Tạ Phong Tần - Việt Nam: Tất cả đều đổ ra sông?

<div class="boxright300"><img
src="/files/u2/116833-big_VN_TPT_Cau_Tom1aa.jpg" width="400" height="300"
alt="116833-big_VN_TPT_Cau_Tom1aa.jpg" /><div class="textholder">Cầu tiêu
làm trên con rạch. Khi nước lớn, muốn "tõm," phải leo qua
một cái cầu khỉ trơn trợt. Nếu không bám chặt, sẽ
"tòm" cả người xuống nước, hết cả "tõm." (Hình:
Internet)</div></div>Việt Nam, một đất nước nổi tiếng có bờ
biển dài và hệ thống kênh rạch, sông ngòi chằng chịt đổ
ra biển, có lẽ vì thế mà Việt Nam có thói quen tất cả chất
thải đều tuồn xuống sông rồi sông cuốn trôi tống ra biển
cho tiện?

<h2>Từ "cầu tõm" ra sông</h2>

Khu vực đồng bằng miền Nam nổi tiếng cả nước với
"đặc sản" cầu tõm cũng bởi miền Nam là nơi tập trung
hệ thống kênh rạch, sông ngòi nhiều nhất nước. Càng vào
vùng sâu vùng xa, chỉ cần ngồi dưới xuồng chạy lòng vòng
các kênh rạch là bạn sẽ nhìn thấy cầu tõm dọc hai bên bờ
nhiều vô kể dù từ năm 1995 nhà nước đã ban hành quy định
cấm làm cầu tõm.

Theo Sài Gòn Tiếp Thị ngày 24 tháng 6, 2010, tính đến ngày 23
tháng 6, 2010, đi khắp các xã của hai huyện Mỏ Cày Bắc, Mỏ
Cày Nam (Bến Tre) nơi nào cũng thấy bóng dáng cây cầu tõm
hiện diện trong vườn nhà dân. "<em>Tất cả 4 ấp của xã
đều đạt danh hiệu ấp văn hóa và đều có cầu tiêu ao cá
với nguồn nước thông ra sông rạch trong vùng. Nhiều người
dân phải sử dụng cầu tõm vì họ ở vùng đất thấp,
thường xuyên ngập nước, không thể xây dựng được cầu
tiêu tự hoại</em>," ông Phan Văn Giang, bí thư đảng ủy xã
Tân Hội (Bến Tre) nói.

Cầu tõm không phải là "sản phẩm độc quyền" của dân
đồng bằng miền Nam, mà đồng bằng miền Bắc cũng góp phần
"cạnh tranh" và cũng "nổi tiếng" không kém. "Từ
điển" tiếng lóng của giới "giang hồ mạng" giải thích:
Từ "Anh hùng núp" chỉ cảnh sát giao thông, "Dân bọ"
chỉ người Bắc Trung Bộ từ Nghệ An đến Quảng Trị, "Dân
cá gỗ" chỉ người Nghệ An, "Dân củ mì" chỉ người
Bình Ðịnh và "Dân cầu tõm" chỉ người Nam Hà.

<h2>Ðến rác thải đổ xuống sông</h2>

<div class="boxleft300"><img
src="/files/u2/116833-big-VN-TPT-CaMau-SongRac1aa.jpg" width="300"
height="206" alt="116833-big-VN-TPT-CaMau-SongRac1aa.jpg" /><div
class="textholder">Rác ngập ven sông ngay chỗ có tấm bảng "Dòng
Sông Không Rác" ở thành phố Cà Mau. (Hình: Tuổi
Trẻ)</div></div>
Theo Tuổi Trẻ (24 tháng 2, 2010), hiện nay, nhiều con sông ở Hà
Nội đã bị biến thành sông rác. Rất nhiều loại phế thải
từ dịp tết, từ những cành đào, quất chưng xong sau tết bỏ
đi đến lá gói bánh chưng, vỏ hộp mứt kẹo, chiếu rách, bàn
thờ cũ... được tập trung vứt xuống sông. Trên sông Tô
Lịch, rác thải nổi lềnh bềnh chiếm gần hết dòng chảy.
Nhiều miệng cống thoát nước bị các túi rác thải ùn ứ
lại thành từng đống bốc mùi khó chịu. Rất thải cũng dồn
đầy ở đoạn sông Nhuệ ngay chân cầu Tó.

Những năm gần đây, nguồn nước thải và rác rưởi sinh hoạt
của cư dân dọc đôi bờ đã đầu độc và đang khai tử sông
Ðào (Nghệ An). "Một số hộ dân thường ngày tập kết rác
tại điểm vắng, đêm đến bí mật tuồn rác xuống sông, rác
cũ vừa 'lặn' xuống sông đã mọc lên đống rác mới, cái
'quy trình xử lý rác' ấy cứ triền miên năm này qua năm
khác."

Cũng theo Tuổi Trẻ (4 tháng 3, 2010), nhiều dòng sông ở tỉnh
cà Mau hiện nay đều ngập rác. Hằng ngày, tại chợ nông sản
Cà Mau (phường 7, thành phố Cà Mau) nơi thuyền ghe tấp nập
lên hàng, rất nhiều người mua bán các loại nông sản, hàng
hóa cứ vô tư tống thẳng đủ loại phế phẩm, rác rưởi
xuống sông. Dọc hai bên bờ sông hiện có gần 500 hộ dân sinh
sống, rất nhiều gia đình thường xuyên xả rác sinh hoạt,
nước thải xuống sông. Anh Trần Kỳ Công (cư dân Cà Mau) bức
xúc: "Chưa bao giờ sông rạch vùng này tràn ngập rác như
hiện nay. Cứ 1-2 tuần là máy đuôi tôm của tôi bị gãy chân
vịt vì chém phải vỏ dừa hoặc quấn đầy bọc nilông."
Nhiều ghe tàu khác cũng bị chết máy vì rác như trường hợp
vừa nêu.

Tuyến kênh xáng Cà Mau-Bạc Liêu xuôi về hướng Tân Thành
(phường 6, thành phố Cà Mau) cũng đầy rác. Rất nhiều tàu qua
lại đã rẽ nước đẩy đủ loại rác (bọc nilông, thùng
xốp, phế phẩm nông sản...) tấp vào dầy đặc mé kênh hai
bên. Tại chợ Tắc Vân (Cà Mau), rác cũng dầy đặc dưới các
trụ nhà sàn. Kênh xáng Cà Mau-Bạc Liêu đã trở thành túi rác
hứng đủ mọi phế phẩm từ hệ thống nhà vệ sinh và rác
thải sinh hoạt hằng ngày của người dân đổ xuống. Còn ở
thị trấn Thới Bình (huyện Thới Bình, Cà Mau), mỗi ngày có
hàng tấn rác thải của người dân ở dọc ngã ba Tắc Thủ
đến thị trấn Trần Văn Thời (Cà Mau) xả xuống sông Ông
Ðốc.

Việt Báo cho hay, khu Trung tâm Thương mại Cái Khế-Cần Thơ
(TTTMCK) là nơi sầm uất nhất hiện nay của thành phố Cần
Thơ, nhưng điều trớ trêu là nó thải tất cả mọi thứ dơ
bẩn xuống dòng sông Cái Khế. Sông Cái Khế vì thế mỗi ngày
một đen thêm và hôi thối.

<h2>Và chất thải công nghiệp cũng ra sông</h2>

Vụ xả chất thải ra sông "đình đám" nhất là vụ công ty
Vedan xả chất thải công nghiệp ra sông Thị Vải, khiến dòng
sông này bị "bức tử" vì chất độc, đời sống người
dân phụ thuộc vào dòng Thị Vải cũng "hấp hối" theo.
Hiện nay, nông dân Ðồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Cần Giờ đang
tự mình chuẩn bị khởi kiện Vedan ra tòa đòi bồi thường
thiệt hại.

<div class="boxright300"><img
src="/files/u2/116833-big_VN_TPT_RacSongDay_HNM_0415101aab.jpg" width="400"
height="301" alt="116833-big_VN_TPT_RacSongDay_HNM_0415101aab.jpg" /><div
class="textholder">Rác, phế thải xây dựng dưới chân cầu 72 làm
tắc nghẽn dòng chảy sông Ðáy. (Hình: Hà Nội Mới)</div></div>

Ở Sài Gòn, nhà máy sửa chữa tàu biển SaiGon Shipmarin
"chơi" luôn nước bắn rửa thành tàu chứa sơn, nước thải
chứa dầu nhớt, cát bắn sơn và gỉ tàu (chưa qua xử lý)
xuống sông Nhà bè công khai không cần giấu giếm.

"Năm năm nay, nhiều hộ dân ấp Ðá Hàng, xã Hiệp Thạnh, Gò
Dầu, Tây Ninh phải sống trong ô nhiễm do nhà máy sản xuất
của công ty cổ phần Cao Su Tây Ninh gây ra. nhà máy sản xuất
của công ty cổ phần Cao Su Tây Ninh xả thải sông Vàm Cỏ
Ðông."

Ngày 21 tháng 5, 2010, Phòng Cảnh sát Phòng chống tội phạm về
môi trường, Công an tỉnh Bình Dương phát hiện công ty TNHH Jorn
Technology tại khu công nghiệp Việt Hương "xả chui" nước
thải qua cống ngầm (tất nhiên cống này chải thẳng ra sông).
Cũng trong thời gian này, Phòng Cảnh sát môi trường Công an
TP.HCM kiểm tra và phát hiện công ty cổ phần Giấy Linh Xuân
(số 3A đường số 9, phường Linh Xuân, quận Thủ Ðức) vi
phạm quy định về xử lý chất thải.


Rồi nhà máy Ðường (Quảng Ngãi) xả thải thẳng ra sông Trà
Khúc, nhà máy Miwon (Hà Nội) xả thải ra sông Hồng, nhà máy
sản xuất nhôm Tung Kuang (Hải Dương) được UBND tỉnh Hải
Dương cấp hẳn giấy phép xả thải ra sông Ghẽ (do Sở NN&PTNT
Hải Dương tham mưu, đề xuất).

<center><img src="/files/u2/116833-big_VN_TPT_OngNuocThai_QuangNgai1aab.jpg"
width="400" height="301"
alt="116833-big_VN_TPT_OngNuocThai_QuangNgai1aab.jpg" /></center>

<center><em>Hệ thống van đóng mở đường ống nước thải
được giấu kín trong lùm cây. (Hình: báo Quảng
Ngãi)</em></center>

Gần đây nhất, Sở Tài Nguyên và Môi Trường tỉnh Hà Nam phát
hiện hàng chục tấn cá của các doanh nghiệp, hộ dân "bỗng
nhiên" chết hàng loạt trên sông Châu Giang. Nguyên nhân chính
được xác định là do nguồn nước sông Châu Giang bị ô
nhiễm từ lượng nước sông Nhuệ bị ô nhiễm nặng đổ vào.

Trong tháng 5, 2010, Cục Cảnh Sát Phòng Chống Tội Phạm Môi
Trường (C49-Bộ Công An) ghi nhận hàng loạt vụ xả thải của
các doanh nghiệp trên toàn quốc. Cụ thể, ngày 20 tháng 5, 2010,
C49 đã phát hiện công ty cổ phần Thương Mại Dệt May Tín
Thành (quận Hà Ðông, Hà Nội) xả nước thải không qua xử
lý, với lưu lượng 70-80m3/ngày đêm gây ô nhiễm môi trường.
Ngày 27 tháng 5, 2010, C49 bắt quả tang công ty cổ phần Luyện
Kim Tân Nguyên (huyện Kinh Môn, Hải Dương) xả nước thải
không qua xử lý ra môi trường. Mỗi ngày, công ty này xả ra
sông Phi Liệt khoảng 50-60 m3 nước thải.

Theo C49 (Bộ Công An), những vi phạm quy định về xử lý chất
thải công nghiệp liên tiếp xảy ra tại nhiều địa phương.
Ðồng thời, C49 cũng đã đưa ra "báo động đỏ" về hàng
loạt doanh nghiệp xả thải ra môi trường.

<h2>Xử lý vi phạm quá khó khăn?</h2>

Ông Nguyễn Văn Ðát, phó chủ tịch UBND huyện Mộc Hóa (tỉnh
Long An) khẳng định: hiện nay, chưa có một văn bản nào quy
định hình thức xử lý đối với các hộ dân sử dụng
"cầu tõm," "cầu cá". Theo ông Lê Thanh Hiền, phó chủ
tịch UBND xã Tân Lập (Mộc Hóa), mặc dù đã bị cấm từ mấy
năm nay nhưng hiện vẫn còn nhiều người dân làm "cầu tõm"
trên kênh rạch. Tuy nhiên, không dễ để xử lý những trường
hợp vi phạm này vì: "<em>Khi mời lên xã, họ nói đó là nhà
tắm chứ không phải 'cầu tõm.' Thành ra biết người ta sai
mà không làm gì được. Người ta nói là tắm chứ làm cái gì
trong đó mình đâu thể kiểm tra</em>."

Hàng trăm hộ gia đình sống bằng nghề chài lưới trên sông
Trà Khúc lâm vào cảnh khó khăn do nguồn lợi thủy sản bị
hủy diệt, nhưng chính quyền địa phương vẫn chưa có biện
pháp xử lý thích đáng người vi phạm.

Ngày 22 tháng 4, 2010, UBND tỉnh Hải Dương quyết định rút
giấy phép xả nước thải ra môi trường của Cty Tung Kuang,
tạm đình chỉ các hoạt động sản xuất phát sinh nước thải
của Cty, buộc Cty tháo dỡ đường ống xả thải trái phép. Tuy
nhiên, cho đến nay Cty Tung Kuang vẫn có hoạt động gây ảnh
hưởng tới dân cư xung quanh, đồng thời đường xả thải
trái phép dẫn ra sông Ghẽ vẫn yên vị.

Ðối với vụ công ty Cao Su Tây Ninh xả thải sông Vàm Cỏ
Ðông, bà Dư Thị Cẩm Vân - thượng tá, trưởng phòng Cảnh
Sát Môi Trường - Công An tỉnh Tây Ninh nói: "Phòng sẽ kiểm
tra việc xả thải gây ô nhiễm của công ty cao su trên và sẽ
có hình thức xử lý." "Sẽ kiểm tra" tức là người dân
Tây Ninh sẽ phải chờ và không biết đến bao giờ mới
"thoát nạn"?

Chỉ cần bỏ một chút thời gian vào Google tìm kiếm cụm từ
"sông"+"xả thải" sẽ cho chúng ta kết quả đáng sợ là
gần như cả nước Việt Nam đâu đâu cũng có tình trạng xả
chất thải rắn lẫn không rắn xuống sông này. Theo quy định
tại Nghị Ðịnh 117/2009/NÐ-CP, chế tài xử phạt với doanh
nghiệp vi phạm chỉ từ 100 đến 500 triệu đồng, trong khi doanh
nghiệp có thể được lợi hàng chục tỷ đồng từ việc xả
thải chui. Dù có rất nhiều vụ vi phạm xảy ra, nhưng vẫn
chưa có vụ việc nào bị khởi tố hình sự. Phải chăng việc
xử lý quá khó khăn khiến cho hành vi xả thải công nghiệp ra
sông bừa bãi đã được "nâng cấp" thành "quốc nạn"?

<em>Tạ Phong Tần</em>


***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5917), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét