động nhanh gọn theo hướng tích cực. Thật ra cuộc biến
động chỉ diễn ra gọn trong hai ngày 7 và 8-4.
Khởi đầu là các cuộc biểu tình ôn hòa ở thủ đô Bichkek
sáng ngày thứ tư 7-4 với 5 đến 6 ngàn người tham gia, gồm
công nhân, sinh viên, thanh niên, dân thành thị thất nghiệp. Các
khẩu hiệu đấu tranh là đòi công ăn việc làm, chống tham
nhũng, đòi tự do báo chí và truyền hình, đòi tự do cho một
số nhà báo, nhà đối lập bị bắt giữ.
Cuộc biểu tình bị lực lượng công an đàn áp bằng «đạn
mềm» và súng phun nước, làm hàng chục người bị thương.
Thế là dân đổ ra đông thêm, lên gần 10 ngàn, một số dân 2
thành phố phía Nam cũng phóng lên tăng thêm khí thế; một số
nơi súng nổ do công an bắn vào số người tràn vào phủ tổng
thống, thanh niên dùng đá ném tới tấp vào lực lượng đàn
áp, thế là súng nổ liên hồi, số người chết lên 19 người.
Xác người chết được quàn ngay trước trụ sở quốc hội,
kích thích đấu tranh quyết liệt.
Khí thế đấu tranh lên mạnh, tổng thống Koumanbek Bakiev bỏ
chạy lúc 20 giờ khỏi thủ đô bằng máy bay riêng về ẩn ở
quê ông tại phía Nam. Phủ tổng thống bị đập phá.
Ngay đêm 7-4, cuộc đấu tranh tập trung trước phủ thủ tướng
cũng gọi là Nhà trắng. Tiếng súng nổ đanh phía doanh trại
quân đội, bộ phận trung thành với tổng thống bắn vào số
binh sỹ ủng hộ cuộc nổi dậy. Một số xe tăng nhập cuộc
chở thanh niên nổi dậy đến ngay trước Nhà trắng; thủ
tướng Daniar Oussenov tuyên bố từ chức; 2 giờ sáng thứ năm
8-4, một chính phủ lâm thời được thành lập do bà Rosa
Otoumbaieva, nguyên bộ trưởng ngoại giao, một thành viên lãnh
đạo của đảng Ata Jourt (đảng Tổ Quốc) làm Chủ tịch Chính
quyền lâm thời. Bà tuyên bố giải tán Quốc hội, báo tin sẽ
tổng tuyển cử sau 6 tháng. Mặc dầu tổng thống K.Bakiev từ xa
vẫn ra ra lệnh kháng cự, tiếng súng ngày 8-4 chỉ còn thưa
thớt, một số cửa hàng ở thủ đô mở cửa lại. Thế của
chính quyền lâm thời thêm vững khi đài truyền hình đưa tin
thủ tướng Nga Putin đã gọi điện cho bà Rosa báo tin Moscow
gửi ngay viện trợ khẩn cấp đặc biệt đến thủ đô Bichkek
cho chính quyền mới.
Kyrgyzstan là nước nhỏ nằm giữa vùng Trung Á, có hơn 5 triệu
dân, vốn là một nước tự trị trong Liên bang Xô viết từ
năm 1926, được độc lập từ 31-8-1991 sau khi Liên Xô tan vỡ.
Sau đó, chính quyền vẫn nằm trong tay các quan chức cũ do ý
thức chính trị toàn xã hội về tự do dân chủ còn thấp kém.
Năm 1998, Kyrgyzstan được vào WTO, quan hệ quốc tế được mở
rộng. Sau khi mở cửa, tiếp xúc với thế giới, xã hội thức
tỉnh dần, một xã hội công dân bật dậy khá mạnh do giới
trí thức dẫn đầu để tháng 9-2005 diễn ra cuộc Cách mạng
hoa Tu-líp, với bản Hiến pháp mới 2006, ban bố quyền công
dân, bầu cử Quốc hội mới, trả tự do cho tù chính trị,
lập một số đảng mới, như đảng Cải cách (Za Reformy) và
đảng Tổ Quốc (Ata Jourt).
Cuộc cách mạng hoa Tu-líp năm 2005 cùng một nhịp với Cách
mạng hoa Hồng ở Ukraine và Cách mạng màu Da cam ở Gruzia, đều
là 3 nước Xô viết cũ.
Sau Cách mạng hoa Tu-líp, theo Hiến pháp mới, ông K. Bakiev chính
thức được bầu vào chức tổng thống. Ông nguyên là một
tỉnh trưởng thời Liên xô cũ, là cán bộ của đảng cộng
sản đã giải thể. Trong chức vụ mới, ông K. Bakaiev tỏ ra
cực kỳ bảo thủ và nhất là vụ lợi theo kiểu gia đình
trị. Vào năm 2009, ông K. Bakiev tỏ rõ tính độc đoán, ngăn
cản tự do báo chí, tự do trên truyền hình, còn độc đoán
bắt giam một số nhà báo tự do và một số nhà đối lập
nổi tiếng. Dựa vào quyền lực, ông K. Bakiev còn đưa con trai
mình là Maxime Bakiev làm Tổng giám đốc Cơ quan Phát triển và
Đầu tư, lấn át Bộ Kinh tế và Bộ Ngoại giao. Ông còn lộng
hành đưa em ruột là Janych Bakiev lên nắm cơ quan tình báo quốc
gia.
Điều làm toàn xã hội nổi giận là hai lời hứa của ông K.
Bakiev khi nhận chức là mở rộng dân chủ, diệt tham nhũng đã
không thực hiện, chính quyền còn độc đoán hơn, tham nhũng
hơn. Chính tổng thống K. Bakiev cùng em ông, con cháu ông đã
trở thành những gia đình được biết là giàu có nhất nước.
Thống kê ở Liên Hợp Quốc xếp Kyrgyzstan vào loại tham nhũng
nặng nhất ở Trung Á và tổ chức Phóng viên Không biên giới
RSF cũng xếp Kyrgyzstan vào loại chống tự do báo chí gay gắt
nhất thế giới.
Chính bà Rosa Atoumbaieva, một trí thức từng là đại sứ ở
Washington và London, được ông K. Bakiev cử làm bộ trưởng
ngoại giao đã sớm nhận ra sự phản bội cuộc Cách mạng hoa
Tu-líp của ông tổng thống dân cử đầu tiên, bà liền từ
chức bộ trưởng năm 2007, lập ra Đảng Tổ Quốc, làm lãnh
đạo phe đối lập, đòi nhân quyền, dân chủ, dẫn đến
những sự kiện tháng 4-2010 này, để hoa Tu-líp lại đua nở
tươi đẹp hơn xưa.
Bà Rosa luôn chủ trương đấu tranh bất bạo động, đấu tranh
bằng phát triển xã hội công dân, qua tự do hội họp, tự do
thảo luận, tự do báo chí, thức tỉnh sinh viên mà bà cho là
vườn ươm nhân tài, lập ra đảng Tổ Quốc, cùng đảng Đổi
Mới trở thành lực lượng chính trị đối lập. Từ tháng
3-2010 nhân kỷ niệm 5 năm Cách mạnh hoa Tu-líp, bà được bầu
đứng đầu phe đối lập. Năm nay bà 59 tuổi, tốt nghiệp
tiến sỹ triết học ở Đại học Lomonossov của Nga.
Kyrgyzstan có vị trí chiến lược ở Trung Á. Địa thế rừng
núi hiểm trở. Gíáp Trung quốc, Uzbekistan, Kazakhstan, Tadjikistan.
Kyrgyzstan là nước duy nhất có căn cứ của cả Nga và Mỹ trên
lãnh thổ của mình. Đó là căn cứ Kant của Nga và căn cứ
Manas của Mỹ, nơi trung chuyển hậu cần cho quân Mỹ ở
Afghanistan. Kyrgyzstan luôn giữ vị thế cân bằng với Nga và
Mỹ, được Nga viện trợ nhiều, đồng thời được Mỹ trả
tiền thuê căn cứ, chừng 60 triệu đôla/năm.
Hiện con số người chết và bị thương trong 3 ngày biến
động ở Bichkek chưa thật rõ. Có báo đưa tin tổng cộng là 27
chết, 200 bị thương, lại có con số là 57 và 300. Cũng có tin
là số chết và bị thương khá nhiều, còn do kẻ du thủ du
thực, cướp phá các cửa hàng, dinh thự và tranh cướp nhau
của cải; cũng có tin nhóm binh sỹ ủng hộ tổng thống K.
Bakiev và nhóm binh sỹ ủng hộ nổi dậy đã bắn nhau đêm 7 và
rạng sáng 8-4. Hầu hết quân đội nằm yên bất động trong
doanh trại.
Ông K. Bakiev từ nơi ẩn ở phía Nam, trong tình thế tuyệt vọng
của mình, kêu gọi Liên Hợp Quốc vào Kyrgyzstan để vãn hồi
trật tự, trong khi bà Rosa đứng đầu chính quyền lâm thời
tuyên bố truy tố ông K.Bakiev về tội ra lệnh tàn sát nhân
dân.
Dư luận từ thủ đô Bichkek cho rằng tuy phải trả giá vài
chục sinh mạng trong 2 ngày hỗn loạn trong vài khu vực và dù
mỗi mạng người là quý, thì việc thay thế một chế độ
nổi tiếng tham nhũng và độc đoán bằng một chế độ dân
chủ, công bằng, trong sạch hơn vẫn là một điều tốt đẹp
cho nước Kyrgyzstan, cho cả khu vực và thế giới.
Vườn hoa Tu-líp giữa vùng Trung Á hy vọng một thời, bị vùi
dập, nay trở lại trong hương sắc của tự do là một tin mừng
đầu xuân 2010 này.
Nhân dân Việt Nam ta với khát vọng tự do, công bằng, nhân ái
có nhiều lý do để chia vui với nhân dân và đất nước
Kyrgyzstan xa xôi mà gần gũi. Sau 2 ngày hỗn loạn, cuộc sống
mới trên cao nguyên Trung Á đã sớm ổn định trong nhiều hy
vọng sáng sủa. ./.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4686), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét