lãnh đạo của Đảng phải được thể chế hóa thành pháp
luật. Làm trái đi là xúc phạm đến sự lãnh đạo của Đảng
và thể chế của nhà nước - nguyên Bộ trưởng Tư pháp
Nguyễn Đình Lộc.</strong></em>
<div class="special_quote"><strong>Lời tòa soạn Việt Nam Net:</strong>
Để đảm bảo dân chủ, mọi việc Đảng làm dân phải được
biết, Đảng cũng phải hoạt động theo pháp luật. Điều lệ
Đảng đã khẳng định, mọi tổ chức của Đảng đều hoạt
động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật. Khẳng
định như vậy nhưng sự lãnh đạo của Đảng lại chưa
được thể chế hóa thành luật, cấp ủy đảng dường như
đang được hoạt động tự do. Đây là ý kiến của nguyên Bộ
trưởng Tư pháp Nguyễn Đình Lộc trong cuộc trò chuyện với
VietNamNet, góp ý cho dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng XI.
Góc nhìn của ông Nguyễn Đình Lộc có thể còn cần phải tranh
luận, bàn thảo thêm để làm sáng tỏ vấn đề. Trên tinh
thần tôn trọng những ý kiến khác biệt mà Đảng luôn kêu
gọi, tôn trọng không khí tranh luận cởi mở, VietNamNet giới
thiệu nội dung cuộc trò chuyện này. Mời bạn đọc cùng tranh
luận.</div>
<h2>Họp chi bộ khu phố có bàn thảo gì đâu</h2>
<em>Trong <a
href="http://www.tuanvietnam.net/2010-09-02-da-den-luc-khong-the-tranh-ne-nhung-van-de-cot-tu-">bàn
tròn</a> nhân 65 năm Quốc khánh, ông đã bàn nhiều về dân
chủ, theo nghĩa là mọi người dân đều phải được hưởng
quyền làm chủ. Nói về dân chủ trong Đảng, đang có chủ
trương mở rộng và phát huy dân chủ trong Đảng bằng việc
thực hiện thí điểm ĐH Đảng bầu trực tiếp bí thư, đã qua
cấp cơ sở, quận/huyện, giờ là tỉnh/thành. Theo ông, như
vậy đã là dân chủ đủ chưa?</em>
Ban Tổ chức Trung ương cũng đang chuẩn bị phương án bầu
trực tiếp Tổng bí thư trong ĐH Đảng XI, nghĩa là đang từng
bước mở rộng dân chủ.
Như tôi đã từng nói, nhận thức về dân chủ là cả quá
trình, không ai có thể tự nói rằng mình đã nhận thức đầy
đủ, có một quan niệm rõ ràng về dân chủ. Dân chủ cũng là
thói quen, nếp sinh hoạt, không phải dễ dàng mà thực hiện
dân chủ, nhất là với những người đang có quyền. Nói đến
dân chủ tức là quyền bình đẳng, cấp dưới cũng có thể
"đụng chạm" đến anh, nên người có quyền sẽ dễ thấy bị
đụng chạm và "e ngại" dân chủ.
Có một thực tế là dường như chính các Đảng viên cũng
"ngại" dùng đến quyền dân chủ của mình. Chẳng hạn, rất
ít trường hợp các đảng viên chủ động giới thiệu thêm
người ra ứng cử vào ban chấp hành, chưa nói đến chuyện tự
ứng cử, hay ứng cử cho chức vụ Bí thư? Ngay trong lá phiều
bầu cũng nhiều khi thể hiện sự e ngại, bí thư thường
được bầu với số phiếu rất cao, nhiều trường hợp cao hơn
rất nhiều số phiếu bầu chính người đó vào ban chấp hành?
Vì sao lại thế?
Vì ai cũng hiểu những người trong cấp ủy có quyền, bí thư
là người có quyền lớn nhất, điều này chi phối hành động
của các đảng viên. Nếu mình ứng cử thêm ai vào để "so"
với bí thư, sau này dễ phiền phức. Vậy nên các đảng viên
đến dự đại hội vẫn chủ yếu phụ thuộc vào danh sách
đề cử của cấp ủy khóa trước, trong khi lẽ ra dân chủ
phải do ứng cử là chính.
<div class="boxright300"><img
src="http://images.vietnamnet.vn/dataimages/201010/original/images2053255_Loc2.jpg"
/><div class="textholder">Nguyên Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Đình
Lộc: Hình như tâm lý của ta chưa quen với dân chủ. Ảnh:
LAD</div></div>
Ngay như chuyện họp chi bộ cũng thế. Tôi về hưu, họp chi bộ
ở khu phố, ra họp cũng chủ yếu để nghe phổ biến chứ có
bàn thảo gì đâu, ai đó đã quyết định hết rồi. Chúng tôi
cũng thấy trong Đảng như thế là chưa dân chủ. Phải thay
đổi phương thức sinh hoạt lâu nay.
Hình như tâm lý của ta chưa quen với dân chủ. Ở các nước
như thế không ai chịu được, còn ta thì quen rồi, nên tất
cả đều chấp nhận, xem đó là bình thường. Mới thấy qua xã
hội dân chủ là rất quý, vì rèn cho con người ta biết thực
hành dân chủ.
<h2>Cứ "bình bình" thì không thể kỳ vọng gì</h2>
<em>Với cách làm như hiện nay, khi ta đang từng bước thực
hành dân chủ, làm sao chọn được những người đứng đầu
ở tầm lãnh tụ để dẫn dắt dân tộc?</em>
Ta đang từng bước tiến hành dân chủ, làm sao có được
người như thế thì rất khó. Phải quyết liệt thay đổi cách
làm, nhưng chúng ta có thật sự muốn không? Ta sẽ đi đến
đâu? Ta có chấp nhận cứ tiếp tục "bình bình" thế này
không? Sắp đến là bầu cử Quốc hội, bầu cử Hội đồng
Nhân dân, kể cả Đại hội Đảng cũng đã đến ĐH
tỉnh/thành rồi, chưa thấy có biến chuyển gì lớn.
Tình hình như thế này thì không thể đột phá, mọi sinh hoạt
vẫn theo cách cũ, hy vọng ngay điều gì là rất khó. Cương
lĩnh chẳng sửa nhiều, đúng hơn là có sửa nhưng không cơ
bản. Rồi những gương mặt có khả năng thành người đứng
đầu, không biết có ai ấp ủ gì không, còn nếu nhìn những
gì bộc lộ ra ngoài thì chưa thể kỳ vọng gì lớn ở ĐH này.
Chúng ta vẫn đang hiểu Đảng là Đảng lãnh đạo, chứ không
phải Đảng cầm quyền như Bác Hồ đã nhấn mạnh trong di chúc
của Người. Cần nhớ rằng Đảng cầm quyền là một khái
niệm rất phổ biến trên thế giới. Với các nước đa đảng
thì mỗi nhiệm kỳ có thể là một đảng khác nhau cầm quyền.
Còn ta là một Đảng cầm quyền, vị thế này đã được ghi
rõ ràng trong Hiến pháp.
<em>Ông có thể giải thích rõ sự khác nhau giữa Đảng lãnh
đạo và Đảng cầm quyền, theo nhận thức của ông?</em>
Theo tôi, khi nói đến Đảng cầm quyền, thì đó là quyền của
dân, và dân trao cho Đảng. Đảng không phải đơn vị sản
xuất, Đảng là tổ chức lãnh đạo, nghĩa là mọi hoạt động
của Đảng đều động chạm đến quyền lực của nhân dân.
Vì thế, để đảm bảo dân chủ, mọi việc Đảng làm thì dân
phải được biết, Đảng cũng phải hoạt động theo pháp
luật. Điều lệ Đảng đã khẳng định, mọi tổ chức của
Đảng đều hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp
luật. Khẳng định như vậy nhưng sự lãnh đạo của Đảng
lại chưa được thể chế hóa thành luật, cấp ủy đảng
dường như đang được hoạt động tự do. Vấn đề này nhiều
người cũng đã nêu ra.
<em>Vì sao lại thế?</em>
Những người lâu nay không có gì ràng buộc, nay thấy mình bị
ràng buộc phải pháp luật thì cảm thấy không thoải mái,
thấy có gì đó không bình thường. Vấn đề là không quen nên
cảm thấy bị đụng chạm.
Nếu hiểu cho đúng, những quy định của pháp luật là để
tạo cho mỗi người một khuôn khổ, khuôn khổ đó cần và
đủ cho anh thực hiện quyền của anh, làm nhiệm vụ của anh.
Đó không phải sự hạn chế mà rất cần thiết cho con người,
để anh có thể thực hiện quyền của anh mà không đụng chạm
đến quyền của người khác. Như tôi đã nói, một người
hưởng dân chủ mà hưởng một cách quá đà sẽ phạm vào dân
chủ của người khác, thậm chí cướp quyền dân chủ của
người khác.
<h2>Điều lệ không thể cao hơn pháp luật</h2>
<em>Ta đã có Điều lệ Đảng, mọi đảng viên đều phải tuân
theo...</em>
Đúng là Đảng có điều lệ Đảng, theo tôi hiểu thì nhiều
lần ĐH có sửa đổi điều lệ Đảng, nghĩa là việc áp dụng
điều lệ đó cũng có những vướng mắc nên phải sửa đổi.
Nhưng điều lệ chỉ là việc riêng của Đảng, việc tổ chức
của Đảng.
Trước đây ta chưa biết đến khái niệm pháp quyền. Đảng
trước đây hoạt động bí mật rồi ra công khai, nhờ có
Đảng mới giành được chính quyền nên nên toàn dân đều tin
Đảng. Còn hiện nay, trong xã hội dân chủ, nhất là ta đang
xây dựng nhà nước pháp quyền, thì cao nhất là pháp luật,
điều lệ không thể cao hơn pháp luật.
Trong cơ chế thị trường, rất dễ động chạm đến lợi ích.
Nếu không rạch ròi, sòng phẳng, thì có thể có sai lầm. Chính
vị trí cầm quyền của Đảng đòi hỏi sự lãnh đạo của
Đảng phải được thể chế hóa thành pháp luật, để dân còn
biết mà làm theo. Nếu làm trái đi là xúc phạm đến sự lãnh
đạo của Đảng, xúc phạm đến thể chế của nhà nước.
Nếu nhận thức như thế, sẽ thấy việc luật hóa quyền lãnh
đạo của Đảng là rất cần thiết, và không có gì phải né
tránh cả. Đảng cầm quyền phải được thể chế hóa bằng
pháp luật, nhất là trong điều kiện là Đảng cầm quyền duy
nhất.
Đảng đã có điều lệ thì có thể thể chế hóa điều lệ
đó để thành luật. Mọi tổ chức của Đảng, từ Bộ Chính
trị là cấp cao nhất đến cấp ủy cơ sở đều phải hoạt
động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Tôi nhắc lại
là điều này đã được điều lệ Đảng khẳng định rồi.
<h2>Ranh giới quyền hạn</h2>
<em>Nghĩa là mọi đảng viên đều thuộc đối tượng, phạm vi
điều chỉnh của luật?</em>
Luật sẽ thể chế hóa phương thức lãnh đạo của Đảng.
Những đảng viên bình thường, vì thế, sẽ không phải là
đối tượng điều chỉnh của luật. Đối tượng của luật
là các cấp ủy, là cấp lãnh đạo. Như ở một xã thì bí thư
đảng ủy xã là người lãnh đạo, thì phải lãnh đạo như
thế nào? Pháp luật đương nhiên không hạn chế ông, nhưng
chỉ rõ cho ông và cả mọi người dân trong xã biết ông
được làm những gì, ông sẽ lãnh đạo như thế nào.
Trong luật cũng sẽ phân định rõ mọi quan hệ giữa Đảng
với Nhà nước, với Chính phủ (hành pháp), Quốc hội (lập
pháp) và Tòa án (tư pháp). Bộ Chính trị đã có nghị quyết
bảo đảm sự độc lập của Tòa án, nhưng cần phải thể
chế hóa thành pháp luật, còn không thì chỉ là sự độc lập
nói chung, trên nguyên tắc.
Chính Đảng phải thật sự gương mẫu trong việc tuân thủ
pháp luật, để "lôi kéo" quần chúng đi theo mình. Bản thân
Đảng cũng phải cảnh giác, vì mỗi người đều có thể mắc
sai lầm, không nên nghĩ mọi quyết định, chủ trương đề ra
của Đảng đều đúng trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
Chẳng hạn, ta có Ban quản trị tài chính quyết định những
vấn đề tài chính, kinh tế, quyền lợi liên quan đến hệ
thống Đảng. Như thế có đúng không? Tiền thuế của dân
đóng góp, Đảng có thể chi tiêu tùy ý không?
Chính pháp luật sẽ giúp Đảng biết đâu là ranh giới của
quyền hạn.
Chính pháp luật cũng khiến dân có thể giám sát dễ hơn, và
như thế sẽ tin Đảng hơn. Cần lưu ý là không điều gì qua
được mắt dân. Dân biết hết, nhiều điều dân không chấp
nhận, nhưng dân không dám phản ứng công khai. Chính những sự
không minh bạch, công khai khiến niềm tin của dân với Đảng
dễ lung lay. Mà niềm tin của dân là vấn đề sống còn của
Đảng, nếu không cảnh giác thì sẽ mất niềm tin đó.
<em>Khánh Linh</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6716), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét