cuộc dân chủ hóa, mọi tiếng nói, chuyển động, phản biện
vì tiến bộ từ những người có danh vị chính thống đều
cực kỳ quí giá và đáng trân trọng. Nhưng cũng cực kỳ nguy
hiểm, tai hại nếu tiếng nói, chuyển động, phản biện đó
lại đi nhầm vào hướng gây đảo ngược quan niệm về dân
chủ hay củng cố thêm cho sự bất dung của cường quyền,
độc tài đối với chính kiến khác biệt.
Người viết bài này hy vọng quan niệm sai lầm trên đây của
Giáo sư Nguyễn Huệ Chi chỉ xuất phát từ nền tảng của một
học giả say mê, uyên thâm văn học cổ nhưng là "tay lái"
còn mới trên hành trình dân chủ. Nếu như thế, chắc chắn
Giáo sư Chi sẽ sớm bẻ lại lái.
© 2013 Phạm Hồng Sơn & pro&contra
[i] Nguyễn Văn Bông (Thạc sĩ Công Pháp, Giáo sư thực thụ
Luật khoa Đại học Sài Gòn, Viện trưởng Học viện Quốc gia
Hành chánh), <em>Luật Hiến-pháp và Chính trị học, </em>in lần
thứ hai, Sài Gòn, 1967, trang 78.<em></em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130423/pham-hong-son-tu-do-ngon-luan-mien-khong-de-doa-truc-tiep-den-dang-cam-quyen),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét