<strong>Ông Vũ Minh Khương, tiến sỹ đại học Harvard và hiện
là giảng viên Đại học Quốc gia Singapore, cũng giải thích lý
do tại sao Việt Nam không thể đạt được những thành tựu
như Trung Quốc dù hai mô hình kinh tế khá giống nhau, giải
thích mối liên hệ giữa xã hội dân chủ và nền kinh tế,
đồng thời chỉ ra đâu là hướng đi cho Việt Nam trong tương
lai giữa bối cảnh đầy khó khăn hiện nay.</strong>
<b>Chậm tiến vì chiến thắng</b>
<div class="boxleft300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiZIgtDkaB0ONT84cBcuvXm62xS_tu5gNBM2sKtbnBcWAMPjBtV4sKjQYTGT0FAT5_cakHiKmArSiAAfJfMmr_KhuIlJJ5dYFITlpP0GOvgdPA9yrFdXUVQkbCeLQU9c9PbpZFNVD7swck/s1600/131022092301_1_304x171_bbc_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Ts Vũ Minh Khương cho rằng VN thua TQ rất xa
về tầm nhìn
</div></div><b>BBC</b>: <i>Vài thập kỷ sau 'Khai phóng', Trung Quốc
đã vươn mình trở thành nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới
và đang leo lên vị trí ngày càng cao trên chuỗi giá trị toàn
cầu. Việt Nam cũng là quốc gia đã trải qua một quá trình
tương tự dưới tên gọi 'Đổi Mới'. Ông đánh giá thế nào
về sự phát triển của Việt Nam so với Trung Quốc trong ba
thập kỷ qua?</i>
<b>Tiến sỹ Vũ Minh Khương:</b> Việt Nam và Trung Quốc bắt
đầu cuộc cải cách khi mà tình thế phát triển kinh tế theo
đường lối xã hội chủ nghĩa không thành công. Cho nên tính
tiếp nhận một cuộc cải cách mới là rất cao trong dân chúng.
Thế nhưng đặc điểm cải cách của hai nước có những khác
biệt nhất định.
Ở Trung Quốc họ có một tầm nhìn xa, muốn có một chương
trình hiện đại hóa toàn diện để Trung Quốc trở thành một
cường quốc hiện đại vào trước năm 2050.
Việt Nam thì cải cách trên tình thế bí bách, bị Liên Xô cắt
viện trợ và buộc phải tìm con đường đổi mới, cho nên
cải cách mang tính chất thoát khỏi tình cảnh khó khăn hiện
tại.
Hơn nữa, Trung Quốc thì trong suốt thời kỳ Cách mạng Văn hóa
và xây dựng xã hội chủ nghĩa trước đó thì chưa để lại
một thành quả gì mang tính thuyết phục trong việc nâng cao
tính chính danh của đảng mình, cho nên họ buộc phải tạo nên
một thành quả kinh tế kỳ vĩ.
Việt Nam thì có những chiến thắng huy hoàng trong chiến tranh
chống Pháp, chống Mỹ, nên có thể ỷ lại thắng lợi của
những cuộc chiến tranh này để duy trì sự chính danh của
mình, cho nên nhiều khi trong cải cách không triệt để, mà chỉ
cốt đủ ăn đủ sống. Điều này tạo ra những khiếm khuyết
rất căn bản cho cải cách sâu rộng ở Việt Nam.
Vì các đặc điểm đó, cho nên lãnh đạo Việt Nam chưa đủ
tầm để xác định một chiến lược kỳ vĩ, chẳng hạn như
đưa Việt Nam trở thành một đất nước hùng cường vào dịp
kỷ niệm 100 năm ngày độc lập của mình vào năm 2045 mà
thường nặng về những xoay sở để đủ tồn tại, bởi lẽ
cái chính danh của quá khứ cũng tạm đủ cho họ tồn tại
trong một số thập kỷ tới.
<b>Lợi thế của lạc hậu</b>
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Năng lực học hỏi của
Đảng Cộng sản Việt Nam rất hạn chế; từ việc thu hút nhân
tài, đối sánh mình với thế giới ra sao, đến việc thử
nghiệm những chính sách dũng cảm, liên tục đổi mới và cải
tiến, lắng nghe nhân dân<img class="quoright"
src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div><div
class="quoteauthor">» Ts Vũ Minh Khương</div></div><b>BBC:</b>
<i>Người Nhật phải mất hơn 40 năm mới có được vị trí
hiện tại trên chuỗi giá trị toàn cầu. Nam Hàn mất 30 năm,
trong khi Trung Quốc chỉ tốn hơn 20 năm. Theo ông yếu tố nào
dẫn đến điều này, và nó có ý nghĩa thế nào với Việt
Nam?</i>
<b>Tiến sỹ Vũ Minh Khương:</b> Đặc điểm của các nước đi
sau đó là phát triển kinh tế rất thuận lợi. Đây gọi là
lợi thế của sự lạc hậu.
Khi mình khai thác lợi thế lạc hậu này bằng cách hội nhập
nhanh chóng với thế giới, tiếp nhận công nghệ và kỹ thuật
của thế giới để chuyển hóa vào nước mình, cộng với
đầu tư nước ngoài thì có thể rút ngắn được khoảng cách
phát triển rất nhanh.
Tuy nhiên vẫn rất phải coi trọng tiếp nhận kỹ thuật và tri
thức công nghệ, chứ không chỉ đơn thuần là tiếp nhận vốn
đầu tư.
Trung Quốc họ hơn mình ở cái đó. Họ rất chú trọng vấn
đề nhập khẩu kỹ thuật. Nếu tính về tỷ lệ nhập khẩu
kỹ thuật trên GDP thì Trung Quốc đã vượt Mỹ trong thập kỷ
vừa rồi.
Còn Việt Nam hầu như không có số liệu, không coi trọng vấn
đề này và chỉ loay hoay thu hút đầu tư nước ngoài ở bất
kể dạng gì, thiếu một tầm chiến lược xa.
Cho nên ở Việt Nam, có những thành quả trong phát triển kinh
tế rất đáng trân trọng, nhưng để có một tầm trỗi dậy
của một dân tộc thì chưa có.
<b>Dân chủ và kinh tế</b>
<center><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjemGgtXNameoCHby7FeY8qVM7pwORmruK-BPNi8WSOoHr5oYU97JNAGeX0FseJzOa0eMSLkhPj3JG_rm39fKv56rb-lGyIulfX7NuT5fh4G3wZ3RdUeZxv6xOtkm8rGiNav0HIsIkaLlI/s640/130927100526_cn_shanghai_bund_512x288_afp_nocredit.jpg"
width="560" /></center>
<center><em>Cùng một mô hình, nhưng sự khác nhau về tầm nhìn
đã giúp Trung Quốc vượt trội so với Việt Nam?</em></center>
<b>BBC: </b><i>Trở lại với câu chuyện thành công của Trung
Quốc, khi Triệu Tử Dương tiến hành cải cách kinh tế, ông tin
rằng cải cách kinh tế phải đi đôi với cải cách về chính
trị. Ông có đồng tình với góc nhìn của Triệu Tử Dương hay
không? Và theo ông, một nền dân chủ tác động tới nền kinh
tế như thế nào?</i>
<b>Tiến sỹ Vũ Minh Khương: </b>Tôi nghĩ Triệu Tử Dương có
những ý rất đúng. Nhưng tôi vẫn khâm phục Đặng Tiểu Bình
bởi tầm nhìn của ông. Bởi vì ưu tiên chiến lược là phải
biến Trung Quốc thành một cường quốc, các ý tưởng cụ thể
thì có thể tham khảo ở nhiều nguồn khác nhau.
Tuy nhiên cải cách kinh tế phải luôn đi đôi với cải cách xã
hội và cải cách chính trị thì mới đảm bảo cho kinh tế
phát triển lâu dài, còn những bước đi cụ thể của từng
nước thì cái đó là do từng nước quyết định.
Nhưng tôi nghĩ dân chủ là một yếu tố cực kỳ quan trọng
trong quá trình phát triển. Nước Nhật từ thời cải cách Minh
Trị đã nhận ra vấn đề đó. Người dân phải có tiếng nói
quyết định trong tất cả những vấn đề trọng đại của
đất nước. Có như vậy họ mới gắn bó với công cuộc phát
triển, có như vậy đất nước mới thu hút được nhân tài,
có như vậy đất nước mới trỗi dậy được.
Thiếu dân chủ giống như một đền thờ thiếu ánh sáng, sẽ
có nhiều chuột bọ lúc nhúc trong đó, không thể nào có một
sức hút lớn cho một dân tộc, mà nhất là dân tộc có truyền
thống văn hiến lâu dài như Việt Nam ta.
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Khi nhiều thế hệ phải
hy sinh mà không được đền đáp. Đó là điều chúng ta phải
cùng nhau suy nghĩ<img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div><div class="quoteauthor">» Ts Vũ Minh
Khương</div></div><b>BBC:</b> <i>Nhân nói về dân chủ, ông đã
sống và làm vệc ở đây nhiều năm. Singapore là một nền kinh
tế thành công, quốc gia với GDP bình quân trên đầu người
vào hàng cao nhất thế giới. Nhưng mặt khác, Singapore cũng bị
chỉ trích là không có tự do báo chí, không có tự do biểu
tình. Một số ý kiến gọi Singapore là "nền dân chủ kiểu
phương Đông". Ông có bình luận gì về khái niệm "nền dân
chủ kiểu phương Đông" này, và ông có cho rằng đây là mô
hình mà Việt Nam muốn áp dụng trong tương lai không?</i>
<b>Tiến sỹ Vũ Minh Khương:</b> Tôi đã sống ở Singapore hơn
sáu năm. Từng ngày tôi đều cố gắng ngẫm nghĩ, chiêm nghiệm
và học hỏi.
Singapore không phải là hoàn hảo, nhưng có rất nhiều điều cho
Việt Nam học tập.
Cái dân chủ tự do ở trong xã hội châu Á này thì phải hiểu
rằng là tạo cho con người cái tự do phát huy cao nất năng
lực của mình. Cái dân chủ nghĩa là nếu người ta mong muốn
làm việc gì đó cho đất nước của mình thì họ hoàn toàn có
quyền lập hội, lập tổ chức, thậm chí trở thành đảng
đối lập hoặc tham gia vào chính đảng cầm quyền.
Cái hay trong xã hội dân chủ ở đây, là đảng cầm quyền -
Đảng Hành động Nhân dân (PAP), rất lo bị mất ghế trong
Quốc hội, cho nên luôn luôn tìm kiếm tài năng để thu nhập
vào đảng của mình. Nếu để đảng đối lập giành được
người đó thì họ phải có người giỏi hơn để có thể
thắng cử được. Cho nên trọng dụng nhân tài, chiến lược
phát triển và tranh thủ lòng dân là ý thức rất cao trong từng
quan chức chính phủ ở Singapore, cho từng cán bộ đảng PAP ở
đây.
Yếu tố dân chủ mà theo định nghĩa đó, thì tôi thấy rất
mạnh mẽ ở Singapore này. Và cái đó, tôi mong từng ngày sẽ
được người Việt Nam ta nghiên cứu, áp dụng. Đó sẽ là
khởi đầu cho dân tộc Việt Nam trỗi dậy trong tình thế khó
khăn và thách thức hiện nay.
<b>Con đường tương lai </b>
<b>BBC:</b> <i>Hai khó khăn chính của nền kinh tế Việt Nam hiện
nay là khu vực ngân hàng và khối doanh nghiệp nhà nước.
Trước mắt, chính phủ đang phải cổ phần hóa các doanh
nghiệp nhà nước, minh bạch hóa khu vực ngân hàng, thậm chí
có thể phải giảm bớt sở hữu tại các ngân hàng thương
mại để thu hút vốn ngoại. Đây có phải là xu hướng cho
thấy trong tương lai, chính phủ sẽ phải giảm đáng kể sự
kiểm soát đối với nền kinh tế? Điều này có ý nghĩa gì cho
tương lai Việt Nam?</i>
Tôi nhìn lại các điểm hạn chế trong phát triển của Việt
Nam thì tôi thấy có ba điểm phải chú ý, hơn là mình nhìn vào
một vài vấn đề kỹ thuật mang tính chất ngắn hạn hoặc là
rất cụ thể như doanh nghiệp nhà nước hoặc là hệ thống
ngân hàng.
Tôi nhìn thấy những vấn đề rất lớn, rất nổi trội mà
Việt Nam thua kém rất xa so với Trung Quốc và với nhiều nước
khác.
Thứ nhất là không có một chiến lược phát triển dài hạn
để nhìn thấy đâu là sức mạnh của dân tộc mình, đâu là
cơ hội và thách thức trên thế giới, đâu là mục tiêu mà
chúng ta sẽ đi tới trong vòng vài thập kỷ nữa. Tất cả
đều không rõ.
Thứ hai là năng lực học hỏi của Đảng Cộng sản Việt Nam
rất hạn chế; từ việc thu hút nhân tài, đối sánh mình với
thế giới ra sao, trong việc thử nghiệm những chính sách dũng
cảm, trong việc liên tục đổi mới và cải tiến, lắng nghe
nhân dân.
Những đặc điểm đó làm đất nước mình ngày càng tụt lùi.
Khi năng lực học hỏi được nâng lên, khi chiến lược phát
triển kinh tế được hoạch định sắc bén và triệt để thì
đất nước sẽ trỗi dậy. Khi đó những bài toán cụ thể như
cải cách ngân hàng ra sao, cải cách doanh nghiệp nhà nước thế
nào, hoặc thậm chí những vấn đề rất đơn giản như chống
lại chuyển giá của các doanh nghiệp nước ngoài, thì mình
đều có những tổ công tác đánh giá trên cái nhìn toàn cầu
là tại sao lại như vậy? Ta có thể biến khó khăn thành cơ
hội như thế nào ở đất nước mình?
Những điều này tôi nghĩ chúng ta phải nghiên cứu thấu đáo,
trên tầm nhìn chiến lược, với năng lực học hỏi rất cao,
mà cái cốt lõi là phải thu hút được nhân tài ở khắp nơi.
Tôi rất cảm kích trong đợt lễ tang của Đại tướng Võ
Nguyên Giáp. Tôi thấy đây là một cuộc biểu dương lực
lượng của vũ khí chiến lược Việt Nam, đó là tinh thần dân
tộc người Việt Nam rất lớn. Đây chỉ là sự thể hiện
một phần, một cuộc diễu binh lớn, một sự thể hiện để
chứng mình rằng nếu chúng ta không xứng đáng với khát vọng
lớn của dân tộc, chúng ta sẽ thất bại.
Đó là cái giá rất đắt, khi nhiều thế hệ phải hy sinh mà
không được đền đáp. Đó là điều chúng ta phải cùng nhau
suy nghĩ.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131023/tien-sy-vu-minh-khuong-viet-nam-va-trung-quoc-mot-mo-hinh-hai-tam-nhin),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét