Mỹ Hòa - Không 'ban ơn' quyền con người

<em><strong>Không còn sử dụng những cụm từ có tính "ban
ơn", quyền con người trong dự thảo Hiến pháp sửa đổi đã
đề cập trực diện, mặc nhiên như phải có.</strong></em>

Đó là ý kiến của PGS.TS Nguyễn Như Phát, Viện trưởng Viện
Nhà nước và Pháp luật (NN&PL) khi đề cập chung những quy
định trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 về quyền
con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.

So với cấu trúc Hiến pháp 1992, dự thảo sửa đổi đã đặt
chương về quyền con người vào một trong những vị trí quan
trọng bậc nhất theo hướng khắc định mạnh mẽ quyền con
người.

PGS.TS Phát cho rằng, điểm tích cực lớn mà ông nhận thấy,
đó là dự thảo đã khắc phục tư duy "ban ơn" thể hiện
trong việc sử dụng ngôn ngữ pháp lý liên quan quyền con
người.

Hiến pháp trước kia hay sử dụng các cụm từ "Nhà nước
đảm bảo", "Nhà nước bảo hộ", "Nhà nước tạo điều
kiện"… Ông cho rằng, việc sử dụng ngôn từ như vậy tạo
cảm giác "nhà nước ban ơn" cho công dân, chứ không phải
mặc nhiên được hưởng các quyền này.

<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/2013/03/15/15/20130315151306_4.JPG"
/></center>
<center><em>PGS.TS Nguyễn Như Phát (phải)</em></center>

Thay vào đó, dự thảo Hiến pháp sửa đổi bắt đầu bằng
các cụm từ "Công dân có quyền", "Mọi người có
quyền"…

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương, một đồng nghiệp
của ông Phát lại mang cảm nhận cơ chế bảo đảm, bảo vệ
quyền con người của Nhà nước như dự thảo Hiến pháp sửa
đổi quy định vẫn mang tính "bị động", thậm chí "đối
phó", "cảnh giác".

Theo bà, Hiến pháp phải ghi rõ cam kết của các cơ quan nhà
nước, công chức, nhân viên nhà nước về bảo đảm, bảo vệ
quyền con người.

"Trách nhiệm bảo đảm, bảo vệ quyền con người trước
hết thuộc về nhà nước và cần được cụ thể hóa cho từng
cơ quan nhà nước trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư
pháp" - bà Hương nhấn mạnh.

Xung quanh quyền con người và quyền công dân, theo PGS.TS Phát,
dự thảo Hiến pháp sửa đổi đã có sự tiến bộ khi phân
biệt rõ ràng, rành mạch hai quyền này, không lẫn lộn, đồng
nhất như nêu trong các bản Hiến pháp trước.

GS Chu Hảo, Giám đốc nhà xuất bản Tri thức, bày tỏ: "Đây
là lần đầu tiên, kể cả với giới học thuật nước nhà,
chúng ta nhận thức một cách rõ ràng, phân biệt giữa quyền
con người và quyền công dân".

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đình Lộc, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư
pháp, trưởng ban biên tập Hiến pháp 1992, không đồng tình
với ý kiến trên. Theo ông Lộc, không thể tách bạch quyền con
người và quyền công dân.

"Vì công dân có những quyền đó là bởi họ là con người,
nếu không phải là con người thì không trở thành công dân
được".

<h2>Lo quyền treo</h2>

Một số điều liên quan quyền con người, quyền công dân trong
dự thảo sửa đổi Hiến pháp có những quan điểm đánh giá
khác nhau, thậm chí trong chừng mực bị đánh giá thể hiện
còn "dè dặt".

Theo PGS.TS. Phạm Hữu Nghị, Viện NN&PL, quan điểm tôn trọng,
bảo đảm, bảo vệ quyền con người chưa được thể hiện
một cách rõ ràng, nhất quán trong toàn bộ nội dung bản dự
thảo.

<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/2013/03/15/15/20130315151306_IMG_1138.JPG"
/></center>
<center><em>Ảnh: Mỹ Hòa</em></center>

Bà Phạm Thị Lan, Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), chỉ ra rằng các
quyền tham gia của con người, công dân trong chương 2 mới chủ
yếu nói đến quyền tham gia các hoạt động văn hóa. Trong khi,
quyền tham gia trong các công ước quốc tế rất rộng, trong đó
bao gồm tham gia trong đời sống chính trị, tức là người dân
phải có quyền tham gia vào mọi mặt, mọi quyết định ảnh
hưởng đến họ..

Dẫn ra điều 26 về quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí,
hội họp, biểu tình… PGS.TS Nguyễn Minh Phương, Viện Khoa học
tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ, lo lắng có nguy cơ các
quyền này trở thành "quyền treo" khi đi kèm điều kiện
"theo quy định của pháp luật".

Bởi, hiện nay, vẫn còn thiếu các văn bản quy phạm pháp luật
cụ thể. Như liên quan biểu tình vẫn chưa có luật biểu tình
cụ thể trong khi một số văn bản quy phạm pháp luật khác có
phần hạn chế công dân thực hiện quyền này.

"Nhà nước muốn quản lý các hoạt động thực thi quyền
của công dân thì phải ban hành luật, chứ không phải ngược
lại, công dân muốn thực hiện quyền hiến định của mình
thì phải đợi nhà nước ban hành luật" - bà Phương thúc
giục.

Trong khi đó, PGS.TS Phát nêu quan điểm cho rằng, liên quan việc
đảm bảo quyền, nghĩa vụ công dân như hiến định, Hiến
pháp phải có "hiệu lực trực tiếp".

Mỹ Hòa

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130318/my-hoa-khong-ban-on-quyen-con-nguoi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!