<div class="boxright400"><img src="
http://www.exchangediplomacy.com/wp-content/uploads/2013/08/Confucius-Institutes.jpg"
/></div>Vào ngày 21 tháng Mười một 2004, Viện Khổng học đầu
tiên đã mở cửa tại Seoul, Hàn Quốc. Sự thành lập này đã
được sắp xếp, cũng như mọi khía cạnh của quá trình ngoại
giao công chúng của một chính phủ Trung Quốc ngày càng tự tin.
Ví dụ như vùng bán đảo Triều Tiên, từng có một lịch sử
lâu dài gắn bó vớ hệ tư tưởng, xã hội và quan lại của
Khổng giáo. Ý nghĩa hơn nữa là trước cuộc chiến tranh Trung -
Nhật 1894-5, Triều Tiên là một phần của đế chế phong tục
văn hoá Trung Hoa. Trên thực tế, nó là bộ phận cuối cùng bị
tan rã. Như thường vẫn làm, chính quyền Trung Quốc nhìn lại
đấy như là một cách thức để thể hiện đà đi lên mới có
của mình. Họ xem Viện Khổng học Seoul như là một bước quay
lại, như Don Starr (Học giả nghiên cứu về Trung Quốc thuộc
Đại học Durham - ND) "câu lạc bộ các nước thuộc thế
giới thứ nhất sau một thế kỷ nằm ở vị thế bán thuộc
địa và 50 năm thành viên của khối thế giới thứ ba." Trung
Quốc đang gửi một thông điệp đến thế giới rằng nó đã
quay lại trong tư thế một cường quốc quan trọng.
Từ những năm sau đấy, kinh tế Trung Quốc đã tăng từ vị
trí thứ năm trên thế giới đến hiện tại chỉ đứng sau Hoa
Kỳ, một vị trí tạm thời nếu ta tin vào dự đoán. Sự tăng
trưởng mau chóng này đã được xem như là một đe doạ đối
với thế giới mặc dù giới lãnh đạo Trung Quốc, trong đó có
Chủ tịch Hồ Cẩm Đào, vẫn thường kêu gọi "hoà bình và
phát triển" và "một thế giới hài hoà". Trong việc theo
đuổi những vai trò đầy tham vọng trong vị thế lãnh đạo khu
vực và xây dựng cơ chế quốc tế cũng như tăng cường quá
trình hiện đại hoá và hoà nhập vào cộng đồng toàn cầu,
chính quyền Trung Quốc đã xoay sang việc <a
href="http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11366-012-9191-5">khai
thác văn hoá chiến lược truyền thống</a> như là biện pháp
để đạt được quyền lực mềm. Viện Khổng học, được
thiết kế theo khuôn mẫu của những học viện tương tự như
<i> Alliance Française</i> của Pháp hoặc <i>Viện Goethe</i> của
Đức, là phương tiện để truyền tải thông điệp này.
Theo <a href="http://english.hanban.org/node_7880.htm">trang mạng chính
thức của nó</a>, khuôn mẫu Viện Khổng học - khởi đầu
được thiết kế, quản lý và tài trợ bởi chính quyền Trung
Quốc - được thành lập để phục vụ một số mục tiêu:
để phát triển các lớp dạy ngôn ngữ Trung Quốc cho những
thành phần khác nhau trong xã hội; để đào tạo các giáo viên
dạy tiếng Trung cho các học viện địa phương và cung cấp cho
họ những nguồn tham khảo về tiếng Trung; để thiết lập các
cơ sở nhằm phục vụ việc tổ chức các kỳ thi HSK (khảo thí
trình độ tiếng Trung ) và để quản lý những thủ tục cấp
chứng chỉ giáo viên tiếng Trung; để cung cấp các dịch vụ
thông tin và tham vấn liên quan đến các lĩnh vực giáo dục,
văn hoá, kinh tế và xã hội Trung Quốc; và để quảng bá
những nghiên cứu về Trung Quốc hiện đại.
Việc mở rộng các Viện Khổng học đi song song với sự tăng
trưởng kinh tế và vị thế toàn cầu của Trung Quốc. Cho đến
tháng Bảy 2013, đã có 327 Viện Khổng học ở hơn 90 quốc gia
và khu vực. Quản lý các Viện Khổng học là Văn phòng Uỷ ban
Quốc tế về Tiếng Trung Quốc, gọi tắt là Hán Ban. Đây là
một tổ chức quần chúng phi lợi nhuận được quản lý bởi
một nhóm người <a
href="http://www.jstor.org/discover/10.1525/as.2009.49.4.647?uid=3739960&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&uid=3739256&sid=21102773979011">xuất
thân từ các bộ của chính phủ</a>, bao gồm Hội đồng Nhà
nước, Bộ Giáo dục, Bộ Ngoại giao và Bộ Văn hoá. Sự liên
hệ với chính quyền Trung Quốc khiến cho các Viện Khổng học
bị chỉ trích. Các Viện Khổng học được thiết lập với
khuôn mẫu đối tác - một mối hợp tác giữa Hán Ban, một
trường Đại học Trung Quốc và một trường Đại học nước
ngoài - đặc biệt là tâm điểm của những quan ngại về
quyền tự do giáo dục. Ví dụ như nếu các chủ đề mang tính
nhạy cảm đối với chính phủ Trung Quốc - Tây Tạng, Đài
Loan, quân đội Trung Quốc, Pháp Luân Công - được đưa ra tại
Viện Khổng học nằm trong khuôn viên Đại học Kentucky thì <a
href="http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/asia-pacific/china/120601/confucius-institute">liệu
các học sinh và giáo sư được phép thảo luận không</a>?
Những quan ngại này đã được đề cập đầy đủ trong <a
href="http://pop.org/content/confucius-institutes-trojan-horses-chinese-characteristics">điều
trần của Steven Mosher</a>, chủ tịch Học viện Nghiên cứu Dân
số, tại phân ban Theo dõi và Điều tra thuộc tiểu ban Ngoại
vụ Hạ viện Hoa Kỳ vào năm 2012:
<blockquote>
Các Viện Khổng học được giải thích là những học viện phi
lợi nhuận cùng hướng với chính quyền Cộng hoà Nhân dân
Trung Quốc với mục đích là khuếch trương ngôn ngữ và văn
hoá Trung Quốc, cũng như tạo điều kiện cho những trao đổi
văn hoá. Mục đích có vẻ là vô hại này đã không đề cập
đến một số những mục đích hiểm độc và nổi bật khác,
cụ thể là làm trong sạch hình ảnh Trung Quốc ở nước ngoài,
nâng cao "quyền lực mềm" của mình trên thế giới và tạo
ra một thế hệ những người theo dõi tình hình Trung Quốc mới
gần gũi với chế độ Cộng sản độc tài.</blockquote>
Tôi tin rằng bất chấp những lời lẽ của những người ưa
cảnh báo như trên, thì hệ thống Viện Khổng học có tiềm
năng để trở thành một nỗ lực ngoại giao công chúng hữu
hiệu của Trung Quốc. Tuy nhiên, Hán Ban cần phải thực hiện
những bước sau để bảo đảm các Viện Khổng học được xem
là có uy tín trên toàn thế giới. Trước tiên, Hán Ban cần
tách mình và tổ chức các Viện Khổng học xa hơn nữa khỏi
chính quyền Trung Quốc, ngay cả khi nó đã tự nhận mình là
"một tổ chức phi chính phủ và phi lợi nhuận có liên hệ
với Bộ Giáo dục Trung Quốc." Cơ chế mới này có thể
được tài trợ bởi các đại học Trung Quốc, từ lệ phí thu
từ thành viên, từ lợi nhuận có được từ việc bán các
sách vở và tài liệu, cũng như khoản cung cấp dành cho giáo
dục của chính quyền được xin một cách chính thức và không
thiên vị. Hán Ban nên tách xa ra khỏi chính quyền càng nhiều
càng tốt. Dù mọi tai tiếng sẽ không hoàn toàn bị xóa hết,
nó cũng giúp dẹp bỏ quan điểm rằng nhà nước Trung Quốc
đang sử dụng các khuôn viên Viện Khổng học như một phương
tiện để phát triển điều mà phương tây lên án là tuyên
truyền, để thực hiện những hoạt động tình báo, và để
kiểm duyệt những chủ đề nhạy cảm. Các trường đại học
không phải của Trung Quốc sẽ bớt ngần ngại trong việc hợp
tác trực tiếp với các đại học Trung Quốc, qua đó làm tăng
vị trí của các trường Trung Quốc trong hệ thống giáo dục
toàn cầu, trong khi đo tiếng Quan Thoại và văn hoá Trung Quốc
có thể được quảng bá và phát tán mà không bị trói buộc
vào những hành động của chính quyền trong quá khứ.
Ví dụ như ngành dạy Tiếng Anh như một Ngôn ngữ thứ Hai
(English as a Second Language - ESL) tại Đông Á. Có hàng chục nghìn
trường ESL rải rác khắp khu vực. Đại đa số là không phụ
thuộc vào bất kỳ chính phủ nào và tạo lợi nhuận rất
đáng kể. Khi cha mẹ ghi danh cho con học các lớp ESL, họ không
xem đấy như là một hoạt động tuyên truyền của Mỹ mà là
những phương tiện dể chuẩn bị cho con cái mình bước vào
thế giới toàn cầu hoá. Tuy nhiên, một số lớn các giáo viên
ESL tại Đông Á đến từ Hoa Kỳ. Thêm vào đấy, tiếng Anh
ngày nay gắn liền với những hình ảnh của Hoa Kỳ và giấc
mơ Mỹ. Vì thế, hệ quả là trẻ em theo học các lớp ESL
thường được tiếp cận nhiều với tư tưởng và văn hoá Mỹ
cũng như cách phát âm kiểu Mỹ. Đây là một hoạt động
ngoại giao công chúng không tốn kém của chính quyền Hoa Kỳ.
(Thay thế các giáo viên Mỹ với giáo viên Anh Quốc hoặc Úc
hoặc Ấn Độ, và hiệu quả vẫn tương tự cho các quốc gia
ấy.)
Một tổ chức các Viện Khổng học độc lập có thể hoạt
động để thiết lập nền tản cho một chương trình Tiếng
Trung như một Ngôn ngữ thứ Hai (CSL). Chính quyền Trung Quốc
không được quyền điều khiển tư tưởng của ngành này - rõ
ràng là một viên thuốc đắng khó nuốt - nhưng nó sẽ có
hiệu quả hơn cho ngoại giao công chúng của Trung Quốc hơn bất
kỳ chương trình nào do nhà nước Trung Quốc bảo trợ. Nhiều
người sẽ trở nên quan tâm hơn vào tiếng Quan Thoại và văn
hoá Trung Quốc, từ đó sẽ làm họ hào hứng để thăm viếng
và du học ở Trung Quốc hơn.
Có thêm các Viện Khổng học tại nước ngoài, vừa độc lập
lẫn hợp tác với các trường đại học cũng sẽ tạo lợi
ích cho các quốc gia chủ nhà. Các nhân viên điều hành và giáo
viên sẽ có được những kinh nghiệm trực tiếp khi làm việc
và sinh sống tại quốc gia chủ nhà. Từ đó họ sẽ chia sẻ
những kỷ niệm tích cực với mạng lưới bạn bè của mình
tại Trung Quốc. Các Viện Khổng học, nếu được độc lập
về quản lý và nội dung, sẽ có thể trở thành một phương
tiện trao đổi thông tin song phương đối xứng, đấy cũng là
mục tiêu tối thượng của chính sách ngoại giao công chúng.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131021/michael-ardaiolo-cac-vien-khong-hoc-la-cong-cu-ngoai-giao-cua-trung-quoc-hay-la-con),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét