Tôi đọc ba bài của ba bạn, <a href="http://soi.com.vn/?p=106743">Lê
Hồng Lâm</a>, <a href="http://soi.com.vn/?p=106820">Trần Quang Lu</a>,
và <a href="http://soi.com.vn/?p=106847">Thiên Lương</a>, dù có mâu
thuẫn nhau, chống lại nhau, thì điều sung sướng và an ủi
lớn nhất đối với tôi vẫn là: trong xã hội này, vẫn còn
những con người muốn tranh luận về những vấn đề văn hóa
nghiêm túc.
Vâng, bạn cứ thử đến một cuộc họp báo ngày nay mà xem,
đâu rồi cái thời của các nhà báo, phóng viên thông minh, có
chính kiến, và có cá tính trong đời thật nữa. Giờ đây,
bạn gặp một đội ngũ những cô cậu tre trẻ như vừa mới
tốt nghiệp trường báo chí, hoặc được gia đình gửi vào
một tờ nào đấy, còn đang say mê với công nghệ iPad, iPhone,
cả buổi họp báo chỉ thấy cắm mặt vào màn hình hoặc cắm
miệng vào tai nhau thủ thỉ. Thông cáo báo chí có đấy, lời
phát biểu có đấy, về cắt xẻo và đưa lên, muốn câu view
thì giật cái tít thật thảng thốt, "<em>Kinh hoàng
chuyện…</em>", "<em>Choáng với việc…</em>", "<em>Hãi
hùng chuyện…</em>", "<em>Rơi nước mắt trước…</em>" Hãy
nghĩ xem, hàng chục triệu dân nước này – một nước vốn thu
thập kiến thức chủ yếu qua đường báo – phụ thuộc vào
những nguồn tin, nguồn suy nghĩ của những con người như thế.
Làm sao dân trí không thấp đi, làm sao không thực dụng dần,
làm sao không cướp giết hiếp nhiều, khi mà với những người
đưa tin, chỉ cướp giết hiếp mới là hấp dẫn, còn nghe xem
đọc là chán, là ngán, là nản.
Vì thế, mở rộng ra, yếu tố con người vẫn là quan trọng
nhất. Một hội đồng duyệt, nói như bạn Thiên Lương, tuy
"<em>có vai trò như một đoàn Bồi Thẩm do nhà nước trao
quyền, với nhiệm vụ quyết định xem cuốn phim đó có phù
hợp với xã hội Việt Nam hiện nay hay không, nên thậm chí họ
có thể không cần biết làm phim cũng chẳng sao cả</em>",
nhưng nếu là những người kém, hẹp hòi, luôn sợ hãi, thì
những thứ mà anh/chị ấy cho qua cũng sẽ là những sản phẩm
phản ánh mức độ anh/chị ấy "tiêu hóa" được, thấy
"ổn" được. Ngược lại, nếu hội đồng duyệt là những
người tài giỏi, có nghề, bản lĩnh chính trị vững, biết
nhìn xa trông rộng…, thì cái vòng kiểm duyệt tuy vẫn phải
có nhưng sẽ được nới lỏng ra, đến sát cái giới hạn tối
đa mà vẫn giữ vững được an toàn chung cho xã hội.
<center><img src="http://soi.com.vn/wp-content/images/2013/04/hoi-dong.jpg"
width="298"></center>.
Vậy thì chẳng là tốt sao, khi luôn luôn có những người như
Lê Hồng Lâm, đấu tranh để cái vòng kiểm duyệt được nới
lỏng ra (mà vẫn không để rơi vào phi chính phủ). Và cũng là
tốt luôn, khi có một lực lượng cân bằng lại, phản biện
lại, cho vai trò giữ an toàn xã hội của một nhà nước. Lý
tưởng nhất, nói như Trần Quang Lu, cả hai đều phải biết
hỏi "vì sao?" (why) và cả hai cùng phải học cách "làm
thế nào?" (how), nhưng cái chữ "how" ấy phải hướng về
sự hiểu nhau. Nhà làm phim cần học cách làm sao đi đến tối
đa cái biên độ sáng tạo cho phép. Nhà kiểm duyệt thì cần
học cách làm sao nới được đến tối đa cái mức cho phép.
Cả hai đều phải nghĩ đến người hưởng thụ, là một đám
đông không đồng đều về trình độ, khác nhau về giới tính
và thành phần. Dân trí càng đồng đều cao thì dân chủ mới
càng dễ áp dụng và kiểm duyệt càng vắng bóng, tôi nghĩ
thế.
Đó là nói chuyện lý tưởng, và nói lý tưởng thì dễ lắm.
Ở nước ta thì sao? Lúc này đây? Với bộ phim <em>Bụi đời
Chợ Lớn</em> này?
Tôi chưa được xem phim này, nhưng theo những gì báo chí đưa,
tôi thấy Hội đồng duyệt của Cục Điện ảnh đã làm một
việc dại dột. Khôn ra, họ chỉ cần cấm phổ biến phim này
vì đã không sửa kịch bản theo yêu cầu (phim của Việt Nam
"thuần" thì không cần duyệt nếu không lấy kinh phí nhà
nước, nhưng phim của người nước ngoài, Việt Kiều quốc
tịch nước ngoài thì phải duyệt kịch bản trước). Họ không
cần nêu những lý do tủn mủn, kiểu: "<em>việc hàng trăm
người dùng lưỡi lê đâm chém nhau ngày này qua ngày khác mà
không có sự xuất hiện của dân hay bất cứ lực lượng nào
là điều không thực tế</em>" (lời bà Cục trưởng Ngô
Phương Lan). Biết thế nào là thực tế, khi mà trên một đất
nước Việt Nam dài dằng dặc này, có những vùng đất, những
hoàn cảnh mà nếu chỉ ngồi trong văn phòng Cục, đọc báo
mạng và báo cáo thôi thì không thể nào biết được. Không
thể lấy cái trải nghiệm cá nhân ra để nói nó là không
thực tế và phủ nhận.
Vin vào một cảm quan hạn hẹp để phủ nhận hết thì tội cho
người làm phim lắm. Sao không tìm cách để mọi việc cùng
vớt vát được. Đùa thôi, nôm na thôi nhé, thí dụ muốn biến
một thực tế cá biệt (băng nhóm đánh nhau đông đảo mà
không có dân phòng xuất hiện) thành một thực tế có tính
phổ quát hơn, dễ chấp nhận hơn, có khi chỉ cần thêm một
cảnh quay: từ một ngõ nhỏ (bên hông chợ vải Soái Kình Lâm
chẳng hạn), một đứa bé hớt hải chạy đến, hô: "Công an,
công an!", và thế là tất cả biến hết, trên khu đèn Năm
Ngọn chỉ còn lại người bị thương, máu đổ, dép rơi, và
hung khí…
Viết đến đây, tôi lại nhớ lại đoạn kết trong bài của
bạn Thiên Lương: "<em>Các danh nhân văn hóa lại hay sinh ra
trong những thời kỳ tăm tối nhất của lịch sử. Tư Mã
Thiên, Solzhenitsyn, Lỗ Tấn, Mạc Ngôn đâu có may mắn được
sống trong nền dân chủ kiểu phương Tây?</em>" Đúng, khi nói
thế, Thiên Lương đã thừa nhận một thực tế là chúng ta
đang sống trong thời tăm tối? Và chính bạn cũng đã thừa
nhận, nền dân chủ kiểu phương Tây là may mắn?
<center><img title="Mana-Neyestani"
src="http://soi.com.vn/wp-content/images/2013/04/Mana-Neyestani.jpg" alt=""
width="309"></center>
<center><em>Hí họa của Mana Neyestani (Iran)</em></center>
Thôi không trách ai cả, chỉ biết rằng, để thoát ra khỏi sự
tăm tối này, để đạt đến bầu không khí may mắn kia, cần
nỗ lực của tất cả mọi người: nghệ sĩ cần dũng cảm
nhưng tôn trọng luật, người của bộ máy cần phải giỏi
(để biết cảm thông), đúng luật, không dùng cảm giác để
át chuyên môn; và hơn tất cả, toàn bộ nền truyền thông –
nguồn "dinh dưỡng tinh thần" cho dân Việt Nam – cần phải
có trách nhiệm hơn về vai trò của mình: nâng dân trí để
tất cả cùng lên cao hơn. Trên cao không khí sẽ sạch hơn, thơm
hơn, và xứng đáng hơn.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130414/le-ha-song-chung-song-dep-voi-kiem-duyet),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét