<em><strong>Lợi ích nhóm ở Việt Nam có đặc trưng là liên quan
đến những người có chức, có quyền, nhất là quyền liên
quan đến cán bộ, tài chính, ngân sách, đầu tư, đất
đai…</strong></em>
Chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp trong buổi tọa đàm tuần
trước của UB Kinh tế Quốc hội, Phó chủ nhiệm UB Mai Xuân
Hùng nhắc đến một trong những nguy cơ lớn nhất: nhóm lợi
ích. "Chỉ một cá nhân có thể thâu tóm cả hệ thống", ông
nói.
<h2>Làm rõ khe hở luật pháp</h2>
Cụm từ "nhóm lợi ích" hay "lợi ích nhóm" gần đây được
nhắc đến ngày một nhiều.
Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thẳng thắn nêu đích danh
"lợi ích nhóm" trong phát biểu kết thúc hội nghị lần
thứ 3 BCH Trung ương Đảng khóa XI.
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/2012/09/07/14/20120907145539_tbt070912.jpg"
/></center>
<center><em>Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu đích danh "nhóm
lợi ích". Ảnh: TTXVN</em></center>
Riêng trên diễn đàn Quốc hội, nhiều đại biểu không ngần
ngại điểm mặt chỉ tên thủ phạm "nhóm lợi ích" đang chi
phối nền kinh tế.
Chẳng hạn, phát biểu về kinh tế - xã hội tại kỳ họp thứ
ba, ĐBQH Huỳnh Ngọc Đáng đề nghị Chính phủ, Quốc hội
cảnh giác với tác động của các nhóm lợi ích, không chỉ
trong các tháng còn lại của năm 2012, mà cả trong tiến trình
tái cơ cấu.
Mới đây, chất vấn Tổng Thanh tra Chính phủ về chống tham
nhũng, Phó chủ nhiệm UB Tư pháp Nguyễn Đình Quyền cũng nói:
"Năng lực, bộ máy, quyết tâm không thiếu nhưng vẫn không
phát hiện được tham nhũng, phải chăng có vấn đề về lợi
ích nhóm, về bao che trong đội ngũ cán bộ?".
Đặc biệt, trong báo cáo "Từ bất ổn vĩ mô đến con
đường tái cơ cấu" mới phát hành, lần đầu tiên UB Kinh
tế Quốc hội đưa ra những mô tả cụ thể nhận diện các
nhóm lợi ích.
"Ưu điểm" nổi bật là những nhóm lợi ích ở Việt Nam
hoạt động rất linh hoạt, theo từng vụ, việc và vây quanh
một số cá nhân nhất định. Lợi dụng tính thiếu công khai,
minh bạch, các nhóm lợi ích thường tiếp xúc theo "quan hệ"
cá nhân. Có thể đặt quan hệ trực tiếp hay qua con cái, thân
quen mà chất kết dính là lợi ích tiền bạc.
Lợi ích càng lớn thì nhóm lợi ích hoạt động càng mạnh.
Luật pháp càng lỏng lẻo hay quyền lực ít bị giám sát thì
nhóm lợi ích càng hoạt động trắng trợn hơn.
Lợi ích nhóm ở Việt Nam có đặc trưng là liên quan đến
những người có chức, có quyền, nhất là quyền liên quan
đến cán bộ, tài chính, ngân sách, đầu tư, đất đai, rừng
biển…
Những người này có thể ở cấp trung ương, tỉnh, huyện, xã
hay một cá nhân thanh tra... Thậm chí, các hoạt động này len
lỏi cả vào những lĩnh vực rất trí thức như nghiên cứu khoa
học, cấp bằng, chấm luận án.
"Nhóm lợi ích ở Việt Nam hoạt động trong một không gian
chủ yếu phi chính thức, bất hợp pháp, trong không ít trường
hợp có quan hệ đến buôn lậu hay các hoạt động có tính
chất phạm pháp ở mức độ khác nhau.
Việc xác định bản chất, hình thức, phạm vi hoạt động
của các loại nhóm lợi ích khác nhau cần được đầu tư,
nghiên cứu thêm trong thời gian tới để làm rõ những lỗ
hổng hay khe hở luật pháp để các nhóm lợi ích lợi dụng",
bản báo cáo phân tích.
Như vậy, các nguồn lực kinh tế đã bị xâu xé, bóp méo…
để phục vụ các nhóm lợi ích khác nhau.
<h2>Đổi mới mà không… tốn tiền</h2>
Từ những phân tích trên, UB Kinh tế đề xuất cần thay đổi
tư duy. Bởi một số nhóm lợi ích đã lợi dụng tư duy "kinh
tế nhà nước là chủ đạo" khiến môi trường kinh doanh
thiếu cạnh tranh bình đẳng.
Báo cáo chỉ rõ, trong khi về hình thức luôn nhấn mạnh kinh
tế nhà nước là chủ đạo thì các công ty sân sau của con,
cháu, thân quen của lãnh đạo các cấp lại đều là kinh tế
tư nhân.
Chính các công ty sân sau này đang đem lại lợi nhuận hợp pháp
cho tư nhân, còn phần lỗ để cho công ty nhà nước gánh chịu.
Việc dùng các tập đoàn kinh tế, công ty nhà nước để bù
lỗ, ổn định giá đều quá tốn kém, không hiệu quả và bị
chia chác trong "lợi ích nhóm".
Theo bản báo cáo, thực tế mất ổn định kinh tế vĩ mô suốt
thời gian qua hoàn toàn bác bỏ vai trò là công cụ ổn định
kinh tế vĩ mô của các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà
nước. "Nếu luôn xem đây là công cụ hữu hiệu để ổn
định kinh tế vĩ mô thì tại sao tình hình mất ổn định lại
gay gắt, kéo dài như hiện nay?", nhóm chuyên gia nêu câu hỏi.
Chính tư duy coi kinh tế nhà nước là chủ đạo đã dẫn đến
sự chèn ép với khu vực kinh tế tư nhân. Và khu vực kinh tế
này cũng phải tìm cách sinh tồn.
Các doanh nhân thay vì lo đầu tư kinh doanh thì lại chăm chỉ
đầu tư thời gian, tiền bạc để thiết lập và duy trì các
mối quan hệ. Phải lo đến thăm người bệnh, dự đám giỗ,
đám tang, đám cưới, chúc tết các quan chức lớn, nhỏ… để
giữ quan hệ.
Chuyện mua bán quan hệ như vậy đã dẫn đến sự ra đời và
lớn mạnh nhanh chóng của những đại gia tư nhân lớn, nhỏ ở
Việt Nam. Những người phất lên nhanh chóng không do tiến bộ
khoa học, công nghệ, năng suất lao động hay đóng góp cho phát
triển kinh tế mà chủ yếu do khai thác tài nguyên đất đai,
khoáng sản…
"Những đại gia này mặc nhiên tự cho mình có những đặc
quyền riêng, trong không ít trường hợp thiếu tôn trọng pháp
luật và lợi ích người lao động. Sự phát triển lệch lạc
này của khu vực kinh tế tư nhân rất không bền vững", báo
cáo mô tả.
Sau khi cảnh báo các mối nguy trên, nhóm chuyên gia kiến nghị
các giải pháp cải cách thể chế mạnh mẽ để các nguồn
lực được phân bổ hiệu quả hơn, góp phần vào thành công
của tái cơ cấu kinh tế. Chẳng hạn, thiết kế cơ chế giám
sát.
<span class="underlined-text">Tất cả các cấp, các cơ quan đều
phải được giám sát chặt bởi một hay nhiều thể chế độc
lập</span>. Cần lập cơ quan phòng chống tham nhũng độc lập
với Chính phủ, hoạt động theo luật pháp dưới sự giám sát
của Quốc hội.
"Quá trình này không tốn kém tài chính, không cần đầu tư
vốn lớn nhưng đòi hỏi quyết tâm chính trị cao để vượt
qua những nhóm lợi ích và tư duy nhiệm kỳ", nhóm chuyên gia
kết luận.
<em><strong>Lê Nhung </strong></em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/14237), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét