<ul>
<li><a href="http://tathy.com/thanglong/showthread.php?t=24178">Diễn đàn
Tathy: Cơn ác mộng mang tên... cúp điện!</a></li>
<li><a
href="http://www.vtc.vn/2-249320/xa-hoi/bo-cong-thuong-cam-ket-cat-dien-mot-cach-cong-bang.htm">Bộ
Công thương cam kết cắt điện một cách công bằng</a></li>
<li><a
href="http://vietnamnet.vn/kinhte/201006/Dan-di-dem-voi-nganh-dien-916015/">Dân
'đi đêm' với ngành điện?</a></li>
<li><a
href="http://www.tinmoi.vn/ldquoPhat-dienrdquo-vi-mat-dien-06169860.html">"Phát
điên" vì… mất điện</a></li>
</ul></div>
Dân biểu tình phản đối nhà nước không phải một hiện
tượng mới mẻ ở Việt Nam. Một nguyên nhân thông thường là
bị cướp đất. Nông dân bị cán bộ chiếm ruộng để trao cho
các nhà tư bản khai thác, tiền bồi thường bị ăn chặn, dân
phải biểu tình đòi lại. Ðồng bào Công Giáo ở Vinh, ở ấp
Thái Hà đi biểu tình, nguyên nhân chính cũng vì đảng đã
cưỡng chiếm đất chung của nhà thờ. Nhưng <a
href="http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20100621-hang-tram-cu-dan-thai-binh-bieu-tinh-phan-doi-cat-dien">cuộc
biểu tình của đồng bào Thái Bình</a> chỉ vì không chịu nổi
cảnh cúp điện liên miên là một hiện tượng lạ. Nó cho
thấy một dấu hiệu biến chuyển tâm lý lớn trong xã hội
nông dân miền Bắc Việt Nam.
Mọi chế độ cường quyền đều học theo Machiavel: <em>Cứ làm
những việc ác nho nhỏ thì không sao, dân chúng quen dần sẽ
tiếp tục chịu đựng rất lâu. Cứ tránh không làm những
việc ác lớn quá, thì chế độ sẽ bền vững!</em>
Từ bao năm nay người dân Việt Nam, nhất là các nông dân, vẫn
chịu đựng được, và chịu đựng mãi thành quen nhiều thứ
phiền hà. Chưa bao giờ thấy dân biểu tình phản đối vì
những nỗi khổ như đường sá hư hỏng đầy ổ gà, gây tai
nạn gẫy cẳng hay vỡ đầu. Ðối với cả tập thể xã hội,
các tai nạn đó trở thành những chuyện nhỏ, vì số người
bình an không bị tai nạn vẫn rất đông so với số người bị
gẫy tay, què cẳng! Trường học không đủ, thầy cô giáo không
yêu nghề, trẻ em đâm ra dốt nát và hư hỏng. Tham nhũng rút
ruột các công trình xây cất, cầu bị sập, trường học bị
mưa dột. Những nỗi khổ đó lâu ngày cũng thành bình thường
nữa, vì ai cũng thấy mình bất lực không làm gì thay đổi
được. Người dân chịu các nỗi khổ nho nhỏ, chịu mãi thành
quen. Dần dần, mọi người sẽ coi chúng cũng giống như trời
làm mưa, làm nắng. Than van thì cứ than van với nhau, nhưng không
ai nổi giận đứng lên phản đối Ông Trời bao giờ cả! Nhất
là khi Ông Trời này lại nuôi một đàn chó săn, cho ăn béo,
lúc nào chúng cũng gầm gừ, ai nhấp nhểnh đứng lên là chúng
ùa ra cắn! Cứ hỏi các cô Tạ Phong Tần, Lê Thị Công Nhân
thì biết! Ðó là lý do tại sao chế độ Cộng Sản tồn tại
được ở nước Nga hơn 70 năm, và ở Cuba, ở Việt Nam và ở
nước Tàu cho tới bây giờ!
Nhưng trong tuần trước, ở Việt Nam có dấu hiệu thay đổi.
Ðồng bào huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình kéo nhau đi biểu
tình, mà lý do nêu lên chỉ là vì bị cúp điện! Biểu tình
lên tiếng một lần, các quan chức không nhúc nhích, 600 nông
dân đi biểu tình lần thứ hai. Muốn cho hành động của mình
"gây ấn tượng", bà con còn bắt các quan chức nhà nước
phải đi cùng với họ tới công ty điện lực nhà nước! Các
quan chức bị ép ngồi phơi nắng, có người còn bị giữ trong
căn phòng bít bùng, cho họ biết cảnh chịu nóng khổ thế nào!
Người Việt Nam vốn không có tính ác. Ðọc tin thấy cảnh
trả thù các cán bộ nhà nước tàn nhẫn như thế, chúng ta
cũng đau thắt ruột. Tại sao phải hành hạ nhau một cách tàn
nhẫn như vậy? Nó chứng tỏ người ta rất uất ức. Vì đã
bị đối xử tàn nhẫn không kém, đã từ lâu rồi!
Nhưng cúp điện vốn là một chuyện nhỏ. Mươi năm trước
đây ở thôn quê đã làm gì có điện? Trẻ em từ khi sinh ra,
thấy "ánh sáng chủ nghĩa xã hội" là đã sống trong cảnh
cúp điện bất ngờ, từ mấy chục năm nay rồi! Ðiện bị
mất đâu phải vì các quan chức nhà nước cố làm ra vì ác ý?
Tại sao dân phẫn uất đến nỗi phải trừng phạt họ như
thế? Dân Sài Gòn đang ngồi coi đá banh với nhau, điện tắt
cái rụp, tức không khác gì tức vì thua cá độ! Thế mà ở
các thành phố có dân mê coi "world cup" nào đi biểu tình
phản đối điện bị cúp đâu? Tại sao đồng bào Thái Bình
lại làm dữ như vậy?
Có người tưởng bà con Quỳnh Phụ bắt các quan chức nhà
nước và điện lực phải phơi nắng cho toát mồ hôi, hoặc
giam họ trong phòng kín cho biết thế nào là cảnh bị nướng
trong lò, vì muốn trả thù, cho họ biết khi mình bị cúp quạt
điện hay cúp máy lạnh nó nóng như thế nào! Nhưng bà con nông
dân chưa hề được hưởng những thứ xa xỉ tư bản đó. Dân
uất ức vì có khi đang chạy máy bơm nước, tự nhiên máy bơm
đình công vì mất điện! Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ
giống; nước không đầy đủ thì ai mà trồng trọt được? Cho
nên, chuyện cúp điện làm cho trận đá banh bị ngắt quãng có
thể bỏ qua được, còn chuyện cúp điện khiến cho máy bơm
nước phải ngưng chạy là chuyện lớn hơn nhiều!
Nhưng nông dân Việt Nam vốn có tài xoay sở; ai cũng biết
điện vẫn thường bị cúp, thế nào cũng có máy nổ chạy
xăng để bơm nước cho chắc. Như vậy thì dù có bị cúp
điện cũng không đến nỗi phẫn uất, phải hành hạ các quan
cán bộ để gửi cho nhà nước một bài học! Chắc chắn phải
có những nguyên nhân sâu hơn và xa hơn.
Nguyên nhân lớn khiến bà con Thái Bình nổi giận, là họ đã
bị đối xử bất công. Có nơi điện bị cúp, có nơi không;
có nơi bị cúp nhiều lần, có nơi bị ít. Dân Việt Nam rất
tinh; chỉ nhìn qua là họ biết các quan chức điện lực tham
nhũng. Những kẻ có thế có tiền, có thế lực, không phải
chịu cảnh khổ như người dân bình thường! Lạ gì một thói
sai nha. Làm cho mất điện chẳng qua cũng chỉ vì tiền! Sáu
trăm người kéo nhau đi biểu tình chắc là những người bị
cúp điện nhiều nhất! Còn giai cấp cường hào mới, trong lòng
họ có khi còn hãnh diện vì nhà mình bị cúp điện ít hơn!
Thua nhau miếng cơm, miếng thịt, không ức. Nhưng bị đối xử
bất công vì tham nhũng thì ai cũng phẫn uất! Nói theo kiểu
người miền Nam, không ai chịu cho chúng nó "chơi cha" mình
mãi được!
Cho nên, nhìn bên ngoài thấy đây là những cuộc biểu tình vì
lý do cúp điện, nhưng ở bên trong chính là lòng phẫn nộ của
dân nghèo trước nạn tham nhũng, bất công! Dân Thái Bình không
phải chỉ phản đối các quan chức nhà máy đèn! Họ đã
đứng lên phản đối một chế độ thối nát. Nếu không thấy
điều đó thì không thể hiểu tại sao đồng bào lại hành hạ
các quan chức nhà nước bắt họ phải phơi nắng, phải bị
nung trong nhà đóng kín. Bình thường người Việt Nam với nhau
không ai nỡ đối xử tàn tệ như thế, chỉ vì những bất
bình nhỏ nhặt. Mà cũng vì biết nỗi phẫn uất của người
dân quá lớn nên bọn công an cũng không dám can thiệp ngay. Vì
vậy cho nên mới có cảnh các quan chức bị dân lôi kéo đi
tới nhà máy điện, bị bắt phơi nắng hay bị giam giữ suốt
ngày. Công an không can thiệp, cũng vì biết nỗi uất ức của
người ta rất lớn, không dám đụng vào!
Chính tâm lý phẫn uất giải thích được các hành động của
người dân Quỳnh Phụ, Thái Bình. Cúp điện vốn chỉ là một
trong những nỗi khổ xảy ra hằng ngày. Ðường sá hư không
sửa, ai té xe chết người ấy chịu, cũng là một nỗi khổ
xẩy ra hàng ngày, chịu mãi thành quen. Cầu bị bão cuốn trôi,
dân không có cầu đi thì treo dây cáp lên để mà đu dây qua
sông lại được các quan khen là "sáng tạo" mà chịu đựng
mãi cũng có thể thành quen nữa.
Nhưng khi người dân thấy bị đối xử bất công, và sẽ còn
chịu bất công rất lâu thì không ai nhịn được. Nhất là khi
cảnh bất công đó kéo dài suốt năm này sang năm khác, bao lần
hy vọng cuộc đời thay đổi đều tan biến. Nhất là khi
người ta thấy trong tương lai không có hy vọng nào thay đổi
được vì cả hệ thống cai trị, cả chế độ vẫn như thế
mãi mãi! Cứ nghĩ chắc đời con, đời cháu mình sẽ vẫn khổ
như mình, thì chịu sao nổi?
Khi người dân ý thức như vậy, thì chuyện nhỏ sẽ thành
chuyện lớn!
Ðồng bào Thái Bình mươi năm trước đã từng biểu tình, bạo
động, bắt giữ các quan chức, cán bộ, vì bị cướp đoạt
đất đai. Nhưng lần này, chỉ vì bị cúp điện mà "nổi
loạn", thì đồng bào vô tình truyền ra một thông điệp mới
cho mọi người Việt Nam: Mất điện, đường hư, cầu sập
chỉ là những "hiện tượng", thấy ở bên ngoài. Tham nhũng,
bất công mới là căn bệnh kinh niên phải chữa trị. Căn bệnh
đó nó nằm trong bản chất các chế độ độc tài, dù độc
tài kiểu tư bản hay kiểu Cộng Sản. Ở đâu có độc tài là
có tham nhũng, thối nát. Còn độc tài, thì còn tham nhũng, còn
bất công. Cho nên, không thể chịu đựng mãi, phải đứng
dậy. Phải phản đối. Phải đòi lấy những quyền tự do mà
đáng lẽ mình được hưởng. Ðồng bào ở Quỳnh Phụ, Thái
Bình đang dậy cho cả nước Việt Nam một bài học chính trị.
Tuy vậy, việc bày tỏ lòng phẫn nộ trước cảnh bất công
cũng vẫn là một biến cố mới. Vì ở nông thôn ở miền Bắc
Việt Nam, đã sống trong những chế độ phong kiến, thực dân,
Cộng Sản hàng thế kỷ nay, người ta đã quen chịu đựng bất
công. Từ bao thế hệ, dù quyền lợi thiệt thòi dân cũng vẫn
bỏ qua được, chỉ vì muốn an thân. Người dân cũng lại
thấy cuộc sống có khá hơn từ khi đảng Cộng Sản chịu từ
bỏ kinh tế kiểu Liên Xô, Trung Cộng để dần dần theo lối
tư bản. Sống như thế có thể là tạm thỏa mãn, nếu có bị
cúp điện cũng có thể nhịn đựng, chịu thua kém người khác
cũng có thể nhịn nhục. Nhưng dân Thái Bình đã đứng lên
phản đối, vì còn những nguyên nhân văn hoá khác.
Trong văn hoá Việt Nam người ta không phải chỉ quan tâm đến
những nhu cầu hoặc tiện nghi vật chất. Trong thời chiến
tranh, cực khổ gấp ngàn lần, người ta vẫn chịu đựng.
Nhưng nông dân Việt Nam sống trong nền văn hoá cổ truyền có
ý thức rất mạnh về giá trị nhân phẩm, về thể diện của
mình. Người ta có thể chịu đựng những thiệt thòi vật
chất, nhưng không chịu nổi khi cảm thấy mình bị coi thường,
bị khinh rẻ. Một chế độ lúc nào cũng nói toàn những điều
hay, lúc nào cũng hô khẩu hiệu phục vụ nhân dân; nhưng lại
để cho nhân dân bị cường quyền ức hiếp, để cho tham nhũng
lộng hành suốt năm này sang năm khác; phải gọi nó là một
chế độ khinh dân. Quan chức bị bắt quả tang tham nhũng hàng
triệu Mỹ kim, chỉ bị khiển trách, mặt cứ nhơn nhơn coi khinh
tất cả mọi người! Con cái lũ quan quyền lái xe ra đường,
lên mạng lưới khoe của, coi công chúng không ra gì. Chế độ
tham nhũng đẻ ra một giai cấp quý tộc khinh thường dư luận,
trong khi các báo, đài vẫn phải hồ hởi ca ngợi các thành
quả vĩ đại!
Bị khinh thường, bị lừa dối, bị chế độ loè bịp coi mình
như trẻ con, đó là điều người dân Việt Nam không nhịn
được. Vì trong hai chục năm qua, nông dân Việt Nam ở miền
Bắc đã thay đổi.
Một thay đổi lớn nhất nằm trong tâm lý, khi kỳ vọng của
mọi người dân ngày một cao hơn. Người ta có thể chịu
đựng những nỗi khổ cực khi họ cho rằng đó là điều không
tránh được, giống như trời làm mưa làm nắng. Nhưng khi
người ta biết rằng cuộc sống của họ có thể tốt hơn, khi
họ bắt đầu nuôi những kỳ vọng cao hơn, thì dù là những
nỗi bất công và khổ cực nhỏ, người ta cũng không chấp
nhận kéo dài mãi nữa.
Những kỳ vọng của dân Việt Nam đã thay đổi như thế nào?
Trong 20 năm qua, nông dân ở các thôn xã cách xa đường quan lộ
hàng trăm cây số cũng biết rằng dân các nước Á Ðông khác
đã tiến bộ hơn mình rất nhiều.
Không những đời sống kinh tế của họ cao hơn mà họ cũng
đã giành được nhiều quyền tự do quyết định, tự do lựa
chọn hơn. Một nông dân ở Thái Bình cũng biết các chính phủ
bị mang tiếng tham nhũng ở Phi Luật Tân đã bị dân bỏ phiếu
lật đổ. Họ cũng biết cựu tổng thống Nam Hàn tự tử vì
bà vợ mang tiếng tham nhũng; cựu tổng thống Ðài Loan bị tù
cũng vì gia đình tham nhũng. Người dân cũng biết khi công nhân
hãng Honda ở Quảng Ðông đình công tại ba nhà máy thì chủ
nhân phải tìm tới nói chuyện, phải điều đình việc tăng
lương với các đại diện do chính các công nhân đề cử ra
tại chỗ, chứ không phải chỉ nhờ các cán bộ công đoàn
của đảng Cộng Sản đứng ra dụ dỗ, vuốt ve, và đe dọa
như từ trước đến giờ.
Người dân Việt Nam không tin mà cũng không sợ đảng Cộng
Sản nữa, vì họ biết họ có quyền sống tốt đẹp hơn.
Chính đảng Cộng Sản mang nợ dân, chứ không phải dân mang
nợ đảng! Kỳ vọng của họ đối với cuộc đời, đối với
tương lai, đã thay đổi. Họ nhìn xa và nhìn cao hơn trước
rất nhiều. Không ai có thể coi thường ý thức chính trị của
nông dân Việt Nam trong thời đại tin tức tràn ngập này. Không
một bức tường lửa nào có thể ngăn cản, bắt người dân
Việt Nam sống mãi trong cảnh u tối thông tin như dân chúng Bắc
Hàn được.
Ý thức về cuộc sống đáng lẽ mình phải được hưởng. Ý
thức về nỗi nhục khi bị đối xử bất công. Tâm lý đó sẽ
quyết định các hành động của người dân Việt Nam trong
thời gian sắp tới. Hồ Chí Minh thường nhắc nhở các đảng
viên Cộng Sản một câu của Khổng Tử: <span
class="underlined-text">Ðừng sợ nghèo, chỉ sợ bất công</span>.
Ðó là một kỹ thuật cai trị hơn là một lời khuyên về
đạo đức. Muốn cai trị được lâu thì để dân nghèo mãi
cũng không đáng lo, nhưng nếu chia của cải không đều thì lâu
ngày dân sẽ phẫn nộ!
Nhiều người nghĩ rằng chế độ Cộng Sản sẽ còn ngự trị
rất lâu, vì đa số dân Việt Nam, đặc biệt ở miền Bắc,
thấy đời sống kinh tế của mình đã khá hơn rất nhiều so
với trước đây, và người ta đã mất tự do quen rồi, sẽ
chịu đựng lâu được. Cuộc biểu tình của đồng bào Thái
Bình cho thấy ý kiến bi quan đó sai lầm. Con người không phải
chỉ sống bằng cơm áo. Khi bị coi khinh, bị đối xử bất
công mãi, nỗi phẫn uất bùng lên, dân sẽ đòi thay đổi. Nay
đòi một chút, mai đòi một chút, càng ngày người ta càng ý
thức cần thay đổi. Vì mình có quyền sống hạnh phúc hơn.
Ngô Nhân Dụng
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/5438), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét