này viết vào đầu tháng 3 năm 2010. Chuyển ngữ 4 tháng 3 năm
2011.</div>
Tôi lần đầu gặp Srdja Popovic mùa xuân vừa rồi tại một
quán café ở Maldives, nơi mà anh đã giúp lật đổ chính phủ.
Nhâm nhi ly café expresso và phì phèo điếu thuốc lá, anh nói
chuyện với tràn đầy tính bác ái khi anh kể cho tôi làm thế
nào mà anh hướng dẫn đối lập ở đây – bây giờ là đảng
nắm quyền của một quốc gia nhỏ bé này ở Ấ Độ Dương –
qua những phương pháp cách mạng ôn hòa. Với năm cuộc cách
mạng đã qua nằm ở dưới thắt lưng của anh, Popovic nhấn
mạnh rằng anh ta chỉ tìm cách giáo dục kẻ chống đối chứ
không lãnh đạo họ.
"<em>Bạn không thể nào bỏ cách mạng vào cái túi xách và
đem đến một chốn nào đó</em>". Popovic bảo tôi khi tôi gặp
lại anh tại một nhà hàng tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn lạnh
lẽo, nơi mà anh đã hội họp với những tổ chức cổ võ dân
chủ. Popovic đã được tuyên dương qua cách đã cho những nhà
tranh đấu những đồ nghề để lật đổ những thể chế kém
được dân ủng hộ trải từ Ukraine đến Lebanon – vinh danh anh
và nhóm nhỏ của anh với cái tên đạo binh sóng gió bất bạo
động, một cái tên như kiểu của Che (Che Guevara) những kỵ mã
phá rối. "<em>Chúng tôi được đánh giá cao là có khả năng
lật đổ những kẻ độc tài ở mọi nơi trên thế
giới,</em>" anh ta nói với một giọng bất cần đời.
"<em>Chúng tôi là những kẻ phá đám nổi tiếng nhất thế
giới.</em>"
Cái tiếng "xấu" cũng đã tạo khó khăn cho anh chàng 37 tuổi
bất khuất dáng cao để được cho phép vào những nơi mà công
việc của anh có hữu ích. Trong khi anh nói rằng anh chưa bao
giờ bị bắt giam bên ngoài quốc gia Serbia của anh, hoặc trục
xuất hoặc ngay cả bị từ chối chiếu khán, anh cũng xác
định rằng có "<em>nhiều quốc gia mà tôi sẽ bị cấm
đến.</em>" Iran, anh ta nói với một thái độ khinh khỉnh
"<em>yêu thích ăn tối với tôi</em>."
May mắn thay, Popovic trên đà để kiếm một nơi mà thế giới
có thể tìm đến anh. Nếu mọi việc êm xuôi theo kế hoạch,
mùa xuân này một cái đảo nhỏ của Maldives sẽ trở thành
ngôi nhà cho "<em>Hòn Đảo Dân Chủ</em>", một doanh trại mà
các nhà đấu tranh có thể học hành nghiên cứu đấu tranh bất
bạo động trong những tàn cây dừa, cát trắng, và những cụm
đồi cát nước như thể cái màu của loại nước súc miệng
Cool Mint Listerine.
Srdja Popovic (tên Serbia Srđa Popović, đọc là sir-JA POP-o-vitch)
lớn lên ở Belgrade, con trai của nhà báo. Trong những thập niên
1980, anh ta lạc vào thế giới nhạc rock and roll, mà trong cái
nước Nam Tư cũ được xem là "tự thoái hóa". Nhưng mãi
đến lúc cộng sản sụp đổ và Slobodan Milosevic lên nắm
quyền thì anh ta mới bắt đầu tham gia với chính trị. Một
ngày trong tháng mười năm 1998, anh và 10 sinh viên đấu tranh tụ
tập ở một quán café ở Belgrade và thành lập một nhóm chống
đối gọi là Otpor ("Resistance" – "Kháng Chiến"). Họ
chọn một quả nắm đấm như là một biểu tượng. Trong vòng
hai năm sau đó, Otpor vận động một cách thầm lặng dân Serb
để lật đổ Milosevic. Thể chế ấy chụp mũ Popovic và nhóm
của anh là khủng bố và là điệp viên cho Hoa Kỳ. Vào ngày
mồng 5 tháng 10 năm 2000, cuộc biểu tình vĩ đại lan tràn khắp
nơi trên toàn nước Serbia, và Milosevic từ chức.
Sau đó, Popovic thắng một ghế trong quốc hội trong cuộc bầu
cử tự do và công bằng đầu tiên của Serbia. Anh ta cố vấn
thủ tướng Zoran Djindjic cho đến khi ông ta bị ám sát vào
đầu năm 2003. Đến lúc đó phong trào Popovic đã lớn mạnh
không ngừng. Anh ta muốn đưa cái thương hiệu chống đối ăn
khách lên con đường quảng bá. "<em>Tôi không là một chính
trị gia; Tôi là một nhà cách mạng,</em>" anh ta nói, "<em>Tôi
nhìn thấy thế giới như là môt trận chiến vĩ đại giữa
những người tin vào sức mạnh của quần chúng và những
người cố gắng kiểm soát sức mạnh của quần chúng.</em>"
Với một sáng lập viên nữa, Popovic sáng lập Trung Tâm Ứng
Dụng Chiến Lược Và Hành Động Bất Bạo Động (Centre for
Applied Nonviolent Action and Strategies (CANVAS)) tại Belgrade. Đã có
nhiều tổ chức – Viện Dân chủ Quốc Gia, Viện Cộng Hòa
Quốc Tế, Nhà Tự Do – quan sát bầu cử và chú tâm trên chính
trị bầu cử. CANVAS cống hiến một cái gì đó mới mẽ. Thay
vì đối thoại về xã hội dân sự và xây dựng học viện, nó
vẽ ra dựa trên những kinh nghiệm của Serbia để cống hiến
cho những nhà đấu tranh dân chủ những dụng cụ nầy nọ để
đập vào những lãnh đạo cứng đầu và, nếu cần lật đổ
chính phủ mà không cần một viên đạn. Đấy là chỉ có một
nhóm theo dân chủ, Popovic nói, mà kiến thức thực hành
"<em>được chuyền qua cho những nhà đấu tranh bởi những
người mà họ thật sự gặt hái tự do qua đấu tranh bất bạo
động.</em>"
Những giáo trình cốt lõi của CANVAS được chuyển ngữ qua sáu
ngôn ngữ, kể cả Farsi và Ả Rập, và trên mạng
"canvasopedia" đưa ra những chương mục về "vũ khí" bất
bạo động như là ngồi lỳ và đình công. Trong khi anh ta và
bạn anh ta làm việc gần gũi với những nhà đấu tranh dân
chủ, Popovic nói rằng họ không xuống đường hoặc tổ chức
những biến động. "<em>Chúng tôi bảo họ về những gì phải
làm</em>," anh ta nói. "<em>Chúng tôi chia sẻ những gì đã làm
thành công.</em>"
CANVAS có một cuộc khởi đầu hấp dẫn, huấn luyện những
nhà đấu tranh dân chủ tại Georgia, Ukraine, và Lebanon mà sau đó
lãnh đạo lần lượt những cuộc cách mạng Hoa Hồng, Cam và
gỗ Cedar. CANVAS cũng đã làm việc với những nhà đấu tranh
đến từ Azerbaijan, Palestine, Ai Cập, Tây Sahara, Zimbabwe, và
Burma. "<em>Nó đã làm một cống hiến quan trọng,</em>" Timothy
Garton Ash nói, một giáo sư về Âu Châu học của Oxford và cùng
biên tập của tờ Civil Resistance (Kháng Chiến Dân Sự) và Power
Politics (Chính Trị Thế Lực), một khoa nghiên cứu về hành
động bất bạo động. "<em>Thật là đáng khen thưởng tột
kỳ và nên được lập lại, tôi chứng kiến tận mắt tại
Ukraine.</em>"
Mô hình của Popovic đã lọt vào mắt của những nhà độc tài
khát máu. Năm 2007, tổng thống Hugo Chavez của Venezuela so sánh
biểu hiệu quả nắm đấm mà những sinh viên bắt chước với
cái mà được dùng bởi Otpor. (CANVAS đã gặp với những nhà
đấu tranh chống Chavez, nhưng Popovic nói rằng tổ chức chưa bao
giờ hoạt động trong nước cả.) Theo sau cách mạng Cam và Hoa
Hồng, TV Belarus cho rằng những lực lượng theo kiểu Otpor mưu
toan lật đổ tổng thống Aleksandr Lukashenko. Sau khi một người
của nhóm Popovic bị chụp ảnh đang khi chạy trốn sau cuộc
gặp mặt với George W. Bush vài năm trước, Tehran đổ cho cả
hai (CANVAS và tổng thống Bush) mưu toan lật đổ họ.
Popovic mau mắn trả lời là CANVAS "<em>100% không lệ thuộc vào
bất kỳ một chính phủ nào</em>" và được hổ trợ hoàn
toàn bởi những nhà hảo tâm tư. Những chế độ độc tài,
kể cả một số phe cánh tả của Hoa Kỳ, chụp mũ CANVAS là
một phần của nhóm "Quốc Tế Đế Quốc" dính líu với CIA
nhắm vào những kẻ thù của Hoa Thịnh Đốn. "<em>Một trong
những hồi tưởng xấu của thể chế Bush là quần chúng thấy
những mưu đồ phi pháp mà thật ra không phải vậy, nhất là
về những đấu tranh dân chủ chống lại những chế độ mà
Hoa Kỳ đang chống,</em>" Stephen Zunes nói, một giáo sư về
nghiên cứu quốc tế của Viện Đại Học San Francisco, người
mà hợp tác với CANVAS để huấn luyện những nhà đấu tranh
của Ai Cập và Tây Sahara.
Tương tự, Popovic nói những nhạo báng không có căn cứ. Không
những Hoa Kỳ còn ủng hộ để phá hoại thế đứng độc lập
của CANVAS, mà còn cả cho anh ta, đấy là nhắm vào cả cá
nhân: vào năm 1990, máy bay NATO thả bom vào những văn phòng của
đài TV Serbia, nơi mà mẹ anh ta làm biên tập viên. Bà ta không
ở đó đêm ấy, nhưng 16 người bạn làm việc chung bị tử
nạn. "<em>Bạn có nghĩ là có bao giờ tôi lại đi bắt tay làm
chung với cái chính phủ mà cố gắng giết những người thân
của tôi?</em>" anh ta có một lần hỏi.
Hòn Đảo Dân Chủ lớn rộng qua sự thành công của Popovic tại
Maldives, nơi mà năm 2008, một cựu tù chính trị tên là Mohamed
Nasheed đánh bại một người lâu năm trên chính trường của
quốc gia trong một cuộc tranh cử đa đảng được tổ chức sau
ba năm đấu tranh bất bạo động. CANVAS đã làm việc gần gũi
với Đảng Dân Chủ Maldives, và trong một cử chỉ đáp đền,
vị tổng thống 42 tuổi đã bằng lòng giúp đỡ và một số
tổ chức phi chính phủ về môi trường và nhân quyền đã mở
những trại trên những quần đảo này (của Maldives).
Bên cạnh thu hút những tổ chức hoặc nhóm có tiếng, Popovic
muốn Hòn Đảo Dân Chủ trở thành một học viện chính thức
cho những nhà nghiên cứu của Maldives và nước ngoài, những
nhà đấu tranh, và chính trị gia có thể đạt được bằng
thạc sĩ của môn học thay đổi chính trị bất bạo động.
Nasheed nói với tôi rằng ông ta nhìn thấy Hòn Đảo Dân Chủ
là một nơi mà "<em>những người có suy nghĩ có thể đến và
trao đổi những ý kiến</em>" – nhưng "<em>mọi thứ phải
ôn hòa.</em>"
Trước khi anh ta rời, Popovic cạn ly bia và nghiêng người về
phía tôi. Cái đấu tranh lớn nhất, anh ta nói, không phải là
đánh đổ một độc tài này đến một độc tài khác; mà là
lan truyền cái từ ngữ thay đổi. Hòn Đảo Dân Chủ là một
khởi đầu tốt, nhưng anh ta có cảm hứng về thành lập mạng
online. Anh ta ghi nhận rằng trong khi những biểu tình ở Iran vào
mùa hè năm ngoái, cả chục cái blogs đăng những bài giảng
của CANVAS bằng ngôn ngữ Farsi. "<em>Đây là cái đẹp của
nền thông tin mới. Không có cách nào mà kiểm soát nó
nổi.</em>"
[video:http://www.youtube.com/watch?v=bjb_fuvdzhU]
[video:http://www.youtube.com/watch?v=Beft-WeLahQ&feature=related]
[video:http://www.youtube.com/watch?v=mjaHOOkmgYI&NR=1]
[Lời trong video: <em>Đây là một tên khủng bố (chỉ một
người dáng thư sinh mặc áo phông in hình Optor!). Các bạn thấy
đấy, hắn đeo kính chứng tỏ hắn đọc rất nhiều. Mà đọc
rất nhiều là đặc biệt nguy hiểm ở quốc gia này! </em>
Các thành viên Otpor đã biến hệ thống truyền thông của
Milosevic thành trò cười, khi chúng cố gắng tuyên truyền với
người dân rằng Otpor là tổ chức khủng bố.]
<strong>Dân Luận tiếp tục kêu gọi bài vở theo chủ
đề:</strong> Nghiên cứu kinh nghiệm đấu tranh bất bạo động
và xây dựng phong trào của Tổ chức Otpor (Phản Kháng) của
Serbia. Đây là kinh nghiệm là các lực lượng đối kháng tại
Tunisia và Ai Cập đã vận dụng để lật đổ độc tài tại
các quốc gia này...
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/8029), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét