Việt Nam: Sửa đổi Hiến pháp để Bảo vệ Nhân quyền

<strong><em>(New York) – Trong một văn thư vừa gửi tới Chủ
tịch Quốc Hội, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu rằng
Quốc Hội Việt Nam cần đảm bảo bản hiến pháp sửa đổi
của Việt Nam đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn quốc
tế về nhân quyền. Quốc Hội Việt Nam đang xem xét và dự
định sẽ bỏ phiếu về các nội dung sửa đổi hiến pháp
trong phiên họp từ ngày 21 tháng Mười đến ngày 30 tháng
Mười một năm 2013.
</em></strong>

<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Đây là cơ hội duy nhất
trong cả một thế hệ để thay đổi hiến pháp Việt Nam sao cho
các quyền tự do cơ bản của người dân được bảo đảm, ví
dụ như quyền kêu gọi dân chủ hay thành lập các công đoàn
độc lập và các tổ chức chính trị độc lập. Quốc Hội
không nên chỉ thực hiện những thay đổi sơ bộ đối với
một hệ thống pháp lý mang nặng tính đàn áp, mà cần đáp
ứng các yêu cầu của công chúng và bắt tay vào cải tổ hiến
pháp một cách cơ bản.<img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/>
<br class="quoteclear"></div><div class="quoteauthor">» Brad Adams, Asia
director</div></div>Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho rằng các
nghị viên Quốc Hội đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử
và, bất chấp các yêu cầu của Đảng Cộng sản đang cầm
quyền, nên sử dụng thời cơ này để mang lại những thay
đổi có ý nghĩa cho một hệ thống hiến pháp và pháp luật
vốn đã cản trở người dân Việt Nam được hưởng các
quyền cơ bản một cách có hệ thống. Lần gần đây nhất
bản Hiến pháp Việt Nam 1992 được sửa đổi là vào năm 2001.

"Đây là cơ hội duy nhất trong cả một thế hệ để thay
đổi hiến pháp Việt Nam sao cho các quyền tự do cơ bản của
người dân được bảo đảm, ví dụ như quyền kêu gọi dân
chủ hay thành lập các công đoàn độc lập và các tổ chức
chính trị độc lập", ông Brad Adams, Giám đốc Ban Á châu
của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói. "Quốc Hội không nên
chỉ thực hiện những thay đổi sơ bộ đối với một hệ
thống pháp lý mang nặng tính đàn áp, mà cần đáp ứng các
yêu cầu của công chúng và bắt tay vào cải tổ hiến pháp
một cách cơ bản.

Dù Việt Nam đang là một nhà nước độc đảng và Đảng Cộng
sản kiểm soát quá trình nghị sự, nhưng theo luật việc sửa
đổi hiến pháp thuộc thẩm quyền của Quốc Hội. Theo Tổ
chức Theo dõi Nhân quyền, một số nội dung sửa đổi hiến
pháp được đề xuất chính thức có thể tạo những tiến
bộ về nhân quyền. Cụ thể như, "nhân quyền" chỉ được
nhắc tới một lần duy nhất, mang tính hình thức trong bản
Hiến pháp 1992, nhưng đã được nhắc đi nhắc lại nhiều lần
trong bản dự thảo lần này với cách thể hiện cho thấy rằng
nhân quyền thuộc về tất cả mọi người ở Việt Nam, bất
kể có phải là công dân Việt Nam hay không. Những tiến bộ
khác trong bản dự thảo gồm có các điều khoản về phân
biệt đối xử, về tiếp cận trợ giúp pháp lý, về xét xử
công bằng, về cưỡng bức lao động và điều khoản thành
lập Hội đồng Hiến pháp.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điều khoản loại trừ và các lỗ
hổng pháp lý làm yếu đi đáng kể các nội dung về quyền con
người cơ bản, như quyền tự do ngôn luận, nhóm họp và hội
họp, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền. Dự thảo sửa đổi
nội dung điều 4 Hiến pháp, vốn gây nhiều tranh cãi, lại nới
rộng thêm điều kiện cho Đảng Cộng sản tuyên bố về quyền
lãnh đạo đất nước – ghi nhận rằng Đảng này là "đội
tiên phong" của không riêng gì "giai cấp công nhân" Việt
Nam như trong Hiến pháp 1992, mà còn của cả "dân tộc Việt
Nam", khiến cho đa nguyên chính trị và bầu cử chính trị
định kỳ thực chất trở nên bất khả thi.

Để thực hiện được một chương trình cải tổ thực thụ,
bảo đảm các quyền tự do và nhân quyền cơ bản, bản hiến
pháp phải đáp ứng được các nghĩa vụ pháp lý quốc tế
của Việt Nam với tư cách là một quốc gia thành viên của các
công ước, hiệp ước quốc tế về nhân quyền đồng thời
đảm bảo khả năng thực thi pháp lý của các điều khoản đó
trong lãnh thổ Việt Nam. Bản hiến pháp cần có các điều
khoản quy định rằng bất cứ sự hạn chế nào đối với
nhân quyền và quyền tự do chỉ có thể là điều kiện cần
thiết trong một xã hội dân chủ, và không cho phép các cơ quan
nhà nước hay tòa án được vi phạm các quyền con người đã
được quốc tế công nhận.

"Nhân dân Việt Nam đang chất vấn một cách chính đáng rằng
liệu một bản hiến pháp mới có mang lại thay đổi cho đời
sống của mình hay chỉ là những ngôn từ đẹp đẽ trên giấy
tờ", ông Adams nói. "Có quá nhiều điều khoản loại trừ
và lỗ hổng khiến người ta có thể thắc mắc rằng liệu
việc sửa đổi hiến pháp lần này có phải chỉ đơn thuần
là một bài toán về quan hệ công hay không. Nếu có ý định
nghiêm túc về cải tổ, Đảng Cộng sản sẽ để cho Quốc
Hội chứng minh rằng những kẻ hoài nghi đã nghĩ sai."

Dự thảo sửa đổi hiến pháp Việt Nam được chính thức công
khai với công chúng và công chức nhà nước vào ngày mồng 2
tháng Giêng năm 2013, với việc công bố những nội dung dự
kiến thay đổi so với bản Hiến pháp 1992 hiện hành. Trong một
động thái chưa từng có tiền lệ, chính phủ đã mời người
dân đóng góp ý kiến về dự thảo. Hàng chục ngàn người dân
Việt Nam đã viết thư góp ý.

Những người dân Việt Nam có can đảm vận động để thay
đổi hiến pháp đã trở thành đối tượng của một chiến
dịch chính thức nhằm ngăn chặn những quan điểm không vừa ý
nhà nước, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát biểu. Điều này
có vẻ là một nguyên nhân chính trong vụ bắt giữ luật sư Lê
Quốc Quân vào ngày 27 tháng Mười hai năm 2012, sau đó ông bị
xử vào ngày mồng 2 tháng Mười vừa qua với mức án 30 tháng
tù về tội danh trốn thuế ngụy tạo. Những người lên tiếng
phê bình một cách ôn hòa khác, như nhà báo Nguyễn Đắc Kiên,
blogger Nguyễn Hữu Vinh và nhà hoạt động Phật giáo Lê Công
Cầu cũng là nạn nhân của chiến dịch này.

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, các nhà lãnh đạo Việt Nam
chưa thể hiện các dấu hiệu cho thấy họ nghiêng về giải
pháp bớt tính đàn áp hơn trong vấn đề các quyền cơ bản
của con người. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố trong
một bài phát biểu ngày 19 tháng Ba về sửa đổi hiến pháp
rằng Đảng Cộng sản, nhà nước, và "mọi người dân"
phải đấu tranh với các lời nói và việc làm không với tinh
thần xây dựng, gây phương hại, gây chia rẽ, mất đoàn kết
trong Đảng và xã hội." Như để củng cố thêm ý tưởng
này, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang phát biểu trong ngày 27
tháng Ba rằng bản hiến pháp mới phải thể hiện được tâm
nguyện của Đảng Cộng sản.

"Thật là hết sức hài hước khi mời công chúng đóng góp ý
kiến về dự thảo sửa đổi hiến pháp để rồi bỏ tù
những người thể hiện quan điểm riêng của mình," ông Adams
nói. "Nếu bản hiến pháp mới thực hiện được một việc,
việc đó phải là chấm dứt tùy tiện sử dụng pháp luật
để bỏ tù những người lên tiếng phê bình một cách ôn
hòa."

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131023/viet-nam-sua-doi-hien-phap-de-bao-ve-nhan-quyen),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!